An toàn thực phẩm và vai trò của truyền thông khoa học

2018-11-30 11:07:18 admin

Ngày 26/11, tại Hà Nội, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp với Hiệp hội CropLife Việt Nam tổ chức Hội thảo báo chí với chủ đề: “An toàn thực phẩm và vai trò của truyền thông khoa học”.


Đây là diễn đàn trao đổi giữa các nhà báo trong nước với các nhà khoa học, các chuyên gia đến từ Việt Nam, Hoa Kỳ, châu Âu, giúp các nhà báo có cái nhìn khoa học về các vấn đề liên quan tới an toàn thực phẩm và thông tin một cách có trách nhiệm về vấn đề này.
 
Với mục đích tạo thêm diễn đàn để các nhà báo theo dõi mảng nông nghiệp – thực phẩm trong nước, các chuyên gia và những đơn vị phát triển sản phẩm nông nghiệp chia sẻ thông tin, trao đổi các góc nhìn khoa học về quy trình đánh giá thực phẩm an toàn và nhận thức hiện tại của công chúng về vấn đề này; qua đó nâng cao vai trò của công tác báo chí-truyền thông trong việc định hướng thông tin một cách khoa học và có trách nhiệm tới cộng đồng, Hội thảo được tổ chức như một diễn đàn trao đổi mở giữa những phóng viên-báo chí trong nước với các nhà khoa học, các chuyên gia đến từ Việt Nam, Hoa Kỳ, châu Âu về sự về tầm quan trọng của việc áp dụng nguyên tắc khoa học trong quy trình đánh giá an toàn thực phẩm; khoảng cách giữa các chủ đề về khoa học với truyền thông đại chúng cũng như nhận thức hiện tại của công chúng về vấn đề này; qua đó khẳng định vai trò của công tác báo chí – truyền thông trong việc định hướng thông tin một cách chính xác và có trách nhiệm.
img_2718.JPG
Ông Hồ Quang Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà Báo Việt Nam phát biểu tại hội thảo.
 
Phát biểu tại hội thảo, Nhà báo Hồ Quang Lợi, Phó chủ tịch Thường trực Hội nhà báo Việt Nam, nhấn mạnh: “An toàn thực phẩm là vấn đề được Chính phủ, cộng đồng xã hội luôn đặc biệt quan tâm và là một trong các chủ đề chính được đăng tải và tuyên truyền trên các phương tiện báo chí, truyền thông tại Việt Nam trong những năm gần đây. Báo chí đã giúp công chúng ngày càng ý thức hơn tới quy trình sản xuất, cách thức tạo ra thực phẩm tiêu dùng hàng ngày và đề cao vấn đề an toàn và dinh dưỡng; bên cạnh đó, những lo ngại về an toàn thực phẩm cũng là đề tài thu hút, rất dễ bị khai thác và “cường điệu hoá”. Điều đó cho thấy trách nhiệm của báo chí trong việc cung cấp thông tin một cách khoa học, đầy đủ ngày càng trở nên quan trọng, giúp công chúng có kiến thức trước khi đưa ra những lựa chọn tiêu dùng thông minh”.
 
img_2711.JPG
Tiến sỹ Jason Sandahl Chyên gia Kỹ thuật về ATTP Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ
Bài trình bày của Tiến sỹ Jason Sandahl - Chuyên viên Kỹ thuật về An toàn thực phẩm – Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ đã cung cấp các vấn đề lý thuyết về các nguyên tắc đánh giá an toàn thực phẩm đối với sản phẩm nông nghiệp đầu vào, cụ thể là các sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) và phân tích một số thông tin liên quan tới tính an toàn của các sản phẩm này, làm rõ các khái niệm về tồn dư thuốc BVTV (MRL), mức tiêu thụ hàng ngày có thể chấp nhận được (AID)… Theo ông, sự thiếu sót trong việc cung cấp thông tin đầy đủ tới công chúng về những tiêu chí đánh giá này đã đẩy cao lo lắng của công chúng và dẫn tới những hiểu lầm rằng “thuốc BVTV là không an toàn”. 
 
Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc sử dụng các giải pháp BVTV tiên tiến nhằm đảm bảo đủ lương thực cho dân số toàn cầu như hiện nay; vấn đề mấu chốt là cần có một nền tảng pháp lý chuẩn khoa học và có sự tham gia của nhiều bên trong việc thực thi các phương thức thực hành nông  nghiệp bền vững. “Nông dân, Chính phủ và các đơn vị sản xuất – phân phối đều có trách nhiệm và nghĩa vụ ngang nhau trong đảm bảo sản xuất ra lương thực an toàn và dinh dưỡng tới người tiêu dùng”, Tiến sỹ Jason Sandahl chia sẻ.
img_2719.JPG
Tiến sỹ Đào Xuân Cường, Giám đốc quỹ Syngenta Foundation, phát biểu.
 
Nhìn nhận cụ thể tại Việt Nam, TS. Đào Xuân Cường, Giám đốc quỹ Syngenta Foundation, đại diện Hiệp hội CropLife Việt Nam, cho biết:  Tại Việt Nam, 24,5 triệu hộ nông dân nhỏ phụ thuộc vào các giải pháp BVTV để ngăn ngừa dịch hại và áp lực cỏ dại gây hại cho cây trồng làm giảm năng suất khi thu hoạch. Tuy nhiên, lạm dụng sử dụng quá liều các vật tư nông nghiệp đầu vào như thuốc BVTV và phân bón hoá học; việc nhập khẩu thiếu kiểm soát và sai luật các sản phẩm kém chất lượng; thiếu truy xuất nguồn gốc cũng là các yếu tố khác ảnh hưởng tới an toàn thực phẩm nhưng thách thức lớn nhất nằm ở việc thay đổi thói quen canh tác của đại đa số nông hộ nhỏ trong nước. Bên cạnh việc tổ chức các chương trình hướng dẫn nông dân sử dụng có trách nhiệm các sản phẩm thuốc BVTV, công tác truyền thông hướng tới nông dân cần được đẩy mạnh hơn nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của họ trong chuỗi sản xuất nông nghiệp an toàn và các tác động tiêu cực nếu sử dụng sai quy cách và hướng dẫn.
 
Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hài hoà hoá các khung đánh giá pháp lý đối với các sản phẩm thuốc BVTV. “Quy trình đánh giá dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế, dựa vào nền tảng khoa học sẽ là tiền đề quan trọng giúp loại bỏ các sản phẩm thuốc không còn phù hợp và đẩy nhanh việc giới thiệu các sản phẩm tiên tiến hơn đến với nông dân, giúp tạo ra nguồn thực phẩm an toàn, dinh dưỡng và phong phú hơn”, Ông Cường nhấn mạnh. 
 
Giáo sư David Zaruk – đại học Odisee (Vương Quốc Bỉ), người có hơn 20 năm nghiên cứu về truyền thông đối với các vấn đề khoa học đã đưa ra các ví dụ minh hoạ về tác động của truyền thông trong việc đẩy cao cảm xúc của công chúng một cách có chủ đích hướng tới các mục tiêu thương mại hơn là nhìn nhận bản chất khoa học của vấn đề đó. Ông cũng phân tích sự khác biệt trong canh tác nông nghiệp tại châu Âu, nguyên nhân về kinh tế - chính trị của một số các yêu cầu hạn chế sử dụng các sản phẩm hoá học trong nông nghiệp tại khu vực này. Một ví dụ được chỉ ra là hoạt chất glyphosate – một trong những loại thuốc trừ cỏ được giới hoa học và cơ quan đánh giá an toàn trên toàn cầu khẳng định là an toàn và phổ biến nhất hiện nay đang dưới áp lực phải xem xét lại do một số báo cáo khoa học dựa trên nguy cơ và những hoạt động truyền thông “gây sợ hãi”. 
 
Ông chia sẻ thêm: “Giới truyền thông làm việc trong một môi trường có tính phản ứng cao. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rõ rằng 80% công chúng gần như không có quan điểm rõ ràng. Với sự bùng nổ của mạng xã hội và tính tương tác ngày càng cao trong môi trường giao tiếp hiện nay, các kênh truyền thông chính thống muốn giữ mức độ tín nhiệm với công chúng cần đơn giản hoá thông điệp, đối chiếu thông tin thường xuyên hơn với các nhà khoa học và hạn chế suy luận cảm tính.
 
 
 

 

 Ngọc Thủy
KTNT