Thứ bảy, 26/09/2020, 05:07

Đặc sắc Tết của người M’Nông

Người M’Nông xuất hiện sớm nhất ở Tây Nguyên đến nay còn bảo lưu được nhiều lễ hội văn hóa dân gian đặc sắc. Kết thúc mùa trồng trỉa, người M’Nông bắt đầu tổ chức đón Tết.

Người M'Nông thay đổi cách nghĩ, cách làm Niềm tự hào của người M'nông ở Quảng Trực

Đặc sắc Tết của người M’Nông - Ảnh 1.

Nguyên liệu chuẩn bị nấu canh thụt cần có lá bép, cá lòng tong, đọt mây, cà đắng...Ảnh: Vũ Hào

Rất sớm, người M’Nông chuẩn bị đón Tết từ đầu tháng 9, tháng 10 âm lịch. Tết là dịp hội họp chung vui của cả buôn làng, những người đi xa cũng hối hả trở về sum họp với gia đình. Đường sá trong buôn làng được thanh niên dọn dẹp, sửa sang. Mọi nhà đều trang hoàng rực rỡ, chuẩn bị mổ heo, gà, một số gia đình giàu có còn mổ cả bò. Sau khi cất nông cụ được đưa vào kho, ngày 24 - 25 tháng Chạp, buôn làng bắt đầu vui chơi. Họ ăn Tết cho đến mùng 5 tháng Giêng âm lịch, rồi mới bắt đầu lên nương rẫy sản xuất.

Trong nhà, người M’Nông coi trọng cái bếp nhất. Vì thế, những ngày Tết phải giữ bếp lửa luôn nồng ấm, tuyệt đối không để lửa tắt, cũng không cho người khác xin lửa. Các món ăn cổ truyền M’Nông hầu hết đều nấu nướng trực tiếp trên lửa than hồng. Theo kinh nghiệm, để có các món nướng ngon, phải dùng bếp củi đun bằng rễ cây, lửa than đỏ đều. 

Giữ cho ngọn lửa cháy đều là một kinh nghiệm của người đầu bếp giỏi, không nhen lửa quá mạnh hay quá yếu, vì sẽ làm món ăn chín không đều, nhiễm mùi khói. Đối với người M’Nông, những nồi đồng, mâm đồng, chiêng đồng không chỉ là vật dụng sinh hoạt mà còn là tài sản gia đình; nên ngày thường, họ nấu nướng trong nồi niêu bằng nhôm hay đất; ngày Tết, họ mới đem đồ đồng ra sử dụng.

Ngày Tết của người M’Nông không thể thiếu rượu đãi khách đến nhà. Rượu tết được nấu bằng thứ nếp ngon nhất, không nấu gạo tẻ hay ngô, sắn như ngày thường. Để nhắm rượu ngày Tết, người M’Nông làm nhiều món thịt gà nướng, luộc; món cà đắng nấu lòng bò, gỏi đọt măng rừng, hay đánh tiết canh (dùng phèo lấy từ ruột heo đem băm sống và trộn với huyết). Ngoài ra, còn các món nướng khác như thịt heo băm nhỏ trộn với muối đựng trong ống tre rồi nướng; món thịt heo trộn với ruột non, gan, ruột già hỗn hợp đựng trong ống tre hoặc món gan và lá sách heo thái từng miếng nhỏ xiên vào que tre đem nướng.

Ngày Tết, người M’Nông đặt các thức nhắm rượu trên lá chuối hột rừng (người Kinh gọi là chuối chát), hoặc trên mâm đồng hay trong một chiếc rá (rổ) để chủ và khách vừa nhắm rượu, vừa chuyện trò. Ngày Tết, các món ăn của người M'Nông không những đẹp mắt, ngon miệng, mà tất cả còn phải thể hiện đúng phong vị ẩm thực cổ truyền của họ, từ cách chế biến đến cách trưng bày, thết đãi theo truyền thống dân tộc.

Các món ăn ngày Tết của người M'Nông tiêu biểu nhất là "canh thụt". Đây là món ăn độc đáo, mang đậm hương vị núi rừng, với các nguyên liệu khó kiếm như lá bép, đọt mây, ớt và cà đắng. Phụ gia gồm có cá khô, sườn heo, mì chính, muối. 

Trước khi nấu, đàn ông vào rừng chọn một cây lồ ô có lóng dài, không già cũng không quá non, đem về cưa ra từng khúc 0,5 mét. Sau đó, phụ nữ M’Nông cho tất cả nguyên liệu vào ống lồ ô, gác lên bếp lửa, nấu. Khi nấu, thỉnh thoảng phải cầm một chiếc que dài thụt vào ống, để cho các thành phần của món canh chín đều, vì thế mới có tên là "canh thụt".

 

Đặc sắc Tết của người M’Nông - Ảnh 2.

Người M'Nông nấu cơm lam đãi khách rồi vùi trong tro bếp cho nóng. Ảnh: Vũ Hào

 

Món độc đáo thứ hai là canh "biăp pu". Nguyên liệu chính để nấu canh gồm có lá bép, bột gạo, vỏ chuối khô, thịt lợn, cá suối... Hái lá bép còn tươi, càng già càng tốt, về bỏ vào cối giã. Gạo đem ngâm nước lã một đêm trước, bỏ vào cối giã chung với lá nhao (lá bép khô, người M’Nông cất trên gác bếp). 

Tất cả mọi thứ được giã nát thành bột, sau đó khuấy với nước ấm, đủ độ chín mới nêm gia vị, thịt, cá vào nồi. Đặc biệt là món canh này người M’Nông không dùng muối. Họ phải lấy vỏ chuối khô hay rễ tranh, đốt cháy thành tro, giã nhỏ và lọc nước từ trước Tết, để cho vào canh tạo độ mặn. Người M’Nông quan niệm, các cô gái phải biết nấu canh biăp pu ngon mới là người trưởng thành, khi lấy chồng đủ sức đảm đang công việc nội trợ gia đình.

Trong các ngày Tết, người M’Nông thường nấu cơm nếp thay vì nấu cơm gạo tẻ và đặc sắc nhất là nấu theo cách thức truyền thống (nướng trên than hồng), còn gọi là nấu cơm lam. Họ dùng những ống lồ ô còn non, giữ lại mấu ở một đầu ống, cho gạo nếp và nước vào, nút lại. Sau đó đốt bằng lửa than. Nếp chín tỏa hương thơm, quyện với mùi của lồ ô tươi, khiến cho cơm lam có một hương vị đặc sắc, ngon hơn cơm nếp nấu bằng chõ hay nồi đồng.

 

 

 

Theo Vũ Hào (bienphong.com.vn)

Cùng chuyên mục

Thủ tướng: Suy nghiệm lời Phật dạy để kiến tạo xã hội tốt đẹp hơn

Thủ tướng: Suy nghiệm lời Phật dạy để kiến tạo xã hội tốt đẹp...

Phát biểu khai mạc Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc - Vesak 2019 sáng nay 12-5 tại chùa Tam Chúc, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc bày tỏ tất cả cùng suy nghiệm lời Phật dạy để kiến tạo xã hội tốt đẹp hơn.
KÝ ỨC KHÔNG DỪNG LẠI

KÝ ỨC KHÔNG DỪNG LẠI

DN&TH; Hà Nội của 6x, 7x dường như được mặc định là Hà Nội thời bao cấp: cái ăn cái mặc phải “khéo co” mới không bị đói không bị lạnh, nhưng ký ức lại ấm êm kỳ lạ, cứ như thể khổ nghèo thiếu thốn lại là... hạnh phúc!
Những lễ hội độc đáo không thể bỏ qua trong tháng Giêng

Những lễ hội độc đáo không thể bỏ qua trong tháng Giêng

Mùa xuân, thời điểm bắt đầu của năm mới cũng là lúc diễn ra nhiều lễ hội lớn trải dài từ Bắc đến Nam.
Học sinh tự kỉ con nạn nhân tử vong ở hầm Kim Liên được hỗ trợ ăn học đến 16 tuổi

Học sinh tự kỉ con nạn nhân tử vong ở hầm Kim Liên được hỗ trợ...

Cháu Nguyễn Văn Quân, con trai chị Đinh Thị Hải Yến, một trong hai nạn nhân tử vong trong vụ tai nạn tại hầm Kim Liên (Hà Nội) rạng sáng 1/5 vừa qua, sẽ được nhà trường hỗ trợ tiền ăn học đến năm 16 tuổi.
Hàng vạn phật tử thả hoa đăng, thắp nến cầu nguyện hòa bình thế giới tại Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc 2019

Hàng vạn phật tử thả hoa đăng, thắp nến cầu nguyện hòa bình thế...

DNTH: Tối ngày 13/5, tại Chùa Tam Chúc, Lễ hội hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới đã được tổ chức, thu hút hàng vạn phật tử tham dự, cùng thả hoa đăng, thắp nến. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã tham dự lễ hội.
Kỳ VII: Quảng Bình - Miền đất Danh nhân và Di sản. (Phần II)

Kỳ VII: Quảng Bình - Miền đất Danh nhân và Di sản. (Phần II)

DN&TH: Kỳ này, cũng là kỳ cuối về chuyên kỳ du lịch Quảng Bình “Miền đất Danh nhân và Di sản” chúng tôi xin được dưới thiệu đến bạn đọc 2 huyện ở phía nam của tỉnh Quảng Bình đó là huyện Quảng Ninh và Lệ Thủy. Khi đến với 2 huyện nằm ở phía nam tỉnh Quảng Bình chúng ta được thưởng ngoạn đầy đủ một miền đất trù phú và đa dạng về đời sống, cảnh quan du lịch mà vùng đất nơi đây được thiên nhiên và đời sống ban tặng.
“Bó tay” với Hoa hậu doanh nhân Việt - Hàn 2019

“Bó tay” với Hoa hậu doanh nhân Việt - Hàn 2019

Hồi cuối tháng 7/2019, các cơ quan quản lý văn hóa của Việt Nam từng ngăn chặn thành công vòng bán kết cuộc thi chui “Hoa hậu Doanh nhân Việt - Hàn 2019”. Tuy nhiên, cuộc thi vẫn ngang nhiên diễn ra ở nước ngoài vào ngày 11/8, tìm ra ngôi vị đăng quang với các quy định không giống ai.
Liên kết, kích cầu du lịch giữa hai tỉnh Quảng Ninh và Đắk Lắk

Liên kết, kích cầu du lịch giữa hai tỉnh Quảng Ninh và Đắk Lắk

Chiều ngày 12/6, Ủy ban nhân dân hai tỉnh Quảng Ninh và Đắk Lắk phối hợp tổ chức Chương trình xúc tiến, kích cầu du lịch Quảng Ninh năm 2020 tại tỉnh Đắk Lắk. Tới dự có đồng chí Ngô Hoàng Ngân, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy. Về phía tỉnh Đắk Lắk có các đồng chí: Phạm Minh Tấn, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; H’Yim Kđoh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh.

Có thể bạn quan tâm

Tin tức mới nhất