DƯƠNG CẦM THỦ PHÓ AN MY: “Độc hành” trên phím ngà để hát Shi, hát Lượn

2017-11-24 15:32:00 admin

DN&TH; Người đàn ấy, dữ dội như một cơn cuồng phong dữ dội, đê mê và đầy hoang dại cứ quần đảo trên những phím đàn để kể với thế giới về những giá trị tinh túy của nghệ thuật Việt Nam, từ hầu bóng, tuồng, lửa đến những điệu hát Shi, hát Then của sắc dân Tày - Nùng. Đó là pianist Phó An My, kẻ vừa khởi sinh một cuộc hành trình cô độc.


SAU BÓNG, LỬA GIÓ LÀ... ĐỘC HÀNH

Phó An My rơi vào vòng tay của loại hình âm nhạc bác học, sang trọng là piano từ rất sớm, khoảng 5 tuổi. Năm 13 tuổi, cô bé cầm tinh con Rắn (1977) này một mình xách hành lý sang trời Âu để tu nghiệp. Lúc đó, Phó An My thi đỗ vào trường E.M Phillips Bachs, một trong những trường đào tạo âm nhạc tốt nhất nước Đức.

 Tưởng rằng một cái mầm được gieo trồng trong môi trường “Tây” như thế thì tâm hồn sẽ bị ảnh hưởng sâu nặng bởi văn hóa, âm nhạc châu Âu như rất nhiều những nghệ sỹ khác. Nhưng không, cái chất Việt ở Phó An My dữ dội lắm, nó trơ trơ trước mọi “gió Âu mưa Mỹ” để mà bùng phá và biến âm nhạc phương Tây thành công cụ cho âm nhạc phương Đông.

 Nếu có hạnh ngộ ngồi nghe Phó An My phiêu diêu trên phím dương cầm, buông thả những hợp âm thánh thót và cất giọng tơ ma mỵ của khúc dân ca “Ngồi tựa mạn thuyền” mới thấy rùng mình. Những tiếng đệm “ư hự, có hơ, ôi hư” của khúc hát điểm thật duyên dáng, thướt tha với thác nhạc đang chảy xiết dưới những ngón nhấn của Phó An My.

 Nhưng đó chỉ là tiền đề cho một cuộc chơi lớn của nàng. Năm 2011, Phó An My quyết định dùng sở học của mình để “đối thoại” với những tinh hoa nghệ thuật dân gian Việt Nam như hát chầu văn trong loại hình hầu bóng, tuồng và chèo.

 Những cuộc đối thoại của Phó An My có tiêu đề độc vận, khô khốc nhưng gợi bao ngờ hoặc, tò mò khiến khán giả phải tự mình dấn thân vào trong vai trò người được nghe kể truyện. “Bóng” của năm 2011, “Lửa” của năm 2014 và “Gió” của năm 2016.

 Dùng piano để đối thoại với những nhạc cụ dân tộc, dùng âm luật của phương Tây để giao hòa cùng các làn điệu dân gian đầy màu sắc. Có lẽ, chỉ có một tâm hồn điên dại nhưng đắm đuối với bản sắc “nước non mình” như Phó An My mới làm được.

 Công chúng Việt Nam và thế giới đã được Phó An My dẫn dắt vào từng cuộc đối thoại, dùng tiếng dương cầm để kể và diễn đạt vẻ đẹp của chầu văn, của tuồng, của chèo. Khi mà những bộ môn nghệ thuật cổ truyền đang chết đi thì bỗng nhiên chúng lại được phục sinh bằng những ngón đàn.

 Cơn chơi điên rồ nhưng lãng mạn và đầy lý tính đó của Phó An My chắc hẳn gợi lên được nhiều điều. Âm nhạc, nhạc cụ là giống nhau, nhưng bản sắc của nó mới đem lại giá trị riêng. Khi nghe tiếng đàn của My, không ai lẫn nó với âm nhạc Đức hay Áo cả, mà đấy là tiếng dương cầm mang đầy hơi thở của điệu chèo í a hay làn chầu văn mượt mà. Giữ và phát huy vốn cổ đâu có khó, chỉ có điều có muốn làm hay không mà thôi.

 Và chỉ có Phó An My “độc hành”!

CUỘC CHƠI MỚI, CƠN ĐIÊN MỚI

Sau 12 năm trăn trở với âm nhạc dân tộc bằng phương pháp sáng tác và biểu diễn, năm 2017 bộ đôi Phó An My và Đặng Tuệ Nguyên tiếp tục muốn khai phá để chuyển tiếp sang một chu trình sáng tạo mới.

 Ở cơn điên mới này sẽ là những phút giây thăng hoa của bút pháp sáng tác, nghệ thuật độc tấu và hòa tấu nhạc cụ bám rễ sâu, nở hoa từ âm nhạc cổ truyền. Phương thức sáng tác mới có thể gọi là “Độc thoại” dân gian được thể hiện bằng ngôn ngữ âm nhạc thính phòng giao hưởng đương đại.

 Độc thoại” là những tác phẩm âm nhạc hoàn chỉnh lấy chất liệu âm nhạc bằng motif nguyên tố nhỏ nhất, hoặc bằng hơi “không khí âm nhạc” dân gian. Âm nhạc “Độc thoại” được mô phỏng như những khoảnh khắc tự ngẫm, tự cảm, tự vấn của người nghệ sĩ bám sâu, bám chắc vào mảnh đất văn hóa cội nguồn của mình.

 Lấy bối cảnh là phong cảnh, đời sống, văn hóa và âm nhạc dân gian của đồng bào Tày - Nùng, những cộng đồng dân cư sinh sống đan xen và gần gũi nhau trên vùng núi phía Đông Bắc Việt Nam. Người Nùng và người Tày cùng sử dụng chung chữ Nôm Tày cổ, có chung cây Tính Tẩu - cây đàn đặc dụng trong tín ngưỡng thờ Then (Trời).

 Tuy nhiên, mỗi dân tộc, mỗi vùng có nhiều nét riêng, chẳng hạn dân ca của người Tày có hát lượn, người Nùng có hát Shi, người Tày có múa Chầu, người Nùng có múa Xiên Tâng... Người Tày ở Thái Nguyên, Bắc Cạn có hát Nàng Ới, hát Lượn, hát Cọi...

 Những tác phẩm hoàn chỉnh được liên kết thành một bức tranh toàn cảnh của một không gian cảm xúc sáng tạo và biểu cảm thống nhất. Và lần này trên chặng đường “Độc thoại”, đêm diễn đầu tiên của Phó An My sẽ diễn ra tại Nhà Hát Lớn (Hà Nội) vào 20h00 ngày 1/12/2017 với cái tên: “ĐỘC HÀNH”.

 Nào những ai dám bước vào hành trình đơn độc của Phó An My?

 

- Phóng sự: Điện ảnh vùng cao Đông Bắc

- Độc thoại 1: Vọng Núi

- Độc thoại 2: Điếp (Yêu)

- Độc thoại 3: Nhịp núi

- Độc thoại 4: Dâng then

- Độc thoại 5: Ru rừng

- Độc thoại 6: Thiêng

 

Ý tưởng: Phó An My

Sáng tác: Đặng Tuệ Nguyên

Nghệ sĩ Piano: Phó An My

Bộ gõ giao hưởng: Trần Xuân Hòa

Contrabass: Đỗ Hải Nam

ANMUSTANG