Thứ năm, 22/10/2020, 22:48

Giữ ổn định kinh tế vĩ mô trước tác động của dịch bệnh

Ảnh hưởng của dịch Covid-19 với biện pháp thực hiện giãn cách xã hội từ ngày 1/4 đã khiến hầu hết các ngành, lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế suy giảm, thậm chí rơi vào trạng thái đóng băng. Vượt lên trên tất cả, nền tảng vĩ mô tốt đã giúp kinh tế Việt Nam thoát tình trạng tăng trưởng âm, dù phải đối mặt rất nhiều khó khăn.
giu on dinh kinh te vi mo truoc tac dong cua dich benh
Công nhân Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) chế tạo và lắp đặt máy biến áp 110kV - 500kV.

Ðộng lực tăng trưởng chính giảm tốc

Bức tranh kinh tế Việt Nam bốn tháng đầu năm 2020 đã chuyển sang gam mầu xám do đại dịch Covid-19. Tổng cục Thống kê cho biết, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) trong tháng 4 lần đầu giảm trong 5 năm trở lại đây với mức sụt giảm 10,5% so cùng kỳ năm 2019. Ðáng lưu ý, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo - động lực dẫn dắt tăng trưởng đã giảm 11,3% so với tháng 3. Tính chung bốn tháng đầu năm, IIP chỉ tăng 1,8% so cùng kỳ, là mức tăng thấp nhất trong nhiều năm qua và chỉ số sản xuất ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cũng chỉ tăng 3%, đóng góp 2,5 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung.

Tình trạng thiếu nguyên liệu nhập khẩu đầu vào phục vụ sản xuất gây ảnh hưởng nặng nề đến ngành công nghiệp. Một số ngành công nghiệp cấp II có chỉ số sản xuất giảm sâu, như: sản xuất xe có động cơ, sản xuất đồ uống, khai thác dầu thô và khí đốt tự nhiên, chế biến gỗ và các sản phẩm từ gỗ… Trong khi đó, các sản phẩm công nghiệp chủ lực gồm bia, ô-tô, đường kính, xe máy,... cũng giảm ở mức hai con số.

Thu ngân sách nhà nước tháng 4 giảm mạnh tới 16,4% so với tháng 3 và giảm 5,9% so cùng kỳ năm 2019 do nhiều doanh nghiệp (DN) phải thu hẹp hoạt động sản xuất, kinh doanh. Về đầu tư phát triển, tổng vốn đầu tư nước ngoài đạt thấp, chỉ bằng 84,5% so cùng kỳ do các đoàn sang tìm hiểu cơ hội đầu tư ở Việt Nam giảm mạnh; mức giải ngân vốn đầu tư nước ngoài cũng giảm 9,6%. Các hoạt động bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 4 sụt giảm 26% so tháng 4-2019 và bốn tháng đầu năm 2020 giảm 4,3% so cùng kỳ. Nhiều cơ sở lưu trú, ăn uống, lữ hành phải tạm đóng cửa trong thời gian giãn cách xã hội.

Cục Quản lý đăng ký kinh doanh (ÐKKD) cho biết, trong tháng 4 tất cả các chỉ số về DN thành lập mới, vốn đăng ký và lao động đều giảm hơn 40% so cùng kỳ năm trước, còn số DN rút lui khỏi thị trường tăng 30%. Ðây cũng là lần đầu trong 5 năm qua, số lượng DN thành lập mới sụt giảm vào thời điểm lẽ ra theo thông lệ hằng năm, cộng đồng DN lập kế hoạch kinh doanh cho một năm tài chính mới với số lượng DN "khai sinh" và DN quay trở lại thị trường đều ở mức cao. Xu hướng của năm 2020 là DN "ngủ đông" nghe ngóng, xem xét diễn biến mới của dịch bệnh trước khi đưa ra quyết định và thu hẹp quy mô để bảo đảm an toàn cho đồng vốn đưa vào kinh doanh. Con số 22.696 DN tạm ngừng kinh doanh, tăng 33,6% so cùng kỳ năm 2019 và vốn đăng ký bình quân một DN giảm xuống còn 11,8 tỉ đồng đã phản ánh rõ điều này. Có thể thấy, tinh thần khởi sự kinh doanh của DN đã bị ảnh hưởng đáng kể, nhiều nhà đầu tư tỏ ra e ngại và thận trọng trong việc bỏ vốn kinh doanh. Ðây là điều đáng lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến việc phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Tính toán bước đi dài hạn

Ðiểm sáng của bức tranh kinh tế Việt Nam trong bối cảnh dịch bệnh là các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô tiếp tục được duy trì ổn định, các cân đối lớn về tài chính, tiền tệ, tín dụng cơ bản được giữ vững nhờ sự đồng lòng, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị và sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Kế hoạch và Ðầu tư cho biết, bốn tháng đầu năm, chỉ số giá tiêu dùng giảm 1,54% so với tháng trước. Thị trường tiền tệ, tín dụng cơ bản ổn định, đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu ngoại tệ hợp pháp, thanh khoản thị trường thông suốt, mặt bằng lãi suất giảm ở cả ngắn, trung và dài hạn. Thị trường chứng khoán có dấu hiệu khởi sắc nhờ công tác kiểm soát dịch Covid-19 hiệu quả của Chính phủ và đánh giá tích cực của các tổ chức quốc tế về tăng trưởng kinh tế Việt Nam so với các nước trong khu vực. Ðộng lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế là đầu tư công đã có chuyển động tích cực. Cụ thể: giải ngân vốn đầu tư công từ đầu năm ước đạt hơn 89,3 nghìn tỉ đồng, bằng 18,98% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tăng 30% so với cùng kỳ. Riêng trong tháng 4, giải ngân vốn đầu tư công tăng 25% so với bình quân ba tháng đầu năm. Các bộ, ngành, địa phương đã giao chi tiết cho các dự án đủ điều kiện giải ngân đạt 98,43% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2020 được Thủ tướng giao.

Ngay tại thời điểm đất nước chuyển sang một giai đoạn mới, công tác phòng, chống dịch, căn cơ hơn đi đôi với phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội cũng là lúc DN thuộc một số ngành, lĩnh vực thận trọng mở cửa trở lại, chuyển hướng vào thị trường trong nước. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, đây là thời điểm Chính phủ cần quyết liệt triển khai các gói hỗ trợ đã ban hành đến tay người dân, DN để bù đắp phần sức lực đã bị bào mòn do dịch bệnh. Cần có các giải pháp mạnh hơn, đó là xem xét khả năng áp dụng chính sách miễn, giảm thuế, phí kéo dài sang năm 2021 thay vì chỉ giãn, hoãn thuế như gói hỗ trợ tài khóa tại Nghị định số 41/2020/NÐ-CP của Chính phủ về gia hạn nộp thuế và tiền thuê đất.

Tiến sĩ Nguyễn Ðình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư đánh giá: Dịch Covid-19 tác động rất mạnh đến kinh tế toàn cầu và Việt Nam. Thế nhưng, người dân và DN Việt Nam đã không hoảng loạn như giai đoạn 2008 - 2009 nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, sức chống chịu của nền kinh tế và DN đều tăng lên. Ðiểm yếu của cuộc khủng hoảng trước là khu vực tài chính, ngân hàng nhưng trong đại dịch Covid-19, khu vực này đã được củng cố, trở thành giải pháp hỗ trợ hữu hiệu cho DN. Tuy nhiên, tác động của đại dịch còn kéo dài và diễn biến khó lường, Việt Nam cần thực hiện ngay những bước đi dài hạn để không bỏ lỡ cơ hội mới trong bối cảnh kinh tế thế giới được sắp xếp lại. Cụ thể, cần nhanh chóng đánh giá và hoàn thiện các chương trình cơ cấu lại nền kinh tế, gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh phù hợp với yêu cầu và điều kiện mới sau đại dịch. Xem xét lại chiến lược công nghiệp hóa để có chương trình, kế hoạch cho giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2045, trong đó phải xây dựng các giải pháp để DN Việt Nam tham gia

chuỗi cung ứng toàn cầu.

Quỹ Tiền tệ quốc tế dự báo kinh tế toàn cầu sẽ ở mức âm 3% và có thể phải trải qua cuộc khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất kể từ cuộc đại suy thoái diễn ra vào những năm 1930. Dự báo tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chỉ đạt 2,7 đến 4,9% do nền kinh tế bị tác động cả ở phía cung và cầu. Tuy nhiên, Việt Nam là một trong số ít quốc gia đạt được mức tăng trưởng dương và chịu ảnh hưởng của dịch thấp hơn các nước khác. Triển vọng kinh tế Việt Nam trong trung hạn được đánh giá thuận lợi do nhu cầu trong nước và xuất khẩu vẫn ở mức cao.

Nguồn: Bộ Kế hoạch và Ðầu tư

 

 

Tô Hà

Theo Nhân dân

Từ khóa:

Cùng chuyên mục

Chủ tịch VCCI: Việt Nam đang có cơ hội bước ra khỏi đà suy giảm do Covid-19 sớm hơn so với nhiều nền kinh tế khác nếu thực hiện điều này!

Chủ tịch VCCI: Việt Nam đang có cơ hội bước ra khỏi đà suy giảm do...

Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI cho rằng gói kích thích kinh tế lớn và hiệu quả nhất lúc này là mở cửa thị trường nội địa. Ông nhấn mạnh: "Bây giờ là thời điểm thích hợp để sớm nới lỏng tiến tới dỡ bỏ các biện pháp cách ly".
Việt Nam cần tận dụng cơ hội vàng từ hiệp định EVFTA như thế nào

Việt Nam cần tận dụng cơ hội vàng từ hiệp định EVFTA như thế nào

Theo các chuyên gia kinh tế, Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – châu Âu (EVFTA) có hiệu lực sẽ cơ cấu lại các mặt hàng xuất nhập khẩu, đầu tư, tạo thế tự chủ, bớt lệ thuộc vào một số thị trường truyền thống, đảm bảo cho nền kinh tế của Việt Nam có thể phát triển bền vững. Vấn đề đặt ra hiện nay là Việt Nam cần làm gì để tận dụng cơ hội vàng trong bối cảnh khó khăn hiện nay.
Khẩn trương xây dựng kịch bản phát triển KTXH phù hợp diễn biến dịch Covid-19

Khẩn trương xây dựng kịch bản phát triển KTXH phù hợp diễn biến...

Văn phòng Chính phủ vừa có thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc về tác động của tình hình dịch viêm phổi cấp do Virus Corona gây ra, cập nhật kịch bản tăng trưởng và các giải pháp chỉ đạo, điều hành thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2020.
Việt Nam có thể hồi phục nhanh hơn hầu hết các nền kinh tế Đông Nam Á

Việt Nam có thể hồi phục nhanh hơn hầu hết các nền kinh tế Đông Nam...

Nhà báo David Hutt, chuyên về chính trị Đông Nam Á, cho rằng Việt Nam có thể hồi phục nhanh hơn hầu hết các nền kinh tế Đông Nam Á khác.
Doanh nghiệp phải là trung tâm trong phát triển kinh tế Vùng trọng điểm phía Nam

Doanh nghiệp phải là trung tâm trong phát triển kinh tế Vùng trọng điểm...

Các địa phương phải sát cánh, liên kết với nhau để cùng phát triển, để Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam là điểm đến của các doanh nghiệp. Từng giọt nước thì rất yếu, nhưng nếu liên kết lại thì sẽ trở thành một đại dương rộng lớn.
Cải cách kiểm tra hàng hóa nhập khẩu: Tạo thông thoáng cho doanh nghiệp

Cải cách kiểm tra hàng hóa nhập khẩu: Tạo thông thoáng cho doanh nghiệp

Đối với Đề án "Cải cách mô hình kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu", nếu chúng ta làm tốt thì sẽ cải cách rất triệt để, tạo dư địa rất lớn cho tăng trưởng. Đề án sẽ là bước cải cách, tạo sự thông thoáng, minh bạch, cắt giảm chi phí, thời gian và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
100 triệu dân, 100 nghìn doanh nghiệp số và mục tiêu 30% GDP

100 triệu dân, 100 nghìn doanh nghiệp số và mục tiêu 30% GDP

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, có ít nhất 100.000 doanh nghiệp công nghệ số và kinh tế số chiếm trên 30% GDP.
Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng: Covid-19 tạo cho “nền kinh tế tại nhà” một bệ phóng mới

Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng: Covid-19 tạo cho “nền kinh tế...

Theo Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng, dịch Covid-19 đặt ra thách thức lớn khi nhiều hoạt động sẽ bị đình trệ. Nhưng cái gì cũng có 2 mặt, thách thức đi liền với cơ hội, có những cơ hội mà chỉ khi thách thức xảy ra thì mới xuất hiện. Đặc biệt, Covid-19 cũng làm cho “nền kinh tế tại nhà đi vào đời sống”.