Tục lễ làm lễ chẵn tháng của người Tày

2017-11-09 19:19:05 admin

Phong tục người Tày


TỤC LỆ LÀM LỄ EM BÉ ĐẦY THÁNG TUỔI CỦA NGƯỜI TÀY

 

                   Nhà văn Đoàn Ngọc Minh

 

Từ xa xưa người Tày đã có tục lệ làm lễ em bé đầy tháng tuổi cho đứa con đầu lòng. Lễ này thường được tổ chức cho cả bé trai và bé gái (nếu bé trai thì tổ chức lễ trước một ngày, còn bé gái thì tổ chức đúng ngày thứ ba mươi em bé chào đời). Đến nay tục lệ này vẫn được tộc người Tày duy trì. Dưới đây xin giới thiệu để bạn đọc biết một số thủ tục làm lễ em bé đầy tháng tuổi của người Tày.

Khi bà mẹ ở cữ người nhà sẽ lấy cành bưởi cắm ngay trước cửa nhà (kiêng) những người mới đi viếng đám ma về hoặc phụ nữ đang có kỳ hàng tháng không nên vào.

Ngày em bé đầy tháng tuổi gia đình vui như hội. Gia chủ mời bà pựt (then) đến làm lễ rước (mẻ bioóc – bà mụ hoa) cắt chùm hoa giấy xanh đỏ cắm vào bát hương lập bát hương thờ bà mụ phù hộ độ trì cho bé hay ăn chóng lớn tránh được tà ma ám.

Các chị em thì quây quần ngâm gạo nếp vài giờ trước đó rồi đem gạo nếp đãi cho sạch và gói bánh coóc mò (dịch là bánh sừng bò, vì nó nhọn như sừng con bò) bằng lá chuối, người ta tước lá to cỡ ba ngón tay cuộn thành hình phễu và đổ gạo vào gói. Loại bánh này không thể thiếu trong lễ mừng em bé đầy tháng tuổi. Gói coóc mò phải gói chặt tay, lạt chẻ thật mỏng. Buộc bánh cóoc mò đòi hỏi phải khéo léo nếu buộc lỏng nước vào làm cho bánh bị nhão, nếu buộc chặt quá bánh sẽ khó chín và bị sượng. Bánh coóc mò chỉ gói nguyên gạo nếp thơm không chế gia vị. Khi bánh chín hương vị gạo nếp thơm và dẻo rất quyến rũ. Người thích ngọt sẽ lấy đường kính và chấm ăn. Thường mỗi cuộc tổ chức lễ mừng em bé đầy tháng tuổi người ta gói khoảng 500 cái bánh cóoc mò để họ hàng, bè bạn đến ăn mừng gia chủ sẽ tặng lại mỗi người một chùm bánh cóoc mò 3 chiếc đem về.

Họ ngoại của em bé: Đem đến một chiếc chăn, địu thổ cẩm, một chiếc nôi (), một gánh bún hoặc xôi, hai chục lít rượu.

Bà pựt (then) làm lễ cho em bé xong, bà ngoại của em bé sẽ địu em bé lên lưng, đem theo một chiếc túi trong có 1 cuốn sách 1 cây bút, và một túm bánh coóc mò (3 chiếc) ra ngã ba đường gần đó hoặc đến nhà một em nhỏ đã đi học tặng em cây bút, cuốn sách và túm bánh coóc mò, (khai hảy – bán khóc nhè) gia đình em bé nọ sẽ lì xì lại cho bé khoảng mười ngàn đồng (gọi là mua), người Tày quan niệm làm như vậy sau này em bé lớn lên sẽ thông minh, nhanh nhẹn. Xong việc đó bà ngoại địu em về bà nội em bé sẽ đỡ em xuống nôi, hai bà sẽ hát ru đưa nôi cho bé ngủ. À…ơi, nọong nòn đắc nòn đí/ nòn thả mé au pia/ nòn thả à au luốm/ au tua luốm pác đeng/ au tua mèng pác cắm…(em ngủ cho say/ đợi mẹ bắt con cá/ đợi cô bắt con muỗm/ lấy con muỗm miệng đỏ/ lấy con bọ miệng tím…).

Anh em họ hàng, bạn bè đến dự lễ em bé đầy tháng tuổi ai cũng có quà mừng cho bé thường là tiền mặt, vải, bộ đồ trẻ em, chăn em bé…

Trong bữa ăn mừng em bé đầy tháng tuổi ngoài các món cỗ thông thường thì không thể thiếu món canh bún, canh thịt gà ướp gừng, nghệ, rượu thơm nức.

Đến nay tục lệ này của người Tày nhiều vùng vẫn được duy trì. Tiếc rằng một số vùng gần thành phố, thị trấn đã bị cách điệu một số như: địu, chăn, nôi của em bé người ta mua sẵn ở ngoài chợ chứ không còn địu, chăn thổ cẩm và nôi tự đan như ngày xưa.

Thiết nghĩ đây là một phong tục hay và rất ý nghĩa của người Tày, thể hiện tình yêu thương của ông, bà cha, mẹ đối với con trẻ. Có thể coi đây là tập quán văn hóa của người Tày rất lâu đời cần được phát huy và bảo tồn gìn giữ.

Tags