Ban hành tài liệu truyền thông về sức khỏe tâm thần của học sinh phổ thông

Sức khỏe tâm thần của học sinh đang là vấn đề được quan tâm trong những năm gần đây. Các vấn đề sức khỏe tâm thần như lo âu, trầm cảm… không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất của học sinh mà còn có tác động tiêu cực đến kết quả học tập và cuộc sống của bản thân các em và gia đình.

Giúp học sinh có sức khỏe tâm thần khỏe mạnh để các em có thể học tập hiệu quả là một trong những trách nhiệm của cha mẹ học sinh, giáo viên và nhà trường.

Được sự hỗ trợ của UNICEF Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo biên soạn cuốn "Tài liệu truyền thông về sức khỏe tâm thần của học sinh phổ thông" nhằm cung cấp kiến thức cơ bản cho nhân viên y tế trường học, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, và cha mẹ học sinh về sự phát triển thể chất, tâm lý của học sinh, về một số vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến của các em, và một số biện pháp để nâng cao sức khoẻ tâm thần cho các em.

Hiện nay, các vấn đề sức khỏe tâm thần đang ngày càng trở nên phổ biến hơn trên toàn thế giới. Trong hơn một thập kỷ qua, các vấn đề sức khỏe tâm thần đã tăng thêm 13%. Khoảng 20% trẻ em và thanh thiếu niên trên toàn thế giới có các vấn đề sức khỏe tâm thần và tự tử là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trong nhóm dân số 15 - 29 tuổi.

Tại Việt Nam, trong những năm gần đây, các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần cũng gia tăng nhanh chóng, trong đó có nhóm tuổi học sinh. Theo đó, có khoảng 12 - 40% thanh thiếu niên trên khắp Việt Nam mắc các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Các vấn đề sức khỏe này đang là gánh nặng đáng kể đối với thanh thiếu niên ở Việt Nam. Mặc dù vậy, các vấn đề sức khỏe tâm thần của nhóm tuổi này chưa được chú trọng nhiều. Sự kém hiểu biết về các vấn đề sức khỏe tâm thần, sự kỳ thị của xã hội, các dịch vụ và nguồn lực hạn chế về sức khỏe tâm thần góp phần khiến cho hầu hết những trẻ này không được điều trị hoặc hỗ trợ.

Vì sao trường học cần quan tâm đến sức khỏe tâm thần của học sinh?

Là một trong năm thành tố tác động đến sức khỏe tâm thần của học sinh (cá nhân, gia đình, trường học, cộng đồng và xã hội), trường học đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển tâm trí, cảm xúc xã hội và đạo đức của học sinh. Bên cạnh đó, trường học cũng góp phần nâng cao sức khỏe tâm thần tích cực cũng như hỗ trợ và dự phòng các vấn đề sức khỏe tâm thần của các em học sinh. Trong đó, giáo viên có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình giáo dục và hỗ trợ học sinh tại trường học. Hiểu về sức khỏe tâm thần trong trường học sẽ giúp giáo viên quản lý các hành vi trong lớp học tốt hơn, nâng cao kết quả giáo dục và thúc đẩy sức khỏe tâm thần tích cực của học sinh.

Trường học có chức năng và cơ hội để nâng cao sức khỏe tâm thần của học sinh bởi các lý do sau:

- Nâng cao thành tích học tập của học sinh: các nghiên cứu cho thấy rằng sức khỏe tâm thần của học sinh có liên quan tới thành tích học tập và các nỗ lực của học sinh (gắn kết với trường học, động cơ học tập…). Hơn nữa, chương trình học tập tại trường học chú trọng vào sự phát triển tâm trí và cảm xúc xã hội giúp học sinh cải thiện thái độ và thành tích học tập.

- Phát triển các kỹ năng xã hội: các mối quan hệ bạn bè tích cực, các kỹ năng sống học được tại trường học giúp học sinh nâng cao động cơ và thành tích học tập.

- Dễ tiếp cận học sinh: trường học gắn với thời kỳ phát triển quan trọng nhất của con người. Do vậy, trường học là nơi lý tưởng để triển khai các biện pháp can thiệp nâng cao sức khỏe tâm thần cho học sinh.

- Tăng cường các yếu tố bảo vệ học sinh tại trường học: giúp làm giảm các nguy cơ và hậu quả đối với các trẻ em dễ bị tổn thương.

- Trường học là môi trường thân thiện và ít kỳ thị hơn đối với học sinh cần được hỗ trợ so với bệnh viện và các cơ sở y tế.

- Các hành vi sức khỏe tích cực (ăn uống lành mạnh, hoạt động thể chất…) học được từ nhà trường giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của học sinh sau này.

- Các mối quan hệ thầy trò và bạn bè được hình thành từ trường học là yếu tố bảo vệ và hỗ trợ đối với học sinh.

- Tăng cường sự gắn kết với cộng đồng, sự tự tin, động cơ và trách nhiệm với cộng đồng thông qua các trải nghiệm của học sinh về thể hiện bản thân, tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội tại trường học và cộng đồng.

Tài liệu truyền thông về sức khỏe tâm thần của học sinh phổ thông được biên soạn dành cho cán bộ y tế trường học, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, cha mẹ học sinh phổ thông. Giúp cán bộ y tế trường học, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, cha mẹ học sinh: hiểu về tầm quan trọng của sức khỏe tâm thần trong trường học; biết được các giai đoạn phát triển của trẻ em; biết các biện pháp nâng cao sức khỏe tâm thần tích cực cho học sinh trong trường học; nhận diện được các dấu hiệu bất thường về sức khỏe tâm thần của học sinh; áp dụng được một số biện pháp hỗ trợ học sinh có biểu hiện bất thường về sức khỏe tâm thần và giảm kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến sức khỏe tâm thần trong trường học.

Cuốn tài liệu truyền thông bao gồm ba chương:

Chương 1 là các nội dung cơ bản về sự phát triển của trẻ em (từ mầm non đến trung học phổ thông).

Chương 2 tập trung vào các nội dung về nâng cao sức khỏe tâm thần cho học sinh, vai trò trách nhiệm của giáo viên, cán bộ y tế trường học cũng như cha mẹ học sinh.

Chương 3 trình bày một số vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến của lứa tuổi học sinh để cán bộ y tế trường học, giáo viên và cha mẹ học sinh có thể kịp thời nhận biết và phối hợp hỗ trợ học sinh.