Cảng Quy Nhơn – đòn bẩy kinh tế cho Tây Nguyên và tiểu vùng Mê Kông

Cảng Quy Nhơn: Từ điểm trung chuyển đến trung tâm logistics khu vực

Mới đây, Quốc hội thông qua nghị quyết đầu tư cao tốc Quy Nhơn - Pleiku (khởi công năm 2025, dự kiến hoàn thành 2029) không chỉ là tin vui với người dân tỉnh Gia Lai mà còn khiến giới logistics quốc tế chú ý. Với lợi thế là một trong những cảng biển lâu đời nhất miền Trung, Quy Nhơn đang trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt khi tuyến cao tốc này rút ngắn thời gian vận chuyển từ Pleiku xuống cảng từ 4 giờ còn 2 giờ, xóa bỏ “nút thắt” đèo An Khê, Mang Yang.

Theo phân tích của FreightAmigo - nền tảng logistics kỹ thuật số hàng đầu, việc kết nối hạ tầng đồng bộ sẽ giúp Quy Nhơn giảm tải cho các cảng lớn như TP.HCM, Đà Nẵng hay Hải Phòng, đồng thời thu hút thêm các hãng tàu quốc tế. Hiện, 6 “ông lớn” ngành vận tải biển như Maersk, Evergreen, PIL đã khai thác thường xuyên tại đây, và họ đánh giá cao tiềm năng mở rộng phạm vi phục vụ tới cả Lào, Campuchia khi cao tốc đi vào hoạt động.

Đòn bẩy từ sáp nhập tỉnh và chiến lược liên vùng

Sự kiện hợp nhất Gia Lai và Bình Định thành tỉnh Gia Lai (mới) không chỉ mở rộng không gian kinh tế mà còn tạo ra sự thống nhất trong quy hoạch phát triển. Trong đó, cảng Quy Nhơn được xác định là động lực kép: vừa thúc đẩy kinh tế biển - ngành mũi nhọn của tỉnh, vừa đóng vai trò cầu nối giữa Tây Nguyên, Nam Lào, Đông Bắc Campuchia với các tuyến hàng hải quốc tế.

Các tổ chức tài chính toàn cầu như WB, ADB, JICA từng nhấn mạnh: Nâng cấp kết nối từ Tây Nguyên về Quy Nhơn (qua Quốc lộ 19 hoặc cao tốc) là chìa khóa để cân bằng giao thương giữa các vùng. Global Highways (Anh) cũng nhận định, dự án này nằm trong chiến lược lớn của Tiểu vùng Mê Kông mở rộng, thúc đẩy thương mại xuyên biên giới.

Tương lai: Điểm đến của nhà đầu tư toàn cầu

Nằm trên tuyến hàng hải huyết mạch nối Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cảng Quy Nhơn không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn đảm nhận vai trò an ninh quan trọng. Khi cao tốc Quy Nhơn - Pleiku hoàn thành, khả năng vận chuyển hàng hóa, nguyên liệu chiến lược (như nông sản Tây Nguyên, hàng công nghiệp) sẽ được bảo đảm linh hoạt, góp phần ổn định an ninh lương thực và năng lượng khu vực.

Đặc biệt, trong bối cảnh các nước lớn cạnh tranh ảnh hưởng tại Biển Đông, việc phát triển cảng Quy Nhơn thành trung tâm logistics hiện đại càng khẳng định chủ quyền và tăng cường hợp tác quốc phòng với Lào, Campuchia thông qua các hiệp định tiểu vùng.

Với lợi thế từ sáp nhập tỉnh, hạ tầng giao thông đồng bộ và vị trí địa - kinh tế đặc biệt, Quy Nhơn đang trở thành “mảnh đất vàng” thu hút dự án lớn. Tỉnh Gia Lai (mới) kỳ vọng sẽ hình thành các khu công nghiệp, trung tâm logistics quanh cảng, biến nơi đây thành cửa ngõ xuất khẩu nông sản Tây Nguyên, hàng hóa Lào - Campuchia ra thế giới.

Một doanh nhân tại phường Pleiku nhận định: “Khi cao tốc hoàn thành, cảng Quy Nhơn sẽ là lựa chọn tối ưu để tiết kiệm chi phí và thời gian cho chuỗi cung ứng của khu vực Tây Nguyên và tiểu vùng Mê Kông”. Đây chính là cơ hội “vàng” để Việt Nam khẳng định vị thế trung chuyển hàng hóa tại Đông Dương.