Chủ động nhận diện thách thức từ áp lực đô thị hóa vùng ven khu công nghệ cao Hòa Lạc

Hành lang pháp lý đồng bộ và sự chỉ đạo quyết liệt từ cấp ủy

Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa Thủ đô, công tác quản lý đất đai và trật tự xây dựng luôn là lĩnh vực trọng yếu, tác động trực tiếp tới quyền lợi hợp pháp lâu dài của người dân cũng như sự ổn định của không gian quy hoạch. Thời gian qua, hệ thống pháp luật cùng các văn bản chỉ đạo của Đảng và Chính quyền các cấp đã thiết lập hành lang pháp lý ngày càng chặt chẽ, đồng bộ.

Theo quy định nhất quán của Luật Đất đai năm 2024 và Luật Xây dựng, người sử dụng đất bắt buộc phải sử dụng đúng mục đích, đúng ranh giới, mốc giới thửa đất; tuyệt đối không tự ý lấn chiếm đất nông nghiệp, đất công ích. Việc chuyển mục đích sử dụng từ đất vườn, đất trồng cây lâu năm sang đất ở phải hoàn toàn phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính. Đồng thời, các công trình nhà ở tại khu vực nông thôn phải tuân thủ quy hoạch điểm dân cư, bảo đảm an toàn kết cấu chịu lực và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phòng cháy, chữa cháy (PCCC).

Tại Thủ đô, Kết luận số 114-KL/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quy hoạch, quản lý đất đai và trật tự xây dựng; đồng thời nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy và chính quyền cơ sở nếu để phát sinh sai phạm mới hoặc để vi phạm đã được cảnh báo nhưng chậm trễ xử lý.

Thực hiện Kế hoạch số 363/KH-UBND của UBND Thành phố Hà Nội về tổng kiểm tra, rà soát, thống kê và xử lý các công trình vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng và PCCC, Đảng ủy xã Hạ Bằng đã ban hành Nghị quyết số 01-NQ/ĐU (ngày 29/9/2025) về "Tăng cường công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường trên địa bàn xã giai đoạn 2025–2030 và những năm tiếp theo". Để cụ thể hoá tinh thần đó, UBND xã Hạ Bằng ban hành Kế hoạch số 292/KH-UBND nhằm phân công rõ người, rõ việc, tập trung xử lý dứt điểm các công trình vi phạm. Hệ thống văn bản chỉ đạo đồng bộ này đã tạo nền tảng vững chắc để công tác quản trị cơ sở đi vào nền nếp, vừa giữ vững kỷ cương phép nước, vừa bảo đảm quyền lợi thiết thực của nhân dân.

Kiên quyết chấn chỉnh vi phạm cơi nới, vượt tầng

Khảo sát thực tế tại các thôn trên địa bàn xã Hạ Bằng cho thấy, bên cạnh đại bộ phận người dân chấp hành nghiêm túc quy định pháp luật, áp lực gia tăng dân số cơ học và nhu cầu kinh doanh phòng trọ cho học sinh, sinh viên, chuyên gia làm việc tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đã làm nảy sinh một số trường hợp cố tình vi phạm.

Các hành vi vi phạm chủ yếu: Xây dựng nhà ở vượt hạn mức đất ở và thi công sai nội dung giấy phép, cơi nới vượt tầng.

Cụ thể, ngày 15/4/2026, UBND xã Hạ Bằng đã ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 37/QĐ-XPHC đối với hộ ông Đ.H.K (thôn Mục Uyên 1) về hành vi xây dựng nhà ở riêng lẻ sai nội dung giấy phép (vượt tầng 4, tầng 5 + tum và tầng bán hầm) và xây dựng vượt hạn mức 96,4 m² trên đất trồng cây lâu năm. Tổng số tiền xử phạt là 47,5 triệu đồng, kèm biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc phá dỡ phần công trình xây dựng vi phạm và khôi phục hiện trạng ban đầu của đất.

Tương tự, tại thôn Tân Xã 2, công trình của ông B.V.T thi công không có giấy phép xây dựng và xây vượt hạn mức đất ở quy định đã bị UBND xã ra Quyết định xử phạt số 123/QĐ-XPHC (ngày 10/8/2026) với tổng mức tiền xử phạt 65 triệu đồng, đồng thời buộc tháo dỡ toàn bộ phần công trình vi phạm, khôi phục tình trạng ban đầu của thửa đất.

Cách đó không xa tại xã Yên Xuân, căn nhà xưởng mới xây dựng rộng hàng nghìn m2 cũng đã được hoàn thiên, theo cán bộ phòng Kinh tế xã Yên Xuân cho biết, công trình vi phạm của hộ ông K.Đ.D đã có hành vi vi phạm chuyển đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp (không phải đất ở). UBND xã Yên Xuân cũng đã ra Quyết định xử phạt hành chính số tiền 30 triệu đồng đối với hành vi này.

Dưới góc độ chuyên môn, các chuyên gia xây dựng cảnh báo: Việc tự ý cơi nới, nâng chiều cao công trình vượt quy chuẩn không chỉ che khuất không gian thoáng đãng của các hộ liền kề, làm quá tải hạ tầng điện sinh hoạt nông thôn, mà hiểm họa lớn nhất là không bảo đảm lối thoát nạn khi xảy ra sự cố hỏa hoạn. Thực tiễn các vụ việc cho thấy vi phạm xuất phát từ sự đan xen giữa nhu cầu sinh kế trước mắt với sự thiếu hiểu biết cặn kẽ về trình tự pháp lý. Điều này đòi hỏi chính quyền cơ sở phải thực thi các biện pháp quản lý vừa kiên quyết đúng luật, vừa lắng nghe thấu tình đạt lý để hướng dẫn bà con làm đúng ngay từ đầu.

Kỷ cương nghiêm minh nhưng phải "mở đường" cho người dân

Nhằm cụ thể hoá các mục tiêu và thể hiện quan điểm điều hành và giải pháp thực tế tại cơ sở. Đảng uỷ, UBND xã Hạ Bằng đã ban hành văn bản số 01/NQ-ĐU và văn bản số 292/KH-UBND với tinh thần giữ vững kỷ cương pháp luật nhưng phải hết sức thấu tình đạt lý, vì quyền lợi chính đáng và an toàn lâu dài của nhân dân. Đối với các công trình vi phạm, xã kiên quyết không dung túng hay bao che, song nguyên tắc đầu tiên là phải kịp thời tuyên truyền, giải thích rõ quy định pháp luật để người dân hiểu và đồng thuận tự giác chấp hành, tránh cho chính quyền việc phải dùng đến biện pháp cưỡng chế nặng nề.

Tuy nhiên, đối với các trường hợp cố tình vi phạm, xây dựng lén lút vào ban đêm, ngày nghỉ hoặc đã được lập biên bản nhiều lần mà vẫn cố tình thi công, UBND xã sẽ kiên quyết lập hồ sơ xử lý hành chính theo đúng thẩm quyền, thiết lập hồ sơ chuyển sang Công an xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Bên cạnh đó phối hợp với các đơn vị dịch vụ tạm dừng cấp điện, nước và xây dựng phương án cưỡng chế tháo dỡ triệt để phần vi phạm, bảo đảm sự công bằng, nghiêm minh của pháp luật.

Hướng tới đô thị hóa nông thôn bài bản, văn minh

Từ thực tiễn xã Hạ Bằng, có thể thấy công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng ở các địa bàn ven đô kề cận khu công nghệ cao luôn là bài toán đòi hỏi bản lĩnh và sự khéo léo của đội ngũ cán bộ cơ sở. Sự kết hợp chặt chẽ giữa "nghiêm minh phép nước" với "thấu tình đạt lý", giữa "xử lý nghiêm sai phạm" với "chủ động gỡ khó thủ tục đất đai" chính là chìa khóa củng cố niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân. Đây sẽ là điểm tựa vững chắc để Hạ Bằng hiện thực hóa mục tiêu phát triển đô thị hóa nông thôn bài bản, văn minh và bền vững giai đoạn 2025–2030.