Đảm bảo An ninh năng lượng và tăng trưởng 2 con số

Thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, Báo Công Thương chủ trì, phối hợp với Cục Điện lực, Cục Năng lượng - Dầu khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, Viện Năng lượng cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số”. 

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết, Diễn đàn diễn ra sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW và Nghị quyết số 328/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW. Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia tiếp tục yêu cầu chuyển mạnh tư duy bảo đảm an ninh năng lượng từ “đủ cung” sang “an toàn - ổn định - tự chủ - bền vững”. 

“Đó là định hướng xuyên suốt để chúng ta cùng nhìn nhận kết quả, chỉ rõ hạn chế và đề ra giải pháp trong thời gian tới”, Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh.

Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030. Năng lượng vì vậy phải đi trước một bước; tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế. Nghị quyết số 70-NQ/TW đã đặt ra những mục tiêu định lượng rõ ràng đến năm 2030: Tổng cung năng lượng sơ cấp khoảng 150-170 triệu tấn dầu quy đổi; tổng công suất các nguồn điện khoảng 183-236 GW hoặc có thể cao hơn tùy nhu cầu hệ thống; tổng sản lượng điện khoảng 560-624 tỷ kWh; các cơ sở lọc dầu đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước; dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập ròng. Đây là những cam kết chính trị của toàn ngành, là thước đo trực tiếp kết quả công tác chỉ đạo, điều hành. 

Theo Thứ trưởng, Báo cáo công bố hôm nay khẳng định năm 2026 là năm hệ thống năng lượng nước ta chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng 6 tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng. Nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, trong khi sản lượng thủy điện thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.

“Trong 177 nước được Báo cáo khảo sát, tính đến ngày 9/11/2026, có 102 nước, tương đương 57,6%, gặp khó về năng lượng; chỉ 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam”, lãnh đạo Bộ Công Thương nói.

Giữ được vị trí ấy không phải điều hiển nhiên. Dưới sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, sự đồng hành của Quốc hội, sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, thể chế từng bước được khơi thông và chúng ta đã giữ vững 3 điều quan trọng. 

Một là chúng ta giữ đủ điện trong một năm khó khăn chưa có tiền lệ. Công suất cực đại lập kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6/2026; hệ thống vượt qua ba đợt nắng nóng cực đoan mà không phải cắt điện luân phiên; điện sản xuất và nhập khẩu chín tháng tăng 9,4%, ước cả năm đạt 356,2 tỷ kWh, tăng trên 10%.

Hai là chúng ta giữ được nguồn cung xăng dầu khi tuyến vận tải chiến lược bị phong tỏa. Hai cơ sở lọc dầu trong nước chạy vượt công suất thiết kế; nguồn dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn mười loại; Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt, chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia. 

Ba là chúng ta giữ giá năng lượng trong tầm kiểm soát. Nhà nước đã dành trên 64.000 tỷ đồng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu, tạm ứng Quỹ bình ổn giá; giá xăng bán lẻ trong nước ngày 26/10/2026 chỉ bằng khoảng 63% bình quân thế giới.

“Tuy vậy, Báo cáo cũng chỉ rõ những thách thức cần được tháo gỡ. Tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng đã lên 43,9% tổng cung năng lượng sơ cấp năm 2025. Dự trữ xăng dầu mới đạt khoảng 60 ngày nhập ròng so với mục tiêu 90 ngày; dầu thô chưa có dự trữ quốc gia. Phụ tải miền Bắc tăng cao. Nhiều dự án nguồn, lưới vẫn vướng cơ chế, mặt bằng và vốn”, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn chỉ ra.

Khơi thông nguồn lực, bảo đảm an ninh năng lượng

Năm 2027 sẽ khó khăn, năm 2028 còn khó khăn hơn. Nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026 trong khi nguồn điện nền mới chưa kịp vào vận hành. Công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự báo tăng cao và năm 2028 tiếp tục tăng. Tại Hội nghị ngày 7/11/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã yêu cầu, trong mọi trường hợp, phải cung ứng đủ năng lượng nói chung, đặc biệt là điện, cho nhu cầu phát triển kinh tế và đời sống nhân dân. 

Để Diễn đàn đóng góp thiết thực, Thứ trưởng Bộ Công Thương gợi mở 5 nội dung trọng tâm.

Thứ nhất, về thể chế. Đề nghị các đại biểu nêu cụ thể những vướng mắc còn tồn tại và đề xuất giải pháp để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

Thứ hai, về bảo đảm đủ điện năm 2027-2028. Đề nghị Diễn đàn tập trung bàn giải pháp cho miền Bắc trong mùa khô năm 2027, đẩy nhanh các công trình nguồn, lưới bắt buộc vào vận hành năm 2027, đồng thời kiến nghị những quyết định cần đưa ra sớm cho năm 2028.

Thứ ba, về tự chủ nhiên liệu và dự trữ. Bài học Hormuz cho thấy lệ thuộc một nguồn hay một tuyến vận tải là rủi ro lớn nhất. “Tôi mong các chuyên gia, doanh nghiệp đề xuất giải pháp tăng dự trữ, giảm rủi ro về nguồn và tuyến nhập khẩu”, Thứ trưởng bày tỏ.

Thứ tư, về dự báo và điều hành. Năm 2026 cho thấy yêu cầu điều hành dựa trên dữ liệu. Đề nghị các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm nâng cao chất lượng dự báo, kết nối dữ liệu giữa đơn vị cung ứng, khách hàng và cơ quan quản lý.

Thứ năm, về chuyển dịch năng lượng, huy động vốn, tiết kiệm năng lượng và tự chủ công nghệ. Đề nghị các nhà đầu tư, tổ chức tài chính trao đổi thẳng thắn về điều kiện để các dự án năng lượng lớn huy động được vốn dài hạn; các doanh nghiệp, viện nghiên cứu chia sẻ kinh nghiệm tiết kiệm năng lượng và cách hợp tác làm chủ công nghệ. 

Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng giám đốc EVN cho biết, tập đoàn đang triển khai các giải pháp tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải theo Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Tập đoàn đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng tiêu thụ cả năm và 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng Tư đến tháng Bảy, đặc biệt đối với khách hàng sử dụng điện từ 500.000 kWh/năm trở lên.

Theo ông Nguyễn Tài Anh, EVN cũng tiếp tục hỗ trợ khách hàng phát triển nguồn điện tự sản xuất, tự tiêu thụ, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà; đồng thời giao bổ sung chỉ tiêu đầu tư điện mặt trời mái nhà tại trụ sở, nhà xưởng của các cơ quan, đơn vị trong Tập đoàn.

Đối với công tác dự báo phụ tải, các công ty điện lực phối hợp với sở công thương thường xuyên rà soát, trao đổi với những khách hàng có quy mô phụ tải từ 5 MW trở lên dự kiến đóng điện trong năm 2027, xác định tiến độ theo từng quý để cập nhật dự báo và phương thức vận hành hệ thống điện. 

Về phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng, theo thông tin EVN cung cấp, đến hết tháng 9/2026, Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) và Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVNHANOI) đã đưa vào vận hành 140 MW BESS (hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin) và đang khẩn trương hoàn thành toàn bộ 805 MW được giao trong cuối năm 2026. Tintức mới

EVN cũng đã báo cáo Bộ Công Thương, đề xuất cập nhật Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và Kế hoạch thực hiện quy hoạch đối với các dự án BESS tại miền Bắc, gồm khoảng 80 MW trên lưới phân phối do EVNHANOI thực hiện và hai dự án lưu trữ tập trung tại Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình, Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương 1, dự kiến vận hành trong giai đoạn 2027-2028.

Bên cạnh yêu cầu bảo đảm nguồn cung, nhu cầu vốn đầu tư và khả năng làm chủ  công nghệ cũng là những vấn đề được đặt ra tại Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026.