Doanh nghiệp nhỏ đang đi đến đâu với chương trình OCOP?

Khởi nguồn từ Quảng Ninh năm 2013, chương trình OCOP được triển khai toàn quốc từ năm 2018, nhằm phát triển kinh tế khu vực nông thôn thông qua việc phát huy nội lực và gia tăng giá trị sản phẩm địa phương. Đến cuối năm 2023, Việt Nam đã có hơn 11.000 sản phẩm OCOP, vượt mục tiêu đề ra cho giai đoạn 2021–2025 . Tuy nhiên, chỉ khoảng 60% sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, và phần lớn vẫn chưa tiếp cận được thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp nhỏ: Những người tiên phong

Tại Bắc Giang, vải thiều Lục Ngạn đã trở thành sản phẩm OCOP 5 sao đầu tiên của tỉnh, được công nhận ở cấp quốc gia. Hợp tác xã Nông nghiệp sản xuất và kinh doanh dịch vụ tổng hợp Hồng Xuân đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Theo ông Lê Bá Thành, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Bắc Giang, việc đạt chuẩn OCOP 5 sao đã giúp vải thiều Lục Ngạn mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là sang các nước Đông Bắc Á như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.​

Tại Quảng Nam, tinh dầu quế và sả của Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Trà My đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao. Anh Nguyễn Văn Nghĩa, Giám đốc HTX, chia sẻ rằng sản phẩm của họ không chỉ tiêu thụ mạnh trong nước mà còn được xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản và Hàn Quốc. Anh Nghĩa nhấn mạnh: "OCOP không chỉ là chứng nhận chất lượng mà còn là tấm vé thông hành để sản phẩm địa phương vươn ra thế giới."​

Tại Hà Giang, chè Shan tuyết được xem là "vàng xanh" của vùng núi đá. Hợp tác xã Chè Shan Tuyết Cổng Thành đã đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại và đạt chuẩn OCOP 4 sao. Ông Phạm Văn Hùng, Giám đốc HTX, cho biết: "Chúng tôi đã xuất khẩu chè Shan tuyết sang hơn 20 quốc gia, trong đó có các thị trường khó tính như Đức, Mỹ và Nhật Bản."​

Thách thức còn đó

Tuy nhiên, các doanh nghiệp nhỏ vẫn đối mặt với nhiều thách thức khi tham gia chương trình OCOP. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc đòi hỏi sự đầu tư lớn về tài chính và nhân lực. Ngoài ra, việc xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường cũng là những bài toán khó đối với các doanh nghiệp nhỏ.​

Ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương, nhận định: "Để chương trình OCOP thực sự hiệu quả, cần tháo gỡ nhiều rào cản, trong đó có việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ về vốn, kỹ thuật và xúc tiến thương mại." Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng chuỗi giá trị khép kín và nâng cao năng lực cho các chủ thể OCOP.​

Hướng đi tương lai

Để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ trong chương trình OCOP, cần có các giải pháp đồng bộ:​

• Hỗ trợ tài chính: Cung cấp các gói vay ưu đãi, hỗ trợ vốn đầu tư để doanh nghiệp nâng cấp công nghệ và mở rộng sản xuất.​

• Đào tạo và tư vấn: Tổ chức các khóa đào tạo về quản lý, tiếp thị, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu cho các doanh nghiệp nhỏ.​

• Xúc tiến thương mại: Tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp với các thị trường tiềm năng trong và ngoài nước.​

Chương trình OCOP đã mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa cơ hội này, cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ, các tổ chức và cộng đồng để giúp doanh nghiệp vượt qua thách thức và vươn ra thị trường quốc tế.