Độc đáo lễ hội đền Kỳ Cùng và lễ hội đền Tả Phủ - Kỳ Lừa

Lễ hội diễn ra 6 ngày từ ngày 22 đến ngày 27 tháng Giêng (tức ngày 19 đến 24/2 Dương lịch) với nhiều hoạt động đặc sắc như: nghi thức tế lễ, rước kiệu, cướp đầu pháo, trò chơi dân gian, giao lưu văn nghệ đậm nét văn hóa độc đáo của các dân tộc Xứ Lạng trong những ngày đầu xuân. Qua đó, thu hút đông đảo người dân địa phương và khắp nơi tham gia. 

Vẫn theo thông lệ, vào ngày 22 tháng Giêng, đúng vào giờ Ngọ, lễ rước kiệu đặt bát hương quan lớn Tuần Tranh từ đền Kỳ Cùng (phường Vĩnh Trại) sang đền Tả Phủ (phường Hoàng Văn Thụ) được thực hiện trang nghiêm, long trọng. Đến ngày 27 tháng Giêng sẽ lại rước quan lớn Tuần Tranh về lại đền Kỳ Cùng. Người tham gia khiêng kiệu là những thanh niên khỏe mạnh, được tuyển chọn khá kĩ từ các phường, xã.

Đoàn rước kiệu đi qua các con đường trung tâm của thành phố Lạng Sơn tạo nên một bầu không khí hào hứng, đầy phấn khởi. Dù năm nay thời tiết có chút âm u, mưa lạnh nhưng không khí lễ hội vẫn vô cùng náo nhiệt. Hòa mình vào đoàn rước kiệu có những người dân, du khách phải nhích từng bước, song ai ai cũng hồ hởi, vui vẻ đi theo.

Dọc hai bên đường đoàn rước kiệu đi qua, nhiều gia đình sắp bàn lễ với đầy đủ lễ vật, đáng chú ý trong đó thường có một con lợn to quay vàng ươm, thơm phức. Theo người dân, đây là đồ lễ dâng lên các vị tiền nhân để mong cầu bình an, tài lộc, may mắn trong năm mới.

Điểm mới của lễ hội năm nay đó là Nhân dân và du khách thập phương được tham dự hội thi gói bánh chưng và bày mâm ngũ quả, tham quan khu trưng bày các bức tranh đạt giải trong cuộc thi vẽ tranh chủ đề “Mùa xuân và Lễ hội”, gian hàng viết thư pháp...

Cùng đó là thưởng thức nhiều tiết mục và loại hình nghệ thuật dân tộc đặc sắc xuyên suốt 6 ngày diễn ra lễ hội bao gồm: biểu diễn võ thuật lân sư rồng và múa sư tử mèo; hội hát Then, Sli, Lượn và Thi Lày Cò; trình diễn nghệ thuật "Hương sắc"; giao lưu khiêu vũ mở rộng; giao lưu các câu lạc bộ nhảy và âm nhạc đường phố; tham quan chuyến du lịch địa chất, đa dạng sinh học và văn hóa công viên địa chất Lạng Sơn; liên hoan diễn xướng Chầu văn mở rộng; giao lưu biểu diễn nghệ thuật "Phong vị xuân xứ Lạng"; lễ hội ẩm thực xứ Lạng và hội chợ trưng bày các sản phẩm OCOP; đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng.

Đặc sắc nhất trong lễ hội đền Kỳ Cùng - đền Tả Phủ là màn tranh cướp đầu pháo vào sáng ngày 27 tháng Giêng. Theo Nhân dân trong vùng truyền tụng rằng, vào thời kỳ nhậm chức của Tả đô đốc Hán quận công Thân Công Tài, có một năm giặc cướp nổi lên quấy nhiễu dân lành, ông đã huy động lực lượng đồn trú phối hợp cùng Nhân dân đánh tan giặc. Sau chiến thắng đó ông cho Nhân dân trong vùng hằng năm mở hội mừng thắng trận vào dịp đầu xuân năm mới, hội Đầu pháo bắt đầu từ đó.

Hai lễ hội mang đậm nét văn hóa truyền thống của Nhân dân các dân tộc Lạng Sơn, thể hiện sự tri ân, tưởng nhớ công lao to lớn của hai vị quan đã góp phần xây dựng và phát triển Lạng Sơn vào cuối thế kỷ 17, đầu thế lỷ 18, gồm: Tả Đô Đốc Hán Quận Công Thân Công Tài (được thờ tại Đền Tả Phủ - Kỳ Lừa) và Quan lớn Tuần Tranh (được thờ tại Đền Kỳ Cùng). 

Lễ hội đền Kỳ Cùng và lễ hội Tả Phủ - Kỳ Lừa đã đi sâu vào tâm thức của mỗi người dân xứ Lạng xưa và nay, là dịp để Nhân dân các dân tộc xứ Lạng cùng người dân trên cả nước gặp gỡ, hội tụ, vui chơi và thực hiện những nghi lễ, cầu cho cuộc sống tốt đẹp, một năm mới no đủ, hạnh phúc. Đồng thời thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó, hướng đến những ước nguyện tốt đẹp về một năm mưa thuận gió hòa, làm ăn phát tài phát lộc, may mắn, nhà nhà hạnh phúc, bình an.