Gạo Việt duy trì lợi thế trên thị trường xuất khẩu

Giá lúa gạo phục hồi tốt

Trên thị trường xuất khẩu, giá gạo cũng có sự phục hồi tốt kể từ đầu tháng 5. Gạo Việt Nam tiếp tục duy trì lợi thế cạnh tranh ở phân khúc chất lượng cao. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), giá gạo thơm 5% tấm của Việt Nam hiện dao động quanh mức 520 - 525 USD/tấn. Trong khi đó, gạo Jasmine được chào bán trong khoảng 521 - 525 USD/tấn tùy chủng loại và thị trường nhập khẩu. Với các loại gạo ở phân khúc thấp hơn như gạo 5% tấm, giá xuất khẩu ở mức 407 - 411 USD/tấn, mức giá tốt hơn so với cả Thái Lan và Ấn Độ.

Nông dân đồng bằng sông Cửu Long lãi lớn khi trồng lúa phát thải thấp (ảnh minh họa)

Giá gạo Việt Nam xuất khẩu đang có mức tăng tốt hơn so với một số nước như Thái Lan, Ấn Độ.

Trao đổi với Báo Nông nghiệp và Môi trường, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết đến thời điểm này, vụ đông xuân 2025 - 2026 tại vùng ĐBSCL cơ bản đã kết thúc thu hoạch. Tổng diện tích gieo sạ toàn vùng đạt khoảng 1,239 triệu ha, trong đó đã thu hoạch trên 1,237 triệu ha, năng suất bình quân ước đạt gần 7,4 tấn/ha.

Sau một thời gian giảm mạnh do xuất khẩu gặp khó khăn, giá lúa hàng hóa ở ĐBSCL có dấu hiệu phục hồi. Hiện giá thu mua lúa tươi tuy thấp hơn cùng kỳ năm 2025 khoảng 800 - 1.300 đồng/kg nhưng nếu so với giai đoạn thu hoạch rộ vụ đông xuân 2025 - 2026 thì đã cải thiện hơn.

Cụ thể, trong giai đoạn thu hoạch rộ vụ đông xuân (tháng 2 - 3/2026), giá lúa Đài Thơm 8/OM18 có thời điểm giảm xuống khoảng 5.500 - 5.700 đồng/kg, OM5451 khoảng 5.300 - 5.500 đồng/kg. Giá lúa hiện nay đã phục hồi trở lại ở một số chủng loại: Đài Thơm 8/OM18 từ 6.000 - 6.100 đồng/kg, OM5451 từ 5.600 - 5.700 đồng/kg, IR50404 từ 5.400 - 5.500 đồng/kg.

Trong khi đó, giá gạo xuất khẩu cũng đang có xu hướng tăng lên. Đầu tháng 5, giá gạo 5% tấm của Việt Nam còn ở mức dưới 400 USD/tấn, sau đó đã vượt lên trên 400 USD/tấn và đến ngày 14/5 ở mức 407 USD/tấn.

“Năm nay thời tiết thuận lợi cho cây lúa phát triển, miền Bắc được mùa, phía Nam cũng kiểm soát sâu bệnh tốt. Gạo chất lượng cao xuất khẩu tăng trưởng tốt, đặc biệt một số doanh nghiệp xuất khẩu gạo đi Châu Âu đạt giá cao”, bà Nguyễn Thị Thu Hương chia sẻ.

Hiện thị trường cũng đang rất quan tâm đến thỏa thuận cung ứng 1,5 triệu tấn gạo cho Philippines theo thỏa thuận bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN tại Cebu. Thỏa thuận mang lại kỳ vọng lớn cho người dân, doanh nghiệp trong bối cảnh giá lúa gạo đang phục hồi tốt.

Theo thống kê, lượng gạo nhập khẩu của Philippines đã tăng 18,16% so với cùng kỳ năm trước, lên gần 1,7 triệu tấn tính đến cuối tháng 4, tăng so với mức 1,42 triệu tấn cùng kỳ. Trong đó, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí là nhà cung cấp gạo lớn nhất cho quốc gia này với hơn 1,45 triệu tấn, tương ứng 86,3% thị phần.

Trong ngắn hạn, giá lúa gạo trong nước có thể tiếp tục được hỗ trợ bởi yếu tố nguồn cung giảm dần sau vụ đông xuân. Tuy nhiên, khả năng tăng sẽ còn phụ thuộc vào nhu cầu nhập khẩu từ các thị trường lớn cũng như tiến độ thu mua của doanh nghiệp xuất khẩu trong thời gian tới.

Xây dựng thương hiệu gạo quốc gia có trách nhiệm với môi trường

Với sự phục hồi của giá gạo xuất khẩu trong tháng 5, kim ngạch xuất khẩu gạo được kỳ vọng sẽ tăng trưởng trở lại trong quý tới.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, ngành lúa gạo đang bước vào giai đoạn chuyển đổi rất rõ rệt từ tư duy chạy theo sản lượng sang sản xuất bền vững, phát thải thấp, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị.

“Đây là hướng đi mới buộc chúng ta phải thay đổi cách nghĩ và cách làm. Hạt gạo không còn được nhìn ở góc độ số lượng mà được định vị ở phân khúc cao hơn, nơi giá trị đến từ chất lượng và trách nhiệm với môi trường”, bà Hương nhấn mạnh.

Thực tế thị trường đang cho thấy tín hiệu tích cực. Gạo chất lượng cao của Việt Nam duy trì mức tăng trưởng xuất khẩu tốt và ổn định. Nhiều doanh nghiệp đã xuất khẩu thành công sang Châu Âu với mức giá khả quan, tạo thêm niềm tin cho hướng đi nâng tầm chất lượng.

Cùng với việc triển khai có hiệu quả và lan tỏa mạnh mẽ Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở ĐBSCL, tại các tỉnh phía Bắc, mô hình sản xuất lúa phát thải thấp cũng đã được triển khai bước đầu và mang lại kết quả đáng ghi nhận. Đây là tiền đề quan trọng để xây dựng hình ảnh lúa gạo Việt Nam gắn với trách nhiệm môi trường.

“Dự kiến ngay trong tháng này Cục sẽ ban hành quy trình sản xuất lúa giảm phát thải. Quy trình được xây dựng theo hướng bao phủ toàn bộ từ khâu canh tác, làm đất, giống, quản lý nước, phân bón đến xử lý rơm rạ sau thu hoạch. Tuy nhiên, việc triển khai sẽ theo lộ trình từng bước, trên cơ sở đăng ký của các địa phương và tiếp tục điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tế từng vùng. Khi các địa phương triển khai đồng bộ, ngành lúa gạo sẽ có định hướng rõ ràng hơn theo hướng xanh và bền vững”, bà Hương nhấn mạnh.

Để đẩy mạnh xuất khẩu, nâng giá trị thương hiệu gạo Việt trong 5 - 10 năm tới, ngành trồng trọt đang tập trung vào nhóm giải pháp trọng tâm: Định hình lại thương hiệu lúa gạo Việt Nam, mở rộng diện tích lúa chất lượng cao; phát triển các dòng gạo đặc sản gắn với yếu tố môi trường và phát thải thấp, xây dựng nhận diện riêng cho gạo phát thải thấp; ứng dụng công nghệ xay xát hiện đại, giảm hao hụt sau thu hoạch; mở rộng và đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào các thị trường đấu thầu truyền thống; khai thác hiệu quả các hạn ngạch xuất khẩu trong các hiệp định thương mại tự do...