Kinh nghiệm thực tế xây dựng đô thị thông minh tại Hà Lan

Chia sẻ về kinh nghiệm thực tiễn xây dựng đô thị thông minh tại đất nước Hà Lan, ngài Daniel Coenraad Stork (Tổng Lãnh sự Vương quốc Hà Lan tại Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, các thành phố của Hà Lan đã cố gắng triển khai các hình thứcccông nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) mới để giải quyết các vấn đề liên quan đến đô thị hoá, biến đổi khí hậu, tham gia thị trường lao động, tính di động, số hoá và tính bền vững.

Chính phủ Hà Lan đã xác định năm điều kiện cần thiết cho tương lai của thành phố thông minh: cơ sở hạ tầng kỹ thuật số an toàn và tiêu chuẩn hoá; phối hợp công – tư với phòng thí nghiệm; các mô hình quản trị mới, bao trùm, cùng với công dân; giáo dục và khả năng làm việc; độ hợp tác trên cơ sở khu vực, trong đó các thành phố hoạt động như một mạng lưới.

Thành phố thông minh là một hành trình liên tục, không phải là điểm đến cuối cùng. Các thành phố thay đổi với tốc độ chóng mặt, thật khó để dự đoán người dân sẽ cần và mong đợi điều gì trong 30 năm tới. Cách duy nhất để thúc đẩy phát triển đô thị bền vững và xây dựng các thành phố hòa nhập và tương lai là làm việc cùng nhau và học hỏi lẫn nhau.

Phát triển công nghệ là chìa khoá để giải quyết những thách thức xã hội cần thiết cho sự đổi mới và tăng trưởng. Công nghệ là một phương tiện để đạt được chương trình nghị sự này, không phải là một mục tiêu. Chính phủ Hà Lan và 10 ngành hàng đầu đã xác định chiến lược khai thác sức mạnh công nghệ để mang lại lợi ích cho xã hội và nền kinh tế.

Hơn nữa, nhờ các biện pháp phòng, chống Covid - 19 trên toàn thế giới, quá trình số hoá đã đạt được động lực to lớn và mở ra cánh cửa cho sự hợp tác thành phố thông minh quốc tế ở tầm nhìn toàn cầu.

Ngài Daniel Coenraad Stork (Tổng Lãnh sự Vương quốc Hà Lan tại thành phố Hồ Chí Minh) cũng cho rằng: “bằng cách nghiên cứu những điều chưa biết, chúng ta phải tiến về phía trước với sự tìm kiếm mạo hiểm và tham vọng cùng tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn. Vì vậy, sự linh hoạt, nhanh nhẹn để thích nghi là điều cần thiết.”

Tại Hà Lan, các chủ đề liên quan đến cách tiếp cận thành phố thông minh được định hình xung quanh 4 cấp độ thành phố thông minh khác nhau, được giải thích bằng mô hình "cây thành phố thông minh".

Cấp độ một là tạo mảnh đất màu mỡ cho phương pháp tiếp cận nhiều bên liên quan (quản trị công nghệ). Các sáng kiến về thành phố Thông minh của Hà Lan thường là kết của sự đồng sáng tạo giữa chuỗi liên kết bốn (4 - helix): sự hợp tác của chính phủ, khu vực tư nhân, các tổ chức học thuật và công dân.

Cấp độ hai tạo ra các khái niệm tổng hợp và tuần hoàn cho các thành phố bền vững thông minh. Các khái niệm thành phố thông minh của Hà Lan được biết đến là tích hợp và tuần hoàn. Việc tạo ra các khái niệm tuần hoàn cho các thành phố bền vững đòi hỏi một cách tiếp cận mới trong việc quản lý “tài nguyên quan trọng”, chẳng hạn như nguồn tài nguyên thiên nhiên, năng lượng, không gian và các sinh vật không thể thay thế còn lại, giúp hệ thống tự nhiên làm sạch và tái sử dụng hoạt động.

Cấp độ ba tạo nền tảng cho một đề xuất về một thách thức đô thị cụ thể. Một số chủ đề chính để giải quyết các thách thức đô thị như: các toà nhà tuần hoàn và trung hoà với khí hậu mở đường cho một thành phố trung hoà với khí hậu; Hà Lan phát triển các giải pháp năng lượng đáng tin cậy, bền vững và cạnh tranh nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hoá thạch và thiết lập các toà nhà không phát thải; thích ứng với khí hậu, xây dựng hình mẫu thành phố kiên cường; các thành phố dễ bị ảnh hưởng của biến đổi khí hậu như lũ lụt, hạn hán và bão, ảnh hưởng lớn đến cơ sở hạ tầng và an toàn; học cách đối phó với những thách thức về nước qua nhiều thế kỷ, Hà Lan đã thích nghi, khiến đất nước này có khả năng chống chịu tốt hơn với biến đổi khí hậu và là quốc gia đi đầu trong quản lý nước; cơ sở hạ tầng di động thông minh và xanh, tạo nên một thành phố di động.

Hà Lan liên tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp di chuyển đô thị sạch, lành mạnh và an toàn. Điều chỉnh cách tiếp cận tích hợp của di chuyển đô thị, có tính đến nhu cầu của người đi bộ và đi xe đạp cũng như ô tô, phương tiện giao thông công cộng và giao thông hàng hoá. Tăng cường an ninh và tính an toàn để thiết lập nên thành phố an toàn. Các bộ cảm biến để dự đoán chính sách, phân tích kịch bản thảm hoạ và các công cụ quản lý đám đông đã có tác dụng tích cực đã được chứng minh đối với an ninh đô thị. Tại Hà Lan, những đổi mới này được phát triển và thử nghiệm trong các phòng thí nghiệm sống với sự hợp tác chặt chẽ của ngành công nghiệp, viện nghiên cứu và chính quyền địa phương.

Cấp độ bốn là các giải pháp thông minh cụ thể mang lại lợi ích cho thành phố. Nhờ sự hợp tác chặt chẽ giữa công và tư trong nghiên cứu, Hà Lan là nơi sản sinh ra các công nghệ cho phép quan trọng, chẳng hạn như sản xuất tiên tiến, quang tử và dữ liệu lớn. Những công nghệ đó sẽ thay đổi rất nhiều cách chúng ta đổi mới, sống, làm việc, du lịch và sản xuất. Họ sẽ tạo cơ hội để giải quyết các thách thức xã hội.

Phát triển nền tảng du lịch một cách có trách nhiệm. Cũng giống như Đà Nẵng, du lịch rất quan trọng đối với Hà Lan. Xem xét đầy đủ các tác động kinh tế, xã hội và môi trường hiện tại và tương lai, Hà Lan đặt mục tiêu phát triển Hà Lan thành một điểm đến đáng sống, phổ biến và có giá trị trong tương lai, tạo ra một tầm nhìn dài hạn cùng với lĩnh vực này. Với tầm nhìn này, họ truyền cảm hứng, kết nối và tạo điều kiện cho các thành phố, khu vực, chủ sở hữu doanh nghiệp và các bên liên quan khác. Một ví dụ về các quận thông minh (quận của ngày mai) như Snuffelfiets, vùng Utrecht.

Hà Lan cũng rất chú trọng đến chất lượng không khí trên đường đi làm theo chu kỳ hàng ngày. Ở Amersfoort, Zeist và Utrecht, họ cũng đã bắt đầu triển khai dự án ‘Snuffelfiets’. Các cảm biến thông minh được trang bị cho xe đạp của công dân “ngửi” chất lượng không khí và dữ liệu có thể được kiểm tra trong thời gian thực.

Trong việc đẩy mạnh phát triển thành phố thông minh, hai quốc gia Hà Lan và Việt Nam cũng đã có nhiều sự hợp tác chặt chẽ. Sự tham gia của các doanh nghiệp Hà Lan: NACO – Royal Haskoning DHV-EIPO với dịch vụ hậu cần thông minh, Signify với ánh sáng thông minh, FabMax-NXP với công nghệ chip, Philip với chăm sóc sức khỏe thông minh, Strukton với toà nhà thông minh. Cùng với đó là các dự án nâng cao năng lực "Liên minh bền vững của Mạng lưới Đô thị tại các thành phố Châu Á 2016-2019 (SAUNAC)" – sự hợp tác của 6 trường đại học Việt Nam và 5 trường đại học châu Âu, trong đó có Đại học Khoa học Ứng dụng Utrecht. Ngoài ra, Đại học Công nghệ Delft đã hợp tác với một số trường đại học Việt Nam và các bên liên quan về kiến trúc xanh, với các chuyến thăm lẫn nhau, thỉnh giảng, đào tạo nhân viên…

Một số ví dụ khác về công việc đã được thực hiện là phương pháp tiếp cận thành phố thông minh kết hợp giữa Hà Lan và Việt Nam tại tỉnh Bình Dương do Văn phòng Dự án Quốc tế Eindhoven (EIPO), cùng với một số công ty Hà Lan và đối tác địa phương của họ - Becamex.

Một điều rõ ràng là không có cách tiếp cận theo kiểu "một kích thước phù hợp cho tất cả" đối với các thành phố thông minh. Mặc dù nhìn chung tất cả đều phải đối mặt với những thách thức tương tự nhau khi nói về cuộc sống đô thị hiện đại, nhưng vẫn còn nhiều yếu tố địa phương mang tính chất đặc thù phải được tính đến.

Ngài Daniel Coenraad Stork (Tổng Lãnh sự Vương quốc Hà Lan tại thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh: “điều quan trọng nhất là chúng tôi không đưa ra bản in xanh, nhưng chúng tôi đưa ra một phương thức làm việc lý tưởng sẽ dẫn đến giải pháp Việt Nam tốt nhất cho những thách thức của Việt Nam. Tôi thay mặt cho các đối tác, chính quyền Trung ương và địa phương, các doanh nghiệp và các trường đại học của Hà Lan xin được nói rằng: chúng tôi mong muốn hợp tác với Việt Nam, với Đà Nẵng để cùng nhau làm cho thế giới của chúng ta trở nên thông minh hơn.”