Làng miến dong ngoại thành Hà Nội vào vụ Tết

Nhịp sống hối hả nơi làng nghề

Khi cái se lạnh của mùa đông Hà Nội bắt đầu đậm hơn, cũng là lúc không khí tại Phú Diễn trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết. Các hộ sản xuất tại đây phải chia ca làm việc từ tờ mờ sáng đến tận tối muộn để kịp đáp ứng đơn hàng tăng đột biến.Vào cao điểm, một cơ sở có thể cho ra lò từ 200 đến 250kg sản phẩm một ngày, cao gấp 2–3 lần so với ngày thường.

Mỗi dây chuyền bán công nghiệp của cơ sở làm miến có từ 12-15 người làm, chạy hết công suất, tăng năng suất gấp 2-3 lần mà vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu của khách hàng bởi nhu cầu tiêu dùng dịp Tết tăng cao.

Nguyên liệu chính để làm miến dong là bột dong 100% tự nhiên. Quy trình sản xuất tại Phú Diễn trải qua nhiều công đoạn, đòi hỏi đúng kỹ thuật và sự tỉ mỉ. Bột dong đánh xong, được cho lên máy tráng rồi đưa đi phơi. Tiếp đó, lớp tráng được bốc ra xếp từng chồng, rồi mang đi phơi khô.

Những dãy phên phơi trắng xóa xếp chật sân, phủ kín cả khoảng trời nắng hanh. Sau khi khô lớp tráng được bóc ra xếp từng chồng cho vào máy để cắt thành sợi miến. Miến lại được phơi khô lần nữa rồi đóng gói thành phẩm.

Phơi miến được xem là khâu quan trọng nhất, phụ thuộc rất lớn vào thời tiết, nên người thợ luôn tranh thủ những ngày nắng ráo để đảm bảo sợi miến trong, dai và thơm ngon.

Chị Nguyễn Thị Thảo, chủ cơ sở sản xuất miến dong Dũng Thảo, chia sẻ: “Vụ Tết chiếm phần lớn sản lượng cả năm của gia đình. Thường thì một ngày cơ sở của gia đình sản xuất khoảng 60 -70 kg miến, nhưng từ cuối tháng Chạp, sản lượng có thể tăng gấp đôi. Doanh thu vụ Tết có thể chiếm gần 35% doanh thu của năm .”

Trước yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, ngoài nâng cao chất lượng, người sản xuất miến làng Phú Diễn đặc biệt chú trọng việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Người làm miến luôn cố gắng đưa những sản phẩm tốt nhất đến tay người tiêu dùng.

Khi những chuyến xe nối đuôi nhau chở đầy những kiện hàng rời làng, cũng là lúc sắc xuân Phú Diễn bắt đầu lan tỏa khắp phố phường. Những sợi miến trắng ngần theo chân người đi vào mâm cỗ Tết, mang theo câu chuyện về sự bền bỉ của một làng nghề hơn 50 năm tuổi.

Giữ lửa nghề giữa áp lực đô thị hóa

Không chỉ đối mặt với áp lực đơn hàng tăng cao mỗi dịp Tết, làng nghề miến dong Phú Diễn còn đang đứng trước những thách thức không nhỏ từ quá trình đô thị hóa nhanh chóng của Hà Nội. Diện tích sản xuất ngày càng thu hẹp, quỹ đất phơi miến bị chia cắt, trong khi chi phí nguyên liệu, nhân công và vận chuyển liên tục gia tăng khiến nhiều hộ sản xuất phải tính toán kỹ lưỡng để duy trì nghề.

Theo các hộ làm nghề lâu năm, một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là việc đảm bảo không gian phơi miến đạt chuẩn trong điều kiện dân cư đông đúc. Trước đây, sân nhà, ngõ xóm đều có thể tận dụng để phơi sản phẩm, nhưng nay, yêu cầu về vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị buộc các cơ sở phải đầu tư thêm nhà xưởng, giàn phơi chuyên dụng, kéo theo chi phí tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, thay vì từ bỏ, nhiều hộ dân đã chủ động thích nghi, coi đây là động lực để sản xuất bài bản, chuyên nghiệp hơn.

Bên cạnh đó, bài toán giữ nghề cho thế hệ trẻ cũng là mối trăn trở chung của làng Phú Diễn. Nghề làm miến vất vả, đòi hỏi sự kiên trì, trong khi nhiều lao động trẻ có xu hướng tìm việc tại các khu công nghiệp hoặc lĩnh vực dịch vụ. Để níu chân người trẻ, các hộ sản xuất đã từng bước cải thiện điều kiện làm việc, áp dụng máy móc nhằm giảm sức lao động thủ công, đồng thời nâng cao thu nhập, đặc biệt vào vụ Tết.

Sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong quy hoạch làng nghề, tập huấn kỹ năng quản lý, an toàn thực phẩm và chuyển đổi số đang góp phần tạo nền tảng vững chắc để Phú Diễn tiếp tục phát triển.

Chuyển mình cùng công nghệ số

Một điểm sáng của làng nghề Phú Diễn năm nay chính là sự thay đổi trong phương thức tiếp cận thị trường. Thông qua các lớp tập huấn do địa phương tổ chức, các hộ sản xuất đã bắt đầu làm quen với kỹ năng bán hàng trực tuyến, xây dựng thương hiệu cá nhân trên các nền tảng mạng xã hội. Bước chuyển này giúp làng nghề giảm phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm Tết.

 Chị Nguyễn Thị Thảo, chủ cơ sở sản xuất miến dong Dũng Thảo, một trong những hộ tiên phong trong việc đổi mới tại làng nghề, chia sẻ: “Trước đây, chúng tôi làm ra bao nhiêu chỉ biết chờ thương lái đến chở đi bấy nhiêu, giá cả đôi khi bấp bênh. Nhưng nay, nhờ tham gia các lớp đào tạo về chuyển đổi số, tôi đã biết đưa sản phẩm lên Facebook, Zalo và các sàn thương mại điện tử. Khách hàng khắp nơi có thể đặt hàng trực tiếp, họ tin tưởng vì thấy được quy trình sản xuất sạch qua hình ảnh mình đăng tải. Tết năm nay, đơn hàng lẻ của gia đình tôi tăng mạnh, giá trị sợi miến cũng được nâng cao hơn so với trước.”

Một lãnh đạo địa phương cho biết: Việc tập huấn, đào tạo này nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân mở rộng kênh tiêu thụ, giảm phụ thuộc vào thương lái, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm làng nghề trong mùa Tết cũng như suốt cả năm. Trong tương lai, xã sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng thương hiệu OCOP cho sản phẩm miến dong và bánh đa Phú Diễn, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm để phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Về Phú Diễn những ngày cuối năm, cảm nhận rõ rệt hương vị Tết đang về trong từng sợi miến trắng ngần, trong nụ cười rạng rỡ của những người thợ khi cầm trên tay những đơn hàng mới. Giữa nhịp sống hối hả của đô thị hóa, làng nghề miến dong Phú Diễn vẫn giữ được cái hồn cốt quê hương, nhưng cũng không quên khoác lên mình "tấm áo mới" của thời đại công nghệ.