Lợi ích của ERPA với công tác bảo vệ rừng tại Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên (BTTN) Pù Huống

Khu BTTN Pù Huống nằm phía Tây của tỉnh Nghệ An có tổng diện tích tự nhiên là: 46.468,66 ha (trong đó rừng đặc dụng: 40.157,43 ha; rừng phòng hộ: 6.066,47 ha; rừng sản xuất: 210,38 ha, đất ngoài lâm nghiệp: 34,38 ha) trên địa giới hành chính của 09 xã của tỉnh Nghệ An. Toàn bộ diện tích Khu BTTN Pù Huống thuộc vùng sinh thái dãy Trường Sơn. Tháng 9/2007 khu vực miền Tây Nghệ An đã được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới, trong đó Khu BTTN Pù Huống là 1 trong 3 vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển. Sự đa dạng về sinh cảnh là yếu tố quan trọng tạo nên tính đa dạng sinh học của khu hệ động, thực vật rừng của Khu BTTN Pù Huống, nơi đây hệ sinh thái rừng có giá trị cao về đa dạng sinh học với nhiều loài thực vật quý hiếm điển hình như: Pơ mu, Sa mu dầu, nhiều loài động vật quý hiếm như: Cu li, Vượn đen tuyền, Vượn đen bạc má, Voọc xám, Trĩ sao, Gà lôi trắng,…

Triển khai thực hiện nguồn thỏa thuận ERPA (2024–2025), Khu BTTN Pù Huống đã đạt được nhiều kết quả tích cực, thể hiện qua việc phê duyệt và thực kế hoạch tài chính với tổng số tiền: 19.127.830.459 đồng (Năm 2024 là 11.557.037.019 đồng; năm 2025 là 7.673.779.210 đồng, trong đó năm 2024 chuyển sang là 102.985.770 đồng)

Trao đổi với chúng tôi, Ông Võ Minh Sơn, giám đốc Khu BTTN Pù Huống cho biết “nguồn tiền trên góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý bảo vệ rừng, PCCCR, giảm thiểu tình trạng mất rừng và suy thoái rừng trên địa bàn Khu BTTN Pù Huống quản lý nhằm duy trì và nâng cao trữ lượng các-bon rừng. Đồng thời, góp phần nâng cao đời sống, hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng dân cư sống ven rừng, đặc biệt là các nhóm cộng đồng tham gia trực tiếp vào công tác quản lý, bảo vệ rừng thông qua các cơ chế chia sẻ lợi ích, qua đó thúc đẩy sự tham gia tích cực và lâu dài của người dân trong bảo vệ và phát triển rừng. Tăng cường phối hợp, tham gia của các bên liên quan, bao gồm chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư trong việc triển khai, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện nguồn thu từ ERPA” .

Trong tổng số tiền nhận được từ chương trình, Khu BTTN Pù Huống giữ lại một phần nhỏ để duy trì hoạt động, thực hiện các buổi tập huấn, công tác kiểm tra, giám sát. Tổ chức các hoạt động tuyên truyền về thỏa thuận chi trả giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ. Tăng cường năng lực trong công tác bảo vệ rừng để duy trì và nâng cao trữ lượng Các- bon.

Phần lớn số tiền còn lại được Khu BTTTN Pù Huống thực hiện hỗ trợ các mô hình sinh kế, trong 2 năm với số tiền 3.500.000.000 đồng. Để làm đường điện chiếu sáng cho 26 các trục được chính ở các bản. Lợp dàn mát cho 02 nhà văn hóa, xây dựng một sân chơi chung. Mua sắm bàn ghế, làm cổng chào nhà văn hóa, xây dựng đường giao thông nông thôn…

Trong công tác khoán bảo vệ rừng, Khu BTTN Pù Huống đã chỉ trả tổng số tiền. 13.443.950.200 đồng từ nguồn thu chương trình ERPA. Trong đó năm 2024  kinh phí hỗ trợ giao khoán bảo vệ rừng là 8.484.079.000 đồng, cho 20 cộng đồng. Năm 2025 là 4.959.871.200 đồng cho 19 cộng đồng. Đồng thời hỗ trợ cho UBND các xã có thỏa thuận tham gia quản lý rừng số tiền 271.097.213 đồng.

Từ những hoạt động hỗ trợ đó, nhất là hỗ trợ cho người dân ở các địa phương nhận khoán bảo vệ rừng. Cuộc sống người dân nơi đây từng bước được cải thiện đáng kể, họ đã từ bỏ thói quen sống dựa vào rừng là phá rừng thành nếp suy nghĩ muốn sống dựa vào rừng phải bảo vệ rừng. Minh chứng điều đó, diện tích rừng tự nhiên thuộc Khu đã tăng 222,54 ha từ 45.030,26ha năm 2023 lên 45.252,80 năm 2024.

Nguồn thu ERPA đã và đang mang lại lợi ích kép – vừa bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, vừa cải thiện đời sống và thu nhập của người dân, đồng thời tạo nền tảng cho quản lý rừng bền vững và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Trên cơ sở đó, đề xuất tiếp tục thực hiện nguồn thu ERPA để hỗ trợ triển khai các hoạt động trong thời gian tới.