Thứ ba, 04/10/2022, 04:59

tapchidoanhnghiepvathuonghieu@gmail.com

024.6657.6928 / 0988.009.916

© Chỉ được phát hành lại thông tin khi có sự đồng ý bằng văn bản của
Tạp chí Doanh nghiệp và Thương hiệu nông thôn

Phát triển thương hiệu Doanh nghiệp

Những cổ đông người Việt nắm cổ phần "chi phối" tại Grab, thực sự họ là ai?

Lượng cổ phần họ nắm giữ tại Công ty TNHH Grab (Việt Nam) chỉ mang tính đại diện, khi một trong số họ chuyển công ty, quan hệ sở hữu cũng sẽ không còn.

Tại thời điểm cuối tháng 3/2020, Công ty TNHH Grab, đơn vị phụ trách hoạt động kinh doanh của Grab tại Việt Nam ghi nhận vốn điều lệ 20 tỷ đồng. Trong đó hai cổ đông nắm giữ gồm bà Lý Thụy Bích Huyền (51%) và Grab Inc (49%). Grab Inc là một công ty có trụ sở chính đặt tại Cayman Islands.

Phần vốn của bà Lý Thụy Bích Huyền trước đó được nắm giữ bởi ông Nguyễn Tuấn Anh. Ông Tuấn Anh nằm trong số cổ đông sáng lập của Grab Việt Nam, khai quốc công thần của công ty này và giúp Grab từ không tên tuổi vươn lên vị thế số 1 trên thị trường gọi xe Việt Nam. Đầu năm 2020, ông Tuấn Anh nghỉ Grab chuyển sang làm CEO của VinID, thuộc Tập đoàn Vingroup.

Như vậy, việc ông Tuấn Anh chuyển công ty đi kèm việc Grab Việt Nam đổi chủ sở hữu cho thấy vai trò cổ đông mang tính chất đại diện. Trên thực tế, ông Tuấn Anh từng chia sẻ với báo giới rằng Grab tuyển ông thông qua Linkedin (mạng xã hội về nghề nghiệp) khi muốn thâm nhập vào thị trường Việt Nam.

Cuộc chiến chiếm thị phần của taxi truyền thống và các ứng dụng gọi xe khác khiến trong 4 năm gần nhất Grab Việt Nam đã lỗ ròng hơn 2.100 tỷ. Với lượng vốn mỏng chỉ 20 tỷ đồng, việc thua lỗ đã khiến cho vốn chủ sở hữu của Grab Việt Nam âm khoảng 4.290 tỷ đồng tính đến hết 2019.

Những cổ đông người Việt nắm cổ phần chi phối tại Grab, thực sự họ là ai? - Ảnh 1.

Điều này đòi hỏi phải có một cơ chế cấp vốn liên tục để nuôi hệ thống, mà chủ yếu Grab Việt Nam sử dụng đòn bẩy tài chính. Dữ liệu chúng tôi có được cho thấy nợ dài hạn của Grab Việt Nam vào khoảng 5.650 tỷ đồng cuối năm vừa rồi, tăng gần 4.300 tỷ đồng so với 2018. Dòng tiền đi vay nhằm bù đắp thiếu hụt lớn dòng tiền hoạt động kinh doanh và chi cho đầu tư. Tổng tài sản gần 2.700 tỷ đồng chủ yếu là tiền mặt và các khoản phải thu.

Tương tự như Grab Việt Nam, một đơn vị khác trong hệ sinh thái của Grab Holdings tại Việt Nam – CTCP Công nghệ và Dịch vụ Moca cũng có cơ cấu cổ đông sáng lập toàn là người Việt. Cho đến hiện tại, vốn điều lệ của Moca đã tăng lên 81,5 tỷ đồng nhưng không có yếu tố nước ngoài. Trong một khoảng thời gian, Moca có ghi nhận sự góp mặt của cổ đông Access Ventures SPV đến từ Hồng Kông, nắm hơn 3,5%.

Ví điện tử Moca cũng không tránh khỏi việc phải lao vào cuộc đua đốt tiền tại thị trường Việt Nam, trong năm gần nhất công ty lỗ nặng 147 tỷ đồng, làm âm vốn chủ 56 tỷ đồng.

Những cổ đông người Việt nắm cổ phần chi phối tại Grab, thực sự họ là ai? - Ảnh 2.

Việc thuê người Việt đứng ra thành lập công ty của các doanh nghiệp nước ngoài muốn thâm nhập thị trường không phải chuyện gì lạ lẫm. Cuối năm 2017, ThaiBev nhanh chóng lập ra công ty Vietnam Beverage trong vài tháng để có thể "lách" luật thâu tóm Sabeco trước giới hạn về tỷ lệ sở hữu nước ngoài không quá 49%.

Báo cáo thường niên 2019 của ThaiBev cho thấy Vietnam Beverage thuộc sở hữu gần như 100% của công ty Thái Lan thông qua nhiều mối quan hệ bắc cầu, cho dù cơ cấu cổ đông của chủ sở hữu lớn nhất tại Sabeco toàn là người Việt.

Những cổ đông người Việt nắm cổ phần chi phối tại Grab, thực sự họ là ai? - Ảnh 3.
Tỷ lệ sở hữu thực tế của ThaiBev với Vietnam Beverage. Nguồn: BCTN ThaiBev 2019

Do Grab Holdings không phải là công ty đại chúng, cấu trúc của doanh nghiệp này không được công bố. Nhưng chúng tôi xin lấy ví dụ là trường hợp của SEA Group làm gợi ý cho độc giả về cách mà Grab có thể vận hành hoạt động kinh doanh tại Việt Nam mà không cần thiết phải có mối liên hệ trực tiếp nào về mặt sở hữu.

SEA Group chính là "gã khổng lồ" đứng sau thành công của CTCP Giải trí và Thể thao Điện tử Việt Nam (Esports – hay được biết đến phổ biến với tên Garena Việt Nam), CTCP Airpay và Công ty TNHH Shopee (Shopee Việt Nam). Tỷ lệ sở hữu trực tiếp của SEA với các công ty này lần lượt là 30%, 18% và 100%. Sở dĩ có điều này là do vướng mắc các quy định của pháp luật Việt Nam về room ngoại trong một số lĩnh vực kinh doanh đặc biệt như trò chơi trực tuyến, ví điện tử.

Giải bài toán này, SEA Group sử dụng một cơ cấu gọi là VIE Structure. Theo đó, Tập đoàn sẽ ký kết với cổ đông của các pháp nhân kinh doanh tại Việt Nam (VIE) các điều khoản chặt chẽ, không hủy ngang.

Một trong số những điểm quan trọng nhất là việc SEA Group đảm bảo cho các VIE đủ vốn phát triển hoạt động kinh doanh. Tập đoàn ký hợp đồng cho vay hoặc bảo lãnh với từng cổ đông VIE, các khoản vay chỉ được dùng với mục đích mua thâu tóm đơn vị khác hoặc góp tăng vốn chủ sở hữu.

Ở chiều ngược lại, SEA Group nhận được toàn bộ lợi ích trong các VIE. Các thỏa thuận cho vay cũng cấm cổ đông VIE chuyển nhượng vốn cho bất kỳ bên thứ ba nào.

SEA Group sẽ phải hỗ trợ tài chính liên tục, chịu trách nhiệm nợ phải trả của các VIE này. Mặc dù không đáp ứng các điều kiện kỹ thuật, nhưng vẫn tồn tại quan hệ mẹ - con giữa Tập đoàn và các VIE ở Việt Nam.

Những cổ đông người Việt nắm cổ phần chi phối tại Grab, thực sự họ là ai? - Ảnh 4.
Đường nét đứt thể hiện mối quan hệ sở hữu gián tiếp. Nguồn: Bản cáo bạch SEA Group năm 2017

Sơ đồ này cho thấy ngoài việc sở hữu trực tiếp 30% Garena Việt Nam, SEA Group nắm 70% thông qua một pháp nhân là Garena Limited (Cayman Islands). Trường hợp tương tự cũng xảy ra tại Airpay Việt Nam. 

Bạch Mộc

Theo Nhịp sống kinh tế

Cùng chuyên mục

Co-Founder Bùi Tuyết Mai: “G.I.A Cosmetic là thương hiệu đến từ trái tim”

Co-Founder Bùi Tuyết Mai: “G.I.A Cosmetic là thương hiệu đến từ trái...

DNTH; Sau hơn hai tháng chính thức ra mắt, G.I.A Cosmetic đã ghi được những dấu ấn, những “kỷ lục” trên thị trường về sự bùng nổ, phát triển mạnh mẽ của hệ thống. Được ra đời từ tâm huyết của CEO Hoàng Trường Giang và Co-Founder Bùi Tuyết Mai, G.I.A Cosmetic được nghiên cứu và phát triển bởi các chuyên gia Hàn Quốc giàu kinh nghiệm, mang tới thị trường mỹ phẩm Việt những dòng sản phẩm chất lượng cao, thành phần hoàn toàn từ thiên nhiên, được kiểm nghiệm kỹ lưỡng.
Flamingo chính thức ra mắt ứng dụng di động đầu tiên

Flamingo chính thức ra mắt ứng dụng di động đầu tiên

Tháng 11/2020, tập đoàn Flamingo Holding Group chính thức ra mắt ứng dụng Flamingo với mục tiêu tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng.
Vinamilk và các công ty con công bố thêm thông tin về những dự án lớn

Vinamilk và các công ty con công bố thêm thông tin về những dự án lớn

DNTH: Vừa qua, Vinamilk và công ty thành viên như Vilico, Mộc Châu Milk liên tục công bố nhiều thông tin mới liên quan đến các dự án lớn được quan tâm như dự án bò thịt, dự án Thiên đường sữa Mộc Châu và dự án nhà máy sữa Hưng Yên.
Vinamilk 'bội thu' giải thưởng về quản trị công ty

Vinamilk 'bội thu' giải thưởng về quản trị công ty

Tại sự kiện Diễn đàn Thường niên 2020 của Viện thành viên hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD) diễn ra ngày 10/12/2020, VIOD và Ủy ban chứng khoán Việt Nam đã công bố Vinamilk là công ty đầu tiên và duy nhất của Việt Nam được vinh danh là “Tài sản đầu tư có giá trị của ASEAN” (“ASEAN ASSET CLASS”).
Chính thức đưa vào sử dụng trụ sở mới của Công ty Điện lực Nam Từ Liêm

Chính thức đưa vào sử dụng trụ sở mới của Công ty Điện lực Nam...

DNTH: Sau thời gian khẩn trương triển khai xây dựng, công trình trụ sở Công ty Điện lực Nam Từ Liêm (tại Tổ dân phố số 5 Mễ Trì Hạ, phường Mễ Trì, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) đã hoàn thành và chính thức đưa vào sử dụng kể từ ngày 30/7/2018.
Cuộc chơi địa ốc của Lê Bảo Minh - nhà phân phối của Canon Việt Nam

Cuộc chơi địa ốc của Lê Bảo Minh - nhà phân phối của Canon Việt Nam

Không chỉ phân phối các sản phẩm của Canon, CTCP Lê Bảo Minh của nữ đại gia Lê Thị Ngọc Hải (SN 1968) còn tham gia vào lĩnh vực bất động sản thông qua việc sở hữu 96% vốn điều lệ CTCP Đầu tư Bất động sản LFM.
Thương mại điện tử xuyên quốc gia: Cơ hội nào cho doanh nghiệp Việt?

Thương mại điện tử xuyên quốc gia: Cơ hội nào cho doanh nghiệp Việt?

Được đánh giá là nước có mức tăng trưởng thương mại điện tử xuyên biên giới nhanh nhất thế giới, Việt Nam liệu có tận dụng được các lợi thế để phát triển sản xuất, kinh doanh từ thị trường khổng lồ này?
Năm 2018, MB sẽ là ngân hàng không giấy tờ

Năm 2018, MB sẽ là ngân hàng không giấy tờ

Chia sẻ với cổ đông tại cuộc họp ngày 29/3/2018, ông Lưu Trung Thái, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cho biết, năm 2018, MB sẽ chuẩn hóa mọi quy trình kinh doanh, quản trị, phấn đấu trở thành ngân hàng "không giấy tờ" đầu tiên của Việt Nam.