Nông nghiệp công nghệ cao: Động lực mới cho khởi nghiệp sáng tạo và kinh tế xanh ở địa phương

Hội thảo do Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ (NATEC), Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC) phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD), Hiệp hội Các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp (ATEA), Oxfam Việt Nam và các đối tác tổ chức.

Nông nghiệp công nghệ cao – động lực cho chuyển đổi bền vững ở địa phương

Sự kiện tập trung thảo luận vai trò của nông nghiệp công nghệ cao trong thúc đẩy chuyển đổi số, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế xanh tại các địa phương. Đặc biệt, hội thảo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao như một “hạ tầng mềm” để lan tỏa tri thức, công nghệ, mô hình quản trị hiện đại và nguồn lực tài chính xanh cho doanh nghiệp, hợp tác xã và startup nông nghiệp.

Với vai trò đồng tổ chức, Hiệp hội ATEA đã góp phần kết nối tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao với các nhà hoạch định chính sách, tổ chức tài chính và hệ sinh thái khởi nghiệp, qua đó thúc đẩy các sáng kiến đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của địa phương.

Ông Võ Văn Quang, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội ATEA, cho biết việc thúc đẩy liên kết giữa các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vượt qua khó khăn và nắm bắt các cơ hội phát triển mới. Theo ông, hội thảo là diễn đàn thiết thực để doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm khởi nghiệp, ứng dụng công nghệ cao, tiếp cận tín dụng xanh, đồng thời cập nhật kịp thời các chính sách, pháp luật mới nhằm giảm bớt rào cản trong quá trình sản xuất – kinh doanh.

Thông qua hội thảo, Hiệp hội ATEA cũng tập hợp ý kiến, kiến nghị từ doanh nghiệp để đề xuất với các cơ quan quản lý, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp; đồng thời nắm bắt những khó khăn, nhu cầu thực tiễn để điều chỉnh chiến lược hoạt động của Hiệp hội theo hướng linh hoạt, sáng tạo hơn, nhất là trong lĩnh vực tín dụng xanh và công nghệ cao.

Vai trò của nông nghiệp công nghệ cao trong chuyển đổi số và phát triển bền vững

Tại hội thảo, ông Phạm Tuấn Hiệp, Viện phó Viện Nghiên cứu Chăn nuôi Bò sữa TH – Tập đoàn TH, đại diện cho doanh nghiệp thành viên Hiệp Hội ATEA, đã trình bày tham luận về vai trò của nông nghiệp công nghệ cao trong thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển bền vững, tạo tác động tích cực về kinh tế, xã hội và môi trường.

Theo ông Hiệp, mô hình nông nghiệp công nghệ cao chỉ phát triển hiệu quả khi có khung chính sách dài hạn, ổn định, đặc biệt là chính sách về đất đai, tích tụ ruộng đất, cùng các ưu đãi đầu tư cho công nghệ IoT, AI, tự động hóa và hạ tầng dùng chung. Ông cũng đề xuất thúc đẩy đổi mới sáng tạo thông qua các trung tâm R&D hợp tác Nhà nước – Doanh nghiệp – Viện, trường, cơ chế sandbox và chia sẻ dữ liệu công.

Bên cạnh đó, việc phát triển thị trường, truy xuất nguồn gốc số và mở rộng xuất khẩu cần được triển khai song song với đầu tư cho nguồn nhân lực nông nghiệp 4.0. Cách tiếp cận tổng thể này sẽ tạo nền tảng cho nông nghiệp hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững ở địa phương.

Đặc biệt, ông Hiệp nhấn mạnh sự cần thiết của việc hình thành các trung tâm lan tỏa công nghệ tại địa phương, nhằm rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến sản xuất, từng bước chuyển đổi từ mô hình sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô lớn, từ kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu, từ rủi ro cao sang tự động hóa và AI. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình này còn tạo giá trị xã hội và môi trường, thúc đẩy bình đẳng giới trong lao động nông thôn, hình thành văn hóa sản xuất minh bạch – chuyên nghiệp, áp dụng kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo và công nghệ xử lý chất thải hiện đại nhằm giảm phát thải và bảo vệ môi trường.

 “Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng quản trị hiện đại, dựa trên dữ liệu chuẩn, quy trình quản lý chặt chẽ và hạ tầng đồng bộ. Để nông nghiệp công nghệ cao phát triển bền vững, cần đầu tư đồng thời vào con người, chuỗi giá trị hoàn chỉnh và gắn kết chặt chẽ với phát triển địa phương, qua đó tạo nền tảng vững chắc để thu hút đầu tư, hội nhập quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trong dài hạn” , ông Hiệp nhấn mạnh.

Khuyến khích Gen Z và lan tỏa tinh thần khởi nghiệp nông nghiệp

Chia sẻ thêm tại hội thảo, đại diện Tập đoàn TH cho biết doanh nghiệp đã triển khai nhiều hoạt động khuyến khích sự tham gia của thế hệ trẻ (Gen Z) vào nông nghiệp tại các vùng dự án. Với lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ và tư duy đổi mới, người trẻ đang dần coi nông nghiệp là lĩnh vực tiềm năng để khởi nghiệp và làm giàu bền vững.

TH hỗ trợ các hội nông dân trẻ, hợp tác xã thông qua việc chuyển giao quy trình, công nghệ, cung cấp giống, vật tư và hướng dẫn kỹ thuật, đồng thời bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm. Doanh nghiệp cũng khuyến khích đổi mới sáng tạo ngay trong nội bộ và chuỗi cung ứng, điều chỉnh công nghệ nhập khẩu cho phù hợp với điều kiện khí hậu và sản xuất tại Việt Nam, qua đó nâng cao hiệu quả và giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Dẫn chứng cho việc này, ông Phạm Tuấn Hiệp cho biết việc nhập khẩu công nghệ nông nghiệp cần đi kèm đổi mới sáng tạo nội sinh để phù hợp điều kiện Việt Nam. Tại Tập đoàn TH, mỗi bộ phận được coi là một “đơn vị khởi nghiệp”, chủ động cải tiến thiết bị bằng quỹ nghiên cứu và các sáng kiến thực tiễn. Điển hình, với đàn bò sữa giống ôn đới nuôi trong khí hậu nóng tại Nghệ An, chính cán bộ nhân viên TH đã nghiên cứu, điều chỉnh hệ thống làm mát bằng phun sương và tạo gió phù hợp, vừa đảm bảo phúc lợi động vật vừa tiết kiệm năng lượng. Qua đó, TH không chỉ thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nội bộ mà còn lan tỏa tinh thần cải tiến công nghệ tới toàn bộ hệ sinh thái cung ứng nguyên vật liệu, từ nông dân, hợp tác xã đến các đối tác kỹ thuật, góp phần hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao chủ động, linh hoạt và bền vững.

Mô hình này cũng đang được nhiều doanh nghiệp thành viên ATEA triển khai tại các địa phương, góp phần lan tỏa tinh thần khởi nghiệp, khuyến khích hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp.

Theo kế hoạch, từ năm 2026, Hiệp hội ATEA sẽ tiếp tục đẩy mạnh kết nối, chia sẻ kinh nghiệm giữa các doanh nghiệp; phối hợp với các tổ chức, trường học và đối tác để đào tạo nguồn nhân lực, tuyên truyền và phổ biến các chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ, đặc biệt là các chính sách thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo ứng dụng công nghệ số, công nghệ cao gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Hiệp hội cũng ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp có năng lực mở rộng quy mô sản xuất, ứng dụng đồng bộ khoa học – công nghệ cao gắn với chế biến sâu, qua đó tạo việc làm, tăng cường liên kết với hợp tác xã và doanh nghiệp vệ tinh, hình thành môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp tại địa phương. “Hiệp hội cũng phát triển quy mô thành viên theo hướng thu hút các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt là những doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng lớn, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất; đồng thời mở rộng kết nạp các hợp tác xã kiểu mới hoạt động độc lập hoặc tham gia chuỗi cung ứng nguyên liệu cho các doanh nghiệp lớn, gắn với thị trường tiêu thụ và chế biến theo hướng sạch, bền vững”, ông Võ Văn Quang, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội ATEA, cho biết.

Bên cạnh các tham luận của doanh nghiệp thành viên Hiệp hội, hội thảo còn ghi nhận nhiều góc nhìn từ đại diện Rijk Zwaan Việt Nam, Agribank và Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội về kinh nghiệm quốc tế, tín dụng xanh và yêu cầu chuyển đổi bền vững đối với doanh nghiệp nông nghiệp. Trong khi đó, phiên tọa đàm đã tập trung thảo luận các giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp công nghệ cao; những rào cản của doanh nghiệp và startup trong quá trình ứng dụng, thương mại hóa công nghệ; vai trò liên kết giữa khu nông nghiệp công nghệ cao – doanh nghiệp – startup; cũng như nhu cầu tăng cường tài chính xanh và tích hợp ESG nhằm nâng cao sức cạnh tranh của ngành.

Theo ông Đàm Quang Thắng, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo Quốc gia: “Câu chuyện ứng dụng công nghệ cao không chỉ dành cho các doanh nghiệp lớn mà còn các doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt trong chuỗi giá trị nông nghiệp. Chính doanh nghiệp lớn và chính các chính quyền địa phương có thể là khách hàng của các startups và doanh nghiệp nhỏ sẽ giúp thúc đẩy hệ sinh thái”.

Hội thảo do NATEC, NSSC, Viện MSD, Hiệp hội ATEA, Oxfam Việt Nam và các đối tác tổ chức không chỉ dừng lại ở trao đổi chính sách và kinh nghiệm, mà mở ra một không gian hợp tác thực chất, nơi công nghệ, tài chính xanh và đổi mới sáng tạo được kết nối để phục vụ trực tiếp người nông dân, doanh nghiệp địa phương và mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.