Tôn vinh đạo học và Lễ kỷ niệm "950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam"

Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nhấn mạnh: Sau 950 năm, Quốc Tử Giám không chỉ gắn với truyền thống giáo dục, khoa cử, đào tạo nhân tài mà còn là biểu tượng của đạo học Việt Nam. Kỷ niệm dấu mốc này là dịp nhìn lại lịch sử, tri ân tiền nhân và khẳng định sức sống của những giá trị góp phần làm nên văn hiến dân tộc. 

Theo ông Phạm Xuân Tài, truyền thống đạo học cần được tiếp nối bằng khát vọng học tập, tinh thần sáng tạo, trách nhiệm cống hiến và chính sách phát hiện, đào tạo, trọng dụng nhân tài. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt chuỗi hoạt động: trân trọng di sản, phát huy giá trị trong hiện tại và khơi dậy khát vọng phát triển.

Chuỗi hoạt động văn hóa, khoa học và trải nghiệm di sản

Diễn ra từ ngày 5 đến 15/11 tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám và một số không gian văn hóa của Thủ đô, chuỗi hoạt động gồm 11 sự kiện về nghiên cứu khoa học, bảo tồn di sản, giáo dục truyền thống và nghệ thuật đương đại.

Từ ngày 5 đến 12/11, chương trình trải nghiệm Passport Hành trình Quốc học - Dấu ấn tri thức giúp khách tham quan tìm hiểu lịch sử Quốc Tử Giám qua các nhiệm vụ và hoạt động tương tác, lấy cảm hứng từ hành trình học tập của các giám sinh xưa. Cùng thời gian này, hoạt động check-in Gặp gỡ hiền tài tạo cơ hội để khách tham quan hóa thân thành sĩ tử, nhà khoa bảng và lưu lại hình ảnh gắn với truyền thống hiếu học.

Các triển lãm giới thiệu nhiều khía cạnh của di sản. Tại Văn Miếu Sơn Tây, trưng bày Quốc Tử Giám Thăng Long và truyền thống khoa bảng Sơn Tây giới thiệu tư liệu về lịch sử Quốc Tử Giám và truyền thống khoa bảng địa phương. Triển lãm Tổ nghề và nhà nho nước Việt tại Khu Tiền đường, Văn Miếu - Quốc Tử Giám giới thiệu nghề thủ công, sản phẩm mỹ nghệ và đóng góp của các nhà nho, nhà khoa bảng, nghệ nhân trong việc gìn giữ kỹ nghệ dân tộc.

Tại khu vực đền Bà Kiệu, triển lãm Quốc Tử Giám Thăng Long giới thiệu quá trình hình thành, phát triển của di tích. Triển lãm ảnh Từ di sản đến ngoại giao văn hóa tại khu Bái đường phản ánh hoạt động đón tiếp khách quốc tế, giao lưu và đối ngoại văn hóa tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. 

Ngày 12/11, Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề 950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước diễn ra tại Hội trường Thành ủy Hà Nội. Hội thảo tập trung đánh giá vai trò, đóng góp của Quốc Tử Giám đối với giáo dục, khoa cử và văn hóa Việt Nam; đồng thời làm rõ giá trị của truyền thống hiếu học, đạo học và tư tưởng trọng dụng hiền tài.

Ngày 13/11, chương trình Ánh sao Khuê Minh Triết diễn ra tại Hồ Văn và khu Nội tự, với điểm nhấn là nghi lễ thắp sáng 950 ngọn đèn Minh Triết, tượng trưng cho quá trình hình thành và trao truyền các giá trị đạo học Việt Nam.

Khép lại chuỗi hoạt động là chương trình nghệ thuật Thanh xuân viết tiếp mạch nguồn, diễn ra ngày 15/11 tại Vườn Giám, kết hợp văn hóa truyền thống với nghệ thuật đương đại, công nghệ trình diễn và các hình thức tương tác dành cho giới trẻ.

"Tinh hoa đạo học" trong dòng chảy lịch sử

Tâm điểm của chuỗi hoạt động là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam, diễn ra lúc 19h30 ngày 14/11 tại Sân Thái Học, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, với chủ đề Tinh hoa đạo học. Chương trình tôn vinh những giá trị đã làm nên nền giáo dục Việt Nam qua các thời kỳ. 

Nội dung nghệ thuật gồm 2 chương. Chương I Mạch nguồn đạo học đưa khán giả trở về quá trình dựng lập Quốc Tử Giám, mở mang giáo dục, đào tạo nhân tài và vun đắp nền tảng đạo lý. Chương II Hiền tài là nguyên khí quốc gia đặt tư tưởng trọng dụng nhân tài trong mối liên hệ với yêu cầu phát triển đất nước hôm nay. 

Chia sẻ về ý tưởng chủ đạo của chương trình, Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang nhấn mạnh rằng đạo học không phải là những trang sử rêu phong nằm lại quá khứ, mà là dòng chảy tri thức liên tục bồi đắp suốt 950 năm, nối liền cội nguồn văn hiến với vận hội phát triển của dân tộc. Ông gửi gắm thông điệp rằng đạo học là cội rễ của nhân cách, còn tri thức là đôi cánh đưa đất nước vươn mình, khẳng định rằng gươm giáo giữ yên bờ cõi trong thời loạn nhưng chính văn hiến và đạo học mới giữ vững vận nước trong buổi thái bình.

Chương trình tận dụng tối đa không gian trầm mặc sẵn có của di tích thay vì biến công nghệ thành một điểm nhấn đơn thuần. Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, toàn bộ Văn Miếu - Quốc Tử Giám được xem như một đại cảnh phim trường rộng lớn, trong đó các công nghệ như 3D Mapping, laser hay AR đóng vai trò phương thức sân khấu hỗ trợ chuyển đoạn, ráp nối không gian và dẫn dắt cảm xúc người xem qua chặng đường 80 phút đan xen giữa phần lễ và phần hội.

Lễ kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam có sự tham gia của các nghệ sĩ: Trọng Tấn, Phạm Thu Hà, Võ Hạ Trâm, Đông Hùng, Ngô Lan Hương, nhóm OPlus, Hoàng Hồng Ngọc, Quách Mai Thy, Ali Thục Phương, cùng các tốp ca nam nữ.