Trà đạo trong ngoại giao văn hoá của người Việt

Trà đạo và văn hoá của người Việt

"Trà sen Bác Xiêm" đã trở thành thương hiệu quen thuộc khi thực khách tìm hiểu về thức uống có nguồn gốc lâu đời của Hà Nội. Đó cũng chính là niềm tự hào của những người làm nghề, nhưng người Hà Nội vốn thanh tao và kín tiếng, nên xưa nay dù được nhiều phương tiện truyền thông săn đón nhưng bác Xiêm vẫn thường ngại với sự "phô trương" mà chỉ chia sẻ để giúp độc giả có cái nhìn rõ hơn và yêu hơn thức uống có nguồn gốc từ ngàn xưa của người Hà Nội. 

Thức uống là tinh tuý và tượng trưng cho tấm lòng hiếu khách của người Việt. Một thức uống bình dân phổ biến, gần gũi nhưng lại chứa đựng tình cảm của chủ nhà. Để bắt đầu một câu chuyện người Việt thường bắt đầu từ chén trà. Bởi thế, từ xưa đã có câu “Chén trà là đầu câu chuyện”, gắn liền với tiềm thức của người Việt. 

Vừa qua, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, bà Ngô Thị Mận, Phu nhân Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Giáo sư Bành Lệ Viên, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã thăm Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. Trong không khí gần gũi và chân tình, Phu nhân Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, bà Ngô Thị Mận đã cùng Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Giáo sư Bành Lệ Viên, thưởng trà, bánh truyền thống, lắng nghe biểu diễn nhạc cụ dân tộc Việt Nam, phần trình diễn Bộ sưu tập "Áo dài Di sản". Là người đảm trách việc chuẩn bị tiệc trà đàm dành cho sự kiện đặc biệt lần này, nghệ nhân Ngô Văn Xiêm đã gửi gắm tình yêu và lòng mến khách của người Việt trong từng tách trà sen.

Thưởng trà cũng lắm công phu

Cách bảo quản một bông sen trà tinh tuý không phải ai cũng nắm rõ, nghệ nhân Ngô Văn Xiêm đã chia sẻ: “Yếu tố then chốt để quyết định chất lượng của sản phẩm phải nói đến sự tinh tế cẩn thận từ khâu chọn trà đến khâu chọn lọc những bông sen, hoa sen phải là sen bách diệp trăm cánh vẫn còn chúm chím và thời gian hái hoa phải là lúc ông mặt trời chưa xuất hiện, những giọt sương vẫn còn đọng trên lá. Như vậy bông sen mới giữ được hương thơm vốn có. Tuy nhiên, không phải cứ là sen bách diệp trăm cánh sẽ thơm, nó còn tùy thuộc vào thổ nhưỡng mà quyết định hương thơm. Gia đình tôi đã phải tự tay trồng một hồ sen bách diệp cách hồ tây khoảng 13km để đảm bảo về chất lượng của hoa sen.” 

Khác với trà đạo Nhật Bản, Trung Quốc hay Hàn Quốc, cách thưởng trà sen của người Việt tưởng chừng đơn giản nhưng cũng lắm công phu và không phải ai cũng biết cách thưởng trà sen đúng chuẩn để giữ được hương thơm. Nghệ nhân trà ướp bông sen Ngô Văn Xiêm cho biết: “Uống trà sen đúng chuẩn và giữ được hương thơm chúng ta sẽ không tráng trà mà tráng ấm chén bằng nước sôi sau đó lấy l khoảng 8gam trà vào ấm đổ nước nóng từ 80 đến 85 độ c vào xấp cánh chè để khoảng 1phút sau đó chế thêm nước nóng, tuỳ theo ý thích người sử dụng. Đặc biệt, trà sen không được pha đặc uống sẽ bị đắng và chát. Để khoảng 90 giây rồi thưởng trà. Trước khi uống ta nên đưa chén trà lên mũi hít một hơi rồi mới nhấp ít một.”

Nghệ nhân Ngô Văn Xiêm là một trong những người đi tiên phong trong nghề làm chè ướp sen và đến giờ là một trong số hộ gia đình hiếm hoi còn làm nghề chè ướp hương sen ở vùng đất được coi là “ Thánh Địa” của sen. Thông qua, tách trà sen mời khách quý người nghệ nhân như muốn “gói trọn” cái tinh hoa, lòng mến khách của người Việt dành cho thực khách. Ở tuổi gần 80, một đời tâm huyết với nghề ướp trà sen ở Tây Hồ, người nghệ nhân vẫn hàng ngày vun đắp, quảng bá và gìn giữ những giá trị truyền thống trong đời sống hiện đại.

“Về cách bảo quản trà giữ nguyên hương vị các bạn nên đóng gói kĩ như khi bóc ra không để ra ngoài để gần các đồ có mùi. Trước tiên muốn có một ấm chè ngon yếu tố quan trọng và quyết định của chất lượng là người làm trà phải có tâm với trà phải chịu khó tỉ mỉ nắm bắt được kĩ thuật ướp trà và sấy trà thời gian ra vào gạo sen hợp lí. Muốn phát triển thương hiệu chè sen Hiền Xiêm riêng tôi và gia đình tôi đang chuyển nghề cho con cháu. Phát triển vùng nguyên liệu rộng ra các tỉnh thành khác ngoài Hồ Tây và trước tiên luôn chăm chú đến chất lượng sản phẩm mình tạo ra mở rộng sản xuất liên danh liên kết với các cơ sở sản xuất chè và hoa sen để tạo ra nhiều nguyên liệu sản xuất chè quan trọng nhất là phải nghiên cứu cải tiến về quy mô sản xuất ra nhiều loại chè độc đáo để phục vụ khách hàng.”