Truyền thống 60 năm Trường THPT Nguyễn Trãi, Hưng Yên

Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, Trường cấp 3 Thư Trì – tiền thân của Trường THPT Nguyễn Trãi – được thành lập cùng một số trường cấp 3 đầu tiên của tỉnh. Trong bối cảnh chiến tranh, nhà trường vẫn kiên trì nhiệm vụ “dạy tốt – học tốt”, nhanh chóng khẳng định vị trí tốp đầu trong hệ thống giáo dục phổ thông của tỉnh.

Những năm tháng ấy, lớp học chỉ là những căn nhà tường đất, mái tranh; thầy và trò thường xuyên phải sơ tán về các thôn Tân Quán (xã Tân Bình), Đống Cao (xã Tân Hòa), Phú Lễ (xã Tự Tân), thuộc huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình trước đây. Học sinh đội mũ rơm, chân đất đến trường, luôn trong tư thế sẵn sàng chạy xuống hầm chữ A mỗi khi còi báo động vang lên. Trận bão năm 1968 phá hỏng toàn bộ phòng học, khiến việc dạy và học càng gian nan hơn. Nhưng chính trong gian khó ấy, ý chí, nghị lực và tình thầy trò lại càng được hun đúc mạnh mẽ.

Không thể quên những đêm học sinh hành quân trong mưa gió để chuyển tre nứa, bàn ghế dựng Phân hiệu Hai tại thôn Đức Hiệp (xã Hiệp Hòa) năm 1967; những ngày cùng phụ huynh tự tay đắp nền, dựng phòng học để kịp khai giảng năm học mới. Năm 1968 – 1969, phân hiệu này tách thành Trường cấp 3 Bắc Thư Trì – nay là Trường THPT Lý Bôn. Từ đó, trường cấp 3 Thư Trì đổi tên thành Trường cấp 3 Nam Thư Trì.

Sau Hiệp định Paris, nhà trường trở về vị trí hiện nay, lúc ấy chỉ có 8 phòng học và dãy nhà hiệu bộ cấp bốn. Thiếu thốn trăm bề, nhưng trong ký ức của bao thế hệ vẫn đầy ắp hình ảnh thầy cô xách đèn dầu đến từng tổ học tập kiểm tra việc tự học của học sinh, tận tụy giảng dạy mà không hề có thù lao. Chính sự tận tâm ấy đã đặt nền móng vững chắc cho truyền thống hiếu học của nhà trường.

Nhờ sự quan tâm của Tỉnh và ngành giáo dục, cùng sự hỗ trợ quý báu của nhân dân Hà Lan, công trình nhà học 4 tầng được xây dựng vào năm 1976 – một trong những công trình giáo dục hiện đại nhất tỉnh thời bấy giờ. Thầy và trò đã lao động mấy tháng liền để đào móng sâu, vận chuyển hàng nghìn mét khối đất bằng sức người. Công trình hoàn thành vào đầu năm 1980, trở thành niềm tự hào lớn. Nhiều thế hệ học sinh vẫn nhớ bài thơ tứ tuyệt của anh Đỗ Minh Tuấn (lớp 10D, khóa 1977 – 1980):

Cũng trong giai đoạn 1975 – 1988, tỉnh lựa chọn đặt hệ chuyên Toán tại trường – tiền đề quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn. Nhiều đội tuyển học sinh giỏi đoạt giải nhất, nhì toàn tỉnh; nhiều cá nhân đoạt giải cao cấp tỉnh và toàn quốc. Tiêu biểu như chị Nguyễn Thị Hải (khóa 1978 – 1981), giải Nhất kỳ thi học sinh giỏi Văn toàn quốc; anh Phạm Ngọc Hòa (khóa 1974 – 1977), người từng được thưởng thêm 0,5 điểm trong kỳ thi Đại học do phát hiện đề thi thiếu dữ kiện – một trường hợp đặc biệt hiếm gặp.

Nhà trường cũng luôn chú trọng giáo dục toàn diện. Khóa 1976-1979, nhà trường tổ chức một lớp học đặc biệt dành cho con em liệt sĩ; các em ở xa được nội trú trong trường. Phong trào Đoàn Thanh niên phát triển mạnh với nhiều hoạt động sôi nổi: thi Bí thư Chi đoàn giỏi, Nữ sinh duyên dáng, hội trại 26/3, văn nghệ, đồng diễn chào mừng giải phóng miền Nam… Những hoạt động ấy đã rèn luyện lớp lớp học sinh trưởng thành, trở thành lực lượng nòng cốt trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội.

Từ mái trường này, hàng chục nghìn học sinh đã trưởng thành, có mặt trong mọi lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học, quốc phòng – an ninh. Nhiều người giữ trọng trách quan trọng của Đảng, Nhà nước, Quân đội, Công an và các ngành khoa học – giáo dục.

Trong lĩnh vực chính trị – xã hội, tiêu biểu có:

• Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương - Hoàng Bình Quân, khóa 1973 – 1976;
• Nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản - PGS.TS Vũ Văn Phúc, khóa 1972 – 1975;
• Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội – TS. Nguyễn Khắc Định, khóa 1977 – 1980;
• Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ - Lại Xuân Lâm - khóa 1982 – 1985.

Trong khối doanh nghiệp, khoa học – công nghệ:

• PGS.TS Bùi Mạnh Hùng, khóa I, chuyên gia đầu ngành về kinh tế xây dựng, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội…
• GS.TS Đặng Quang Á, khóa II, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Tin học và Điều khiển;
• GS.TS Trần Ngọc Long, khóa 1967 – 1970, nguyên Giám đốc Trung tâm Vật lý Lý thuyết;
• Nhà giáo Nhân dân – PGS.TS Phạm Ngọc Khái, khóa 1972 - 1975 Nguyên Phó Hiệu trưởng Đại học Y dược Thái Bình
• GS.TS Đỗ Kim Chung, khóa 1970 – 1973, nguyên Viện Phó Viện kinh tế nông nghiệp, Bộ nông nghiệp và PTNN
• PGS.TS Bùi Nam Sách, khóa 1970 – 1973, Nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch Thủy lợi
• Ông Nguyễn Đức Thuấn, khóa 1973 – 1976, Chủ tịch TBS Group, Chủ tịch Hiệp hội Da giày – Túi xách Việt Nam;
• Ông Đào Đình Khôi, khóa 1977 – 1980, Tổng Giám đốc Công ty Medicon;
• GS.TS Vũ Thị Thu Hà, khóa chuyên Toán 1984 – 1987, Giám đốc Phòng TN trọng điểm về lọc – hóa dầu;

• Trần Thanh Lương, khoá 1991 - 1994, một doanh nhân trẻ đa tài, ngoan đạo luôn được mọi người yêu mến.

Trong lực lượng vũ trang, rất nhiều cựu học sinh đã phấn đấu trở thành sĩ quan cao cấp, như Trung tướng Phạm Đức Chấn, Thiếu tướng Trịnh Duy Huỳnh, Thiếu tướng Phạm Trọng Đạt, Thiếu tướng Nguyễn Văn Tín, Thiếu tướng Phạm Văn Sơn, Thiếu tướng Trần Ngọc Thanh, cùng nhiều đại tá, sỹ quan cấp cao trong Quân đội và Công an.

Không thể không nhắc tới Anh hùng Lao động – Nhà văn Minh Chuyên, cây bút đã để lại dấu ấn sâu sắc trong văn học viết về đề tài hậu chiến.

Các cựu học sinh đã anh dũng chiến đấu, hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ và bảo vệ Tổ quốc, mãi mãi là niềm tự hào của nhà trường và của Hội CGC.

Bước vào thời kỳ đổi mới, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cấp ngành và sự đồng hành của phụ huynh, cựu học sinh, cơ sở vật chất nhà trường ngày càng khang trang, hiện đại. Đội ngũ thầy cô được bồi dưỡng nâng cao trình độ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Phong trào thi đua dạy tốt – học tốt tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Năm học 2024 – 2025, em Nguyễn Diệu Linh, lớp 12A1, thủ khoa khối A00 toàn quốc với 30/30 điểm trong kỳ thi tốt nghiệp THPT – tuyển sinh đại học, là minh chứng sinh động cho truyền thống hiếu học bền vững của Trường THPT Nguyễn Trãi.

Trong 60 năm phát triển, nhà trường đã được Nhà nước tặng thưởng 1 Huân chương Lao động hạng Ba, 2 Huân chương Lao động hạng Nhì, nhiều bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Tỉnh. Công đoàn, Đoàn Thanh niên cũng được nhận nhiều phần thưởng cao quý; hai nhà giáo là đại biểu Quốc hội, trong đó có thầy Phí Văn Huề là người Hiệu trưởng mẫu mực, hai cán bộ Đoàn là đại biểu Đại hội Đoàn toàn quốc.

Kỷ niệm 60 năm là dịp để các thế hệ thầy và trò cùng nhìn lại quãng đường gian khó mà vẻ vang. Đó là chặng đường được vun đắp bằng tinh thần hiếu học, sự tận tâm của đội ngũ nhà giáo, sự sẻ chia của nhân dân các địa phương nơi từng làm điểm sơ tán, sự đóng góp vô giá của cựu học sinh qua nhiều thời kỳ.

Hội Cựu giáo chức Trường THPT Nguyễn Trãi luôn tự hào khi được đồng hành gìn giữ truyền thống quý báu ấy. Trong từng thành tựu hôm nay đều có mồ hôi, trí tuệ và cả những hy sinh thầm lặng của các thế hệ thầy cô; có nghị lực và khát vọng vươn lên của lớp lớp các thế hệ cựu học sinh.

Vững vàng bước sang chặng đường mới, Trường THPT Nguyễn Trãi tiếp tục kiên định mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, xây dựng môi trường học tập giàu bản sắc, phát huy thế mạnh truyền thống, phấn đấu sớm được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất, xứng đáng là một trong những trung tâm giáo dục có uy tín của tỉnh Hưng Yên, xứng đáng được mang tên vị anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới “Nguyễn Trãi - Tâm Thượng Quang khuê tảo”  rất đỗi tự hào.