Xây dựng chuỗi truy xuất nguồn gốc: Doanh nghiệp nhỏ cần làm những gì?

Truy xuất nguồn gốc giúp người tiêu dùng và đối tác xem được toàn bộ hành trình sản phẩm từ ruộng vườn đến bàn ăn. Bộ NN&PTNT cho biết, đến nay hệ thống CheckVN đã thu hút hơn 3.964 doanh nghiệp đăng ký và cấp 16.987 bộ mã truy xuất nguồn gốc. Ở cấp địa phương, Quảng Trị đã cấp 37 mã số vùng trồng trên diện tích gần 2.880 ha, trong đó 11 mã phục vụ xuất khẩu và 26 mã cho thị trường nội địa.

Về chi phí, các gói tem QR Code truy xuất nguồn gốc hiện có giá từ 1.499.000 đ đến 2.999.000 đ mỗi năm, chưa kể phí in tem khoảng 300–400 đ/con. Đây là mức đầu tư trong tầm với nếu doanh nghiệp biết liên kết theo cụm hoặc nhóm hộ để chia sẻ chi phí. 

Công nghệ AI kết hợp mã QR chống sao chép như giải pháp của Vietcheck đã được nhiều doanh nghiệp áp dụng từ năm 2018, cho phép người tiêu dùng quét ngay trên điện thoại để kiểm tra xuất xứ. Ứng dụng Facefarm còn hỗ trợ ghi nhật ký sản xuất bằng smartphone và lưu trữ an toàn trên mây, giúp chủ trang trại tự động hóa quy trình theo dõi. Những công cụ này không chỉ giảm bớt gánh nặng giấy tờ, mà còn nâng cao uy tín, lấy lòng tin khách hàng.

Tuy nhiên, theo chuyên gia chuỗi cung ứng nông sản quốc tế Lương Đức Long, doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã hoặc các hệ thống sản xuất phân tán dễ gặp khó khăn nếu thiếu truy xuất từ khâu trồng trọt, sơ chế, chế biến, bảo quản và vận chuyển. Ông Long nhấn mạnh:

“Nếu thiếu truy xuất nguồn gốc rõ ràng, người tiêu dùng không thể đánh giá đầy đủ chất lượng sản phẩm. Vì vậy, người sản xuất cần thiết lập hệ thống minh bạch, chứng minh sản phẩm an toàn.”

Bên cạnh đầu tư công nghệ, doanh nghiệp nhỏ cần xây dựng mô hình “ba nhà” – liên kết giữa nhà nông, nhà doanh nghiệp và nhà nghiên cứu. Hãy bắt đầu bằng việc đăng ký mã số vùng trồng tại Cục Bảo vệ Thực vật, tiếp đó đăng ký mã số cơ sở đóng gói, rồi lựa chọn đối tác công nghệ phù hợp (như Vietcheck, Facefarm, CheckVN). Nhóm doanh nghiệp có thể chung vốn thuê đơn vị tư vấn để hoàn thiện quy trình kiểm soát chất lượng trong sản xuất, phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn cũng như thực hành nông nghiệp tốt. Trên cơ sở đó, dữ liệu truy xuất sẽ trở thành bằng chứng minh bạch, nâng cao giá trị sản phẩm.

Chính sách cũng đã hỗ trợ doanh nghiệp: đến năm 2025, ít nhất 20% doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ phải sử dụng mã số và mã vạch có hệ thống truy xuất nguồn gốc. Một số địa phương đã áp dụng chính sách hỗ trợ 100% chi phí cấp giấy chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm cho doanh nghiệp đạt chuẩn.

Với cách làm bài bản, liên kết chặt chẽ và tận dụng chính sách ưu đãi, doanh nghiệp nhỏ tự cầm chìa khóa, chủ động mở cánh cửa rộng lớn đưa nông sản Việt Nam ra thế giới.