Cơ hội giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế khi giá điện, xăng dầu hạ nhiệt

 Hỗ trợ hiệu quả sản xuất và tiêu dùng

Điện và xăng dầu là những yếu tố đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất, vận tải và dịch vụ. Vì vậy, việc điều chỉnh giảm giá điện và thuế đối với xăng từ đầu tháng 11/2026 tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp kiểm soát chi phí, nhất là trong bối cảnh giá nguyên liệu, vận chuyển và các yếu tố sản xuất vẫn chịu tác động từ biến động thị trường.

Theo điều chỉnh có hiệu lực từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Cùng thời điểm, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đưa về 0% theo Nghị quyết 45/2026/NQ-CP, áp dụng đến hết ngày 31/3/2027. Sau điều chỉnh, giá xăng E5 RON92 giảm 1.804 đồng/lít, còn 24.223 đồng/lít; xăng E10 RON95-III giảm 1.575 đồng/lít, còn 24.159 đồng/lít. Đây là những thay đổi trực tiếp giúp giảm một phần chi phí sử dụng năng lượng của doanh nghiệp và hộ gia đình.

Tác động của chính sách thể hiện rõ hơn ở những ngành có mức tiêu thụ điện hoặc nhiên liệu lớn. Theo tính toán, khi giá điện giảm 2%, giá thành sản xuất thép có thể giảm khoảng 0,12%, xi măng giảm 0,3% và dệt may giảm 0,23%. Dù tỷ lệ tiết giảm không lớn, kết quả này cho thấy chi phí điện có ảnh hưởng nhất định đến giá thành, đặc biệt với các ngành sử dụng nhiều năng lượng. Mức hưởng lợi cụ thể còn phụ thuộc vào sản lượng tiêu thụ điện, công nghệ và cơ cấu chi phí của từng doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực vận tải, nhiên liệu chiếm khoảng 40 - 45% tổng chi phí vận hành của doanh nghiệp. Việc giảm thuế đối với xăng vì vậy có thể góp phần hạ chi phí khai thác phương tiện, vận chuyển hàng hóa và hành khách. Khi chi phí vận tải được cải thiện, áp lực giá thành ở các khâu lưu thông, phân phối cũng có thêm điều kiện giảm bớt. Ở góc độ hộ gia đình, giá điện và xăng thấp hơn giúp tiết giảm một phần chi tiêu thường xuyên.

Những điều chỉnh này có ý nghĩa hỗ trợ mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, nhất là khi chi phí năng lượng có khả năng tác động đến giá hàng hóa và dịch vụ trên diện rộng. Tuy nhiên, không nên đồng nhất mức giảm giá điện, xăng với mức giảm tương ứng của CPI. Chỉ số giá tiêu dùng còn chịu ảnh hưởng từ nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ, tỷ giá và diễn biến thị trường quốc tế. Do đó, giảm chi phí năng lượng là một giải pháp hỗ trợ kiểm soát lạm phát, không phải yếu tố duy nhất quyết định diễn biến mặt bằng giá.

Đưa lợi ích giảm chi phí vào giá thành sản phẩm

Việc hạ giá điện và thuế đối với xăng mới tạo điều kiện ban đầu để giảm chi phí đầu vào. Hiệu quả cuối cùng còn phụ thuộc vào mức độ chuyển hóa khoản tiết kiệm này vào giá thành và giá bán hàng hóa, dịch vụ. Đây cũng là khâu cần được theo dõi bởi giá năng lượng có thể điều chỉnh nhanh hơn giá của nhiều sản phẩm và dịch vụ trên thị trường.

Việc điều chỉnh giá bán không phải lúc nào cũng diễn ra ngay khi chi phí đầu vào giảm. Với doanh nghiệp vận tải, giá cước có thể được xây dựng trên cơ sở hợp đồng đã ký trước đó, trong khi chi phí nhiên liệu biến động theo từng kỳ. Doanh nghiệp cần thời gian rà soát phương án kinh doanh, tính toán lại chi phí và thực hiện các thủ tục điều chỉnh giá theo quy định. Vì vậy, mức giảm của nhiên liệu chưa chắc được phản ánh tức thời vào giá cước.

Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý cần theo dõi diễn biến giá tại những ngành có tỷ trọng chi phí điện, xăng dầu lớn; tăng cường kiểm tra việc niêm yết, kê khai giá và xử lý hành vi lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý. Việc giám sát cần dựa trên cơ cấu chi phí và tình hình thực tế của từng lĩnh vực, tránh áp đặt yêu cầu giảm giá đồng loạt khi các yếu tố đầu vào khác vẫn biến động. Mục tiêu là bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, minh bạch quá trình hình thành giá và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Về phía doanh nghiệp, khoản tiết kiệm từ năng lượng cũng cần được nhìn nhận như cơ hội rà soát lại hiệu quả vận hành. Việc cải tiến thiết bị, tối ưu quy trình sản xuất, giảm tiêu hao điện và nhiên liệu có thể tạo ra hiệu quả lâu dài hơn so với lợi ích từ một đợt điều chỉnh giá. Đối với những ngành chịu áp lực cạnh tranh lớn, tiết giảm chi phí còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong chính sách giá, duy trì đơn hàng và mở rộng thị trường.

Giảm giá điện và thuế đối với xăng tạo thêm dư địa hỗ trợ sản xuất, tiêu dùng và điều hành kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách cần được đánh giá qua mức tiết giảm thực tế trong chi phí vận hành, giá thành và giá bán. Khi cơ quan quản lý giám sát thị trường hiệu quả, doanh nghiệp chủ động nâng cao năng suất và chia sẻ hợp lý lợi ích với khách hàng, việc hạ nhiệt chi phí năng lượng mới phát huy đầy đủ ý nghĩa đối với nền kinh tế.