Diễn đàn kinh tế Thủ đô lần thứ III : Với chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao”

CEF III có chủ đề "Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao". Cơ quan chỉ đạo là UBND thành phố Hà Nội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI); Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) là đầu mối tổ chức, điều phối, cùng mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì. Tư tưởng xuyên suốt của CEF III là: nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là một đầu vào của nền kinh tế, mà phải trở thành lực đẩy trực tiếp tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và tăng trưởng mới. Vì vậy, Diễn đàn không thu hẹp câu chuyện nhân lực vào tuyển dụng hay đào tạo, mà đặt con người trong mối quan hệ trực tiếp với công nghệ, vốn, quản trị, sản xuất, thị trường, nội địa hóa và chuỗi giá trị. 

CEF III được thiết kế như bước tiếp theo trong mạch phát triển của ba kỳ CEF. CEF I tập trung vào AI, thương mại điện tử và công cụ số để doanh nghiệp mở rộng thị trường, đổi mới phương thức kinh doanh. CEF II tập trung kết nối vốn, M&A, đầu tư, phát triển nhà cung ứng, nâng cao nội địa hóa và tham gia chuỗi giá trị. CEF III đi vào câu hỏi cốt lõi: ai sẽ làm chủ công nghệ, ai vận hành nguồn vốn, ai phát triển thị trường, ai nâng chất lượng sản phẩm và ai giúp doanh nghiệp đi sâu hơn vào chuỗi giá trị. 

Điểm nhấn đối ngoại và tầm quốc tế của CEF III: Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III có sự tham dự của các Đại sứ và đại diện ngoại giao đến từ 15 quốc gia, gồm: Mozambique, Thái Lan, Iraq, Belarus, Azerbaijan, Sri Lanka, Kazakhstan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Haiti, Pakistan, Hà Lan, Mông Cổ, Palestine và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Sự hiện diện của đại diện ngoại giao từ 14 quốc gia góp phần khẳng định sức lan tỏa và tầm quốc tế ngày càng rõ nét của CEF III, đồng thời mở rộng không gian trao đổi kinh nghiệm và kết nối hợp tác giữa doanh nghiệp Thủ đô với các đối tác quốc tế trong các lĩnh vực nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, thương mại, thị trường và chuỗi giá trị toàn cầu. 

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Ông Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội DN Nhỏ và vừa TP. Hà Nội, Trưởng ban tổ chức Diễn đàn đã nhấn mạnh: "CEF III được tổ chức không phải như một sự kiện tách rời, mà là bước tiếp theo trong một mạch vấn đề xuyên suốt ba kỳ Diễn đàn. Ở CEF I, chúng ta đặt trọng tâm vào AI, thương mại điện tử và các công cụ số, với câu hỏi làm thế nào để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường và đổi mới phương thức kinh doanh. Ở CEF II, trọng tâm chuyển sang vốn, M&A, đầu tư, phát triển nhà cung ứng, nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Đến CEF III, chúng ta đi vào một lớp vấn đề nền tảng hơn: con người nào sẽ làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và giúp doanh nghiệp đi sâu hơn vào chuỗi giá trị".

"Câu hỏi trung tâm hôm nay là: trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, doanh nghiệp Thủ đô đang yếu ở đâu về năng suất, công nghệ, vốn, thị trường, liên kết chuỗi và nhân lực; cần những năng lực con người nào để khắc phục các điểm yếu đó và tạo ra tăng trưởng thực chất? Muốn trả lời câu hỏi này, chúng ta cần bắt đầu từ một bức tranh có dữ liệu, không bắt đầu từ khẩu hiệu.." Ông Mạc Quốc Anh chia sẻ thêm. 

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, khi bàn về nguồn nhân lực chất lượng cao của Hà Nội cần đặt vấn đề trong mối quan hệ với vị thế, chức năng và sứ mệnh của Thủ đô. Hà Nội không chỉ là một địa phương có quy mô lớn, mà còn là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - giáo dục và đối ngoại của cả nước.

Chính vị thế đó tạo cho Hà Nội những lợi thế đặc biệt. Đây là nơi hội tụ nguồn lực, tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và nhân lực chất lượng cao. Cùng với đó là những giá trị về văn hóa, lịch sử và không gian kết nối quốc tế. 

Điều này đặc biệt rõ với nguồn nhân lực. Hà Nội có lợi thế nổi bật về lực lượng lao động đã qua đào tạo. Theo số liệu trong tham luận, năm 2024, tỷ lệ lao động đã qua đào tạo của Hà Nội đạt 53,9%, cao hơn mức bình quân cả nước và một số địa phương lớn. 

Nhưng theo cách tiếp cận của PGS.TS Trần Đình Thiên, điều cần quan tâm không chỉ là có bao nhiêu người được đào tạo, mà là những người có năng lực ấy đang được giao nhiệm vụ gì và tạo ra giá trị như thế nào.“Bằng cấp là nền tảng; nhiệm vụ và cơ hội quyết định khả năng phát huy” là một trong những thông điệp đáng chú ý từ tham luận.

Từ đó, câu chuyện phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cần được đặt trong một hệ sinh thái rộng hơn. Người giỏi cần có môi trường làm việc phù hợp; nhà khoa học cần có bài toán thực tiễn; doanh nghiệp cần tiếp cận được tri thức và công nghệ; còn các kết quả nghiên cứu cần có con đường để đi tới sản phẩm và thị trường. 

Đây cũng là cách để nguồn nhân lực chất lượng cao thoát khỏi tình trạng chỉ được đánh giá bằng trình độ, bằng cấp, chuyển sang được đánh giá bằng năng lực giải quyết vấn đề và giá trị tạo ra.

Cùng với nhân lực, thể chế và không gian phát triển là những điều kiện quan trọng. Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, các cơ chế mới cần tạo thêm quyền chủ động để Hà Nội triển khai những cách làm mới, song quyền hành động phải đi cùng năng lực và trách nhiệm thực thi.

Từ đó, mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo thêm nhiều doanh nghiệp hay thu hút thêm nhiều nhân lực chất lượng cao, mà phải hình thành những doanh nghiệp có khả năng tổ chức nguồn lực, đổi mới công nghệ, tạo sản phẩm có giá trị gia tăng và mở rộng thị trường.

Cũng tại diễn đàn này, Ông Mạc Quốc Anh - Trưởng ban tổ chức Diễn đàn đã công bố Khung hành động sau CEF III, nhằm chuyển các ý kiến, kiến nghị thành công việc cụ thể, lấy năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp làm thước đo kết quả.

Thứ nhất, xác định đúng vấn đề ưu tiên. Hội đồng Chuyên gia cấp cao phối hợp với 18 đơn vị đồng chủ trì lựa chọn 05 - 07 điểm nghẽn từ báo cáo, đối thoại và nhu cầu doanh nghiệp. Mỗi vấn đề phải làm rõ khoảng trống năng lực, mục tiêu, giải pháp và sản phẩm đầu ra; kế thừa các nội dung công nghệ, thị trường, vốn và chuỗi giá trị của CEF I, CEF II.

Thứ hai, chuyển nhu cầu thành hợp tác và thí điểm. Kết nối doanh nghiệp - cơ sở đào tạo chuyên gia để triển khai tuyển dụng, đào tạo, tái đào tạo theo yêu cầu công việc; phát triển nhân lực quản trị, tài chính, M&A; nhân lực kỹ thuật, sản xuất, bán lẻ và chuỗi giá trị. Lựa chọn mô hình đào tạo theo đặt hàng, chuyên gia dùng chung; mở rộng hợp tác quốc tế phù hợp nhu cầu. Thí điểm chỉ triển khai khi có đơn vị nhận việc và nguồn lực được thống nhất.

Thứ ba, hoàn thiện kiến nghị và nhiệm vụ khoa học, công nghệ. Tổng hợp đề xuất khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với các bài toán lớn của Thành phố; xác định mục tiêu, sản phẩm, khả năng ứng dụng và đơn vị phối hợp. Phân loại kiến nghị, chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét; không đồng nhất đề xuất tại Diễn đàn với nhiệm vụ đã được phê duyệt hoặc cấp kinh phí.

Thứ tư, phân công rõ trách nhiệm. HANOISME là đầu mối điều phối; Ban Thư ký quản lý danh mục và cập nhật tiến độ; Hội đồng Chuyên gia tư vấn, phản biện; các đơn vị đồng chủ trì kết nối, theo dõi doanh nghiệp; doanh nghiệp và cơ sở đào tạo thực hiện phần việc đã thống nhất. Mỗi đầu việc có người phụ trách, đơn vị phối hợp, thời hạn và sản phẩm kiểm chứng.

Thứ năm, theo dõi kết quả trong 100 ngày. Trong 07 ngày sau Diễn đàn, hoàn thiện biên bản, báo cáo kiến nghị và xác nhận đầu việc. Mốc 30 ngày: chuẩn hóa nhu cầu, kết nối đối tác, lựa chọn thí điểm; 60 ngày: rà soát triển khai, xử lý vướng mắc; 100 ngày: đánh giá kết quả, đề xuất duy trì hoặc nhân rộng. Kết quả phải có doanh nghiệp xác nhận, thể hiện qua kỹ năng được áp dụng, năng suất, chất lượng, thời gian xử lý và mức độ giải quyết bài toán thực tế.