Hành trình xuất khẩu dừa Việt Nam: Từ chục ngàn đến triệu đô

Dừa Việt Nam đã nhanh chóng trở thành một sản phẩm chiến lược trong ngành nông sản xuất khẩu, với tiềm năng lớn nhưng cũng đầy thử thách. Hành trình đưa dừa từ các vườn dừa ở miền Tây đến tay người tiêu dùng quốc tế không chỉ phản ánh nỗ lực của các doanh nghiệp, mà còn cho thấy sự trưởng thành và khả năng đổi mới của ngành nông sản Việt Nam.

Việt Nam hiện sản xuất khoảng 1,5 tỷ trái dừa mỗi năm, chủ yếu ở các tỉnh miền Tây như Bến Tre, Trà Vinh và Sóc Trăng. Các sản phẩm từ dừa không chỉ phong phú về chủng loại, từ nước dừa, cơm dừa sấy khô đến dầu dừa, mà còn được tiêu thụ ở các thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ, các quốc gia châu Âu và đặc biệt là các quốc gia Đông Nam Á.

Nhưng tại sao dừa Việt Nam lại có sức hấp dẫn lớn đối với các thị trường quốc tế? Một phần lý do đến từ chất lượng vượt trội của sản phẩm. Dừa Việt Nam được trồng ở những vùng đất phù sa màu mỡ, với điều kiện khí hậu thuận lợi cho sự phát triển của cây dừa. Những yếu tố này giúp sản phẩm dừa Việt Nam có hương vị đặc trưng và chất lượng cao, đặc biệt là khi được chế biến thành các sản phẩm giá trị gia tăng như nước dừa tươi, cơm dừa sấy hay dầu dừa nguyên chất. Hơn nữa, ngành dừa Việt Nam cũng có lợi thế về sản lượng lớn và khả năng sản xuất liên tục, đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường.

Đặc biệt, những năm gần đây, dừa Việt Nam ngày càng chiếm lĩnh được thị phần tại các quốc gia yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm. Một trong những lý do khiến dừa Việt Nam dễ dàng tiếp cận các thị trường này chính là chiến lược phát triển sản phẩm của các doanh nghiệp xuất khẩu. Ví dụ như Công ty TNHH Dừa Lương Quới tại Bến Tre, đã nhanh chóng nhận diện nhu cầu của thị trường và đầu tư vào các dây chuyền chế biến hiện đại. Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc công ty, chia sẻ: "Chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc xuất khẩu nước dừa tươi mà còn phát triển các sản phẩm chế biến từ dừa như cơm dừa sấy, dầu dừa nguyên chất, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng quốc tế." Cũng nhờ đó, Lương Quới đã có mặt tại hơn 20 quốc gia và trở thành đối tác chiến lược của nhiều hệ thống siêu thị lớn tại Nhật Bản và Mỹ.

Một yếu tố quan trọng giúp dừa Việt Nam được ưa chuộng chính là giá cả cạnh tranh so với các quốc gia xuất khẩu dừa khác. Các trang trại dừa ở Việt Nam, chủ yếu là ở miền Tây Nam Bộ, có thể sản xuất với chi phí thấp nhờ vào lực lượng lao động dồi dào và phương thức canh tác truyền thống. Điều này giúp các sản phẩm dừa của Việt Nam không chỉ đạt chất lượng mà còn có giá thành hợp lý, phù hợp với các thị trường tiềm năng.

Tuy nhiên, dù có nhiều tiềm năng, ngành dừa Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề đáng lo ngại là kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm, đặc biệt là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Những yêu cầu nghiêm ngặt từ các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Nhật Bản và Mỹ, về việc kiểm tra dư lượng hóa chất, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải thực hiện kiểm tra chất lượng sản phẩm một cách nghiêm ngặt từ khâu trồng trọt đến chế biến. Để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, các doanh nghiệp dừa đã phải đầu tư vào các công nghệ tiên tiến, xây dựng các quy trình kiểm soát chất lượng và kiểm tra dư lượng hóa chất liên tục.

Đơn cử, Công ty TNHH Dừa Việt, một trong những doanh nghiệp lớn khác trong ngành dừa, đã áp dụng các chứng nhận quốc tế như GlobalGAP và HACCP để đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng cao. "Chúng tôi đã xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc để minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất. Điều này không chỉ giúp tăng niềm tin của khách hàng mà còn mở ra cơ hội cho sản phẩm Việt Nam thâm nhập vào các thị trường khó tính," bà Lê Thị Kim Dung, Giám đốc Công ty Dừa Việt, cho biết.

Bên cạnh đó, việc xây dựng một hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng và minh bạch là yếu tố then chốt để dừa Việt Nam có thể duy trì và mở rộng thị phần. Các thị trường quốc tế như Nhật Bản và Mỹ yêu cầu các sản phẩm nông sản phải có thông tin rõ ràng về nguồn gốc và quy trình sản xuất. Vì vậy, các doanh nghiệp xuất khẩu dừa đang không ngừng nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và phần mềm quản lý để phục vụ công tác này.

Mặc dù còn nhiều khó khăn, tiềm năng xuất khẩu dừa của Việt Nam vẫn rất lớn. Sản phẩm dừa Việt Nam đã chiếm lĩnh được một phần thị trường quốc tế, với kim ngạch xuất khẩu ước tính đạt hơn 250 triệu USD vào năm 2023. Tuy nhiên, để duy trì đà phát triển này, ngành dừa cần có những chiến lược lâu dài, trong đó tập trung vào nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo an toàn thực phẩm, và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế. Chỉ khi đó, dừa Việt Nam mới có thể khẳng định được thương hiệu trên thị trường quốc tế, không chỉ là một mặt hàng xuất khẩu mà còn là biểu tượng của chất lượng nông sản Việt Nam.

Với kim ngạch xuất khẩu đang tăng dần đều qua từng năm và tín hiệu tích cực từ các thị trường lớn, dừa Việt Nam đang mang lại nguồn thu ổn định cho hàng trăm nghìn hộ nông dân cũng như các doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị. Vấn đề đặt ra lúc này không phải là tìm thêm thị trường, mà là giữ vững chất lượng, giữ vững niềm tin — thứ tài sản quan trọng nhất trong giao thương quốc tế. Nếu làm được điều đó một cách bền bỉ, dừa Việt không chỉ giữ được chỗ đứng mà còn có thể đi xa hơn, cả về giá trị lẫn tầm vóc trên bản đồ nông sản thế giới.