Hiện đại hóa bệnh viện: khoảng cách từ sở hữu công nghệ đến năng lực vận hành

Tuần lễ Y tế Toàn cầu Việt Nam 2027 (Global Health Week Vietnam 2027), dự kiến diễn ra từ ngày 5 đến 7/4/2027 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Đông Anh, Hà Nội, chỉ ba tháng sau mốc này, tạo không gian để cơ sở y tế đối chiếu giải pháp với thực tế vận hành trước khi đầu tư.

Mua sắm không dừng ở giá và thông số thiết bị

Theo Cổng thông tin Bệnh án điện tử của Bộ Y tế, đến cuối tháng 10/2026, cả nước có 1.276 cơ sở y tế tham gia triển khai bệnh án điện tử. Tuy vậy, theo PGS.TS Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học Y tế Việt Nam, nhiều bệnh viện vẫn phải duy trì song song bệnh án giấy và bệnh án điện tử. Chỉ thị 04/CT-BYT của Bộ Y tế cũng chỉ ra nhiều cơ sở triển khai chưa đáp ứng chất lượng, chưa hoàn toàn thay thế hồ sơ giấy.

Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt yêu cầu: “Vận hành hiệu quả sổ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, đơn thuốc điện tử; kết nối đồng bộ, quản lý dữ liệu sức khỏe người dân theo vòng đời”. Muốn vậy, các hệ thống thông tin bệnh viện, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh (HIS, LIS, RIS-PACS) phải kết nối đồng bộ, trong khi tại một số cơ sở, máy chụp chiếu, siêu âm đời cũ vẫn chưa thể số hóa dữ liệu. Sau mốc 1/1/2027, câu hỏi vì thế không còn là bệnh viện đã có bệnh án điện tử hay chưa, mà là tích hợp, đào tạo và bảo trì thế nào để hệ thống chạy ổn định.

Với người phụ trách mua sắm, trước khi so giá cần làm rõ thiết bị phục vụ quy trình nào, đội ngũ cần đào tạo gì, dữ liệu chuyển vào hệ thống nào và ai phụ trách tích hợp; vật tư tiêu hao, lịch bảo dưỡng, thời gian xử lý sự cố và trách nhiệm của hãng, nhà phân phối cũng cần được chốt từ đầu.

Ở Abu Dhabi, khoảng trống này đang được xử lý ở quy mô hệ thống. Abu Dhabi Future Health Summit 2026, sự kiện phát triển từ Abu Dhabi Global Health Week, do Sở Y tế Abu Dhabi chủ trì, dmg events tham gia tổ chức, vừa diễn ra ngày 20–22/10 tại ADNEC Centre Abu Dhabi với hơn 175 đơn vị trưng bày. Thông điệp xuyên suốt các phiên thảo luận tại hội nghị: công nghệ chỉ thành công khi đi cùng hạ tầng dữ liệu, năng lực nhân sự, cơ chế quản trị, đào tạo và khả năng tích hợp vào quy trình chăm sóc sẵn có.

Thu hẹp khoảng cách giữa tiềm năng công nghệ và năng lực triển khai

Hội nghị có nội dung thảo luận về phòng mổ kết nối, nơi dữ liệu phẫu thuật được chuyển thành thông tin theo thời gian thực cho bác sĩ. Ông Tim Schmid, Phó Chủ tịch điều hành kiêm Chủ tịch toàn cầu Johnson & Johnson MedTech, cho rằng trí tuệ phẫu thuật đang chuyển từ kỳ vọng sang thực tiễn, hỗ trợ ra quyết định, giảm biến chứng và mang lại kết quả điều trị tốt hơn. Hãng này đang cùng Sở Y tế Abu Dhabi xây dựng mạng lưới phòng mổ thông minh liên bệnh viện. Công nghệ chỉ tạo ra giá trị khi được tích hợp vào thực hành lâm sàng hằng ngày.

Cũng tại hội nghị, Mediclinic Middle East và Commure công bố triển khai Ambient AI cho hơn 60 bác sĩ ở Dubai, chuyển nội dung buổi khám thành ghi chú có cấu trúc, giảm việc hành chính để bác sĩ dành thêm thời gian cho người bệnh. Bác sĩ vẫn rà soát và ký từng ghi chú. Đây cũng là một trong những giải pháp tiềm năng giúp gỡ nút thắt trong khâu ghi chép hồ sơ khi bỏ hẳn bệnh án giấy tại các bệnh viện Việt Nam. Với các giải pháp tương tự, bệnh viện cũng cần xác định trước dữ liệu lấy từ đâu, ai rà soát và ai xử lý khi hệ thống gặp lỗi.

Với các chương trình AI và hệ gen hướng tới can thiệp sớm, diễn giả tại hội nghị nhấn mạnh quan hệ đối tác, phát triển nhân lực và sự sẵn sàng vận hành quan trọng không kém công nghệ. Khi triển khai chương trình sàng lọc gen sơ sinh từ tháng 8/2025, bao quát hơn 815 bệnh lý di truyền có thể điều trị, Sở Y tế Abu Dhabi đã phối hợp với M42 đào tạo tư vấn di truyền cho 16 bác sĩ nhi và sơ sinh, vì kết quả chỉ có giá trị khi được giải thích cho gia đình và xử lý kịp thời.

Ở quy mô hệ thống, Global AI Healthcare Academy do Sở Y tế Abu Dhabi và Mohamed bin Zayed University of Artificial Intelligence khởi động tháng 5/2024 đã đào tạo hơn 3.750 nhân viên y tế về AI tính đến tháng 1/2025. Ở lớp dữ liệu, Malaffi, hệ thống trao đổi thông tin y tế của Abu Dhabi, đến tháng 6/2026 đã kết nối toàn bộ bệnh viện và 3.144 cơ sở y tế, với 4,2 tỷ bản ghi lâm sàng của 14 triệu người bệnh. Thiết bị và AI chỉ phát huy khi đội ngũ được đào tạo đủ quy mô, dữ liệu được liên thông và quản trị chặt chẽ.

Những kinh nghiệm này là điểm tham chiếu cho Global Health Week Vietnam 2027, do VEC phối hợp với dmg events tổ chức, diễn ra trong bối cảnh các bệnh viện Việt Nam vừa chuyển hẳn sang bệnh án điện tử và bắt đầu dồn lực cho tích hợp, đào tạo, bảo trì. Sự kiện gồm ba triển lãm và hội nghị chuyên ngành diễn ra đồng thời: Global Health Week Vietnam 2027 (Tuần lễ Y tế Toàn cầu Việt Nam) về hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe, Laboratory & Diagnostics Vietnam 2027 (Triển lãm Công nghệ Xét nghiệm và Chẩn đoán Việt Nam), và BioPharma Vietnam 2027 (Triển lãm Dược phẩm và Công nghệ Sinh học Việt Nam) về dược phẩm và công nghệ sinh học. Ngay trong kỳ đầu tiên, sự kiện đặt mục tiêu đón khoảng 30.000 người tham dự, hơn 500 đơn vị trưng bày và hơn 10 khu trưng bày quốc gia. Chương trình hội nghị dự kiến quy tụ 3.000 đại biểu cùng hơn 300 diễn giả, chuyên gia trong nước và quốc tế.​

Nhiều nội dung trong chương trình bám sát bài toán này. Tại Khu vực đổi mới sáng tạo & trình diễn công nghệ, giải pháp (Innovation Theatre), các phần trình diễn, nghiên cứu điển hình và chia sẻ kinh nghiệm triển khai về y tế số, AI, hạ tầng và vận hành bệnh viện sẽ xoay quanh tích hợp quy trình, yêu cầu nhân lực, thách thức vận hành và đo lường kết quả. Diễn đàn Global Health Week Vietnam bàn về chuyển đổi số, dữ liệu và AI, tính bền vững và tài chính của hệ thống y tế, phát triển nhân lực, tức những điều kiện cấp hệ thống để công nghệ phát huy sau khoản đầu tư ban đầu.

Giá trị của khoản đầu tư thiết bị không nằm ở ngày bàn giao. Bài học từ Abu Dhabi: đầu tư y tế số cần được đo bằng hiệu quả vận hành và kết quả điều trị, không phải số công nghệ đã triển khai; quản trị, bảo trì, đào tạo và phối hợp mới biến khoản đầu tư thành tác động đo được. Global Health Week Vietnam 2027 hướng tới rút ngắn khoảng cách đó, từ quyết định mua sắm đến kết quả chăm sóc người bệnh.