Khẳng định vai trò của y dược cổ truyền trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, Hội Đông y Việt Nam đã tập hợp nhiều thế hệ thầy thuốc, lương y, lương dược, đóng góp vào việc bảo tồn, kế thừa và phát huy kho tàng tri thức y học cổ truyền của dân tộc. Đến nay, Hội có mạng lưới rộng khắp với gần 70.000 hội viên và hơn 10.000 phòng chẩn trị, trung tâm Đông y của các cấp Hội và hội viên.

Quy mô sử dụng y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe cũng ngày càng lớn. Năm 2025, cả nước có khoảng 7 triệu lượt khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Quỹ Bảo hiểm y tế hiện chi trả 229 loại thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền. Những con số này cho thấy y học cổ truyền không chỉ là di sản văn hóa, tri thức mà đang hiện diện trong hệ thống chăm sóc sức khỏe và nhu cầu điều trị của người dân. 

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, mô hình bệnh tật cũng thay đổi mạnh với sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm, bệnh mạn tính. Cùng với đó là nhu cầu ngày càng lớn về phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và chăm sóc tại nhà. Đây vừa là thách thức đối với hệ thống y tế, vừa mở ra không gian phát triển mới cho y học cổ truyền trong phòng bệnh, điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe toàn diện.c

Phát biểu tại Lễ Kỷ niệm, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, yêu cầu đặt ra hiện nay không dừng ở việc gìn giữ những giá trị đã có, mà cần tạo ra một bước phát triển mới cho y học cổ truyền bằng tư duy và phương thức hiện đại.

Tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế ngày 20/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu có tư duy mới, tầm nhìn mới và cách tiếp cận mới đối với y học cổ truyền. Phát triển lĩnh vực này không phải trở lại những phương thức cũ mà cần kế thừa tinh hoa của cha ông trên nền tảng khoa học, công nghệ hiện đại, đưa y học cổ truyền trở thành một bộ phận hữu cơ của nền y học quốc gia và nguồn lực phát triển đất nước. 

Về phía Hội Đông y Việt Nam, theo thầy thuốc nhân dân, PGS-TS. Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội, trong giai đoạn phát triển mới, Hội xác định chuyển từ tư duy quản lý một lĩnh vực chuyên môn sang kiến tạo hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia.

Hệ sinh thái này hướng tới kết nối người thầy thuốc với người bệnh, tri thức truyền thống với khoa học hiện đại, vùng dược liệu với công nghiệp chế biến; đồng thời gắn khám, chữa bệnh với đào tạo, nghiên cứu và phát triển du lịch sức khỏe.

Trong quá trình đó, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và sở hữu trí tuệ được xem là những công cụ quan trọng để nâng giá trị của di sản. Những bài thuốc, phương pháp chữa bệnh và tri thức bản địa có giá trị cần được kiểm kê, số hóa, nghiên cứu, chuẩn hóa và bảo hộ. Mô hình kết hợp Đông - Tây y cũng cần tiếp tục được thúc đẩy nhưng phải dựa trên bằng chứng khoa học, lấy hiệu quả điều trị và an toàn của người bệnh làm thước đo.

Cùng với đổi mới hoạt động khám, chữa bệnh, dược liệu được xác định là một trụ cột có khả năng tạo giá trị kinh tế lớn. Thay vì phát triển manh mún, nguồn dược liệu cần được tổ chức thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh, từ vùng trồng đạt chuẩn, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc đến chế biến sâu, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu. 

Nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập, Hội Đông y Việt Nam đã vinh danh 88 thầy thuốc Đông y tiêu biểu toàn quốc năm 2026 và khen thưởng 29 tập thể phòng khám, phòng chẩn trị Đông y tiêu biểu. 

Các bài thuốc, phương pháp chữa bệnh và tri thức bản địa có giá trị cần được kiểm kê, số hóa, nghiên cứu, chuẩn hóa và bảo hộ, đồng thời thúc đẩy mô hình kết hợp Đông-Tây y trên cơ sở bằng chứng khoa học. 

Tại Việt Nam, cùng với những thay đổi về lối sống và cơ cấu dân số, nhu cầu chăm sóc sức khỏe từ sớm ngày càng được quan tâm. Từ thực tế đó, Viện Nghiên cứu Chăm sóc Sức khỏe Chủ động định hướng phát triển hệ sinh thái kết nối nghiên cứu, dinh dưỡng và công nghệ, góp phần lan tỏa tư duy phòng bệnh trong cộng đồng. Kết nối công nghệ quốc tế với giá trị Việt Nam.