Khoa học công nghệ từ khóa mới với chăn nuôi và thú y

Phát biểu tại Hội nghị khoa học, công nghệ chăn nuôi và thú y toàn quốc lần thứ nhất nay (28/3), Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, chăn nuôi hiện là một trong những trụ cột của nông nghiệp Việt Nam, với quy mô khoảng 33 tỷ USD, chiếm 27-28% GDP toàn ngành.

Lĩnh vực này không chỉ tạo sinh kế cho hàng triệu hộ dân mà còn đóng vai trò đảm bảo an ninh thực phẩm, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trong thập kỷ qua, ngành duy trì tốc độ tăng trưởng 4,5-6% mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có quy mô chăn nuôi lớn trên thế giới, với đàn lợn đứng thứ 5 và gia cầm đứng thứ 9. Năm 2025, tổng sản lượng đạt 8,68 triệu tấn thịt, 21,4 tỷ quả trứng và 1,3 triệu tấn sữa tươi.

Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi vượt 2,2 tỷ USD, trong khi sản phẩm thuốc và vaccine thú y đã xuất khẩu tới gần 50 quốc gia.

"Những con số này, nếu như cách đây khoảng hơn chục năm là điều mà không ai dám nghĩ đến", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dư địa phát triển của ngành vẫn còn lớn nhưng đi kèm với nhiều thách thức. Biến động địa chính trị, biến đổi khí hậu, dịch bệnh diễn biến phức tạp cùng với đặc thù sản xuất nhỏ lẻ khiến ngành phải đối mặt với áp lực chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình phát triển bền vững, đảm bảo an toàn sinh học và thân thiện môi trường.

Đặt trong bối cảnh hiện tại, yêu cầu về đột phá khoa học công nghệ trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y càng trở nên cấp thiết, thậm chí đóng vai trò quyết định. Bão lũ, biến đổi khí hậu, thiệt hại ngày càng tăng. Cá biệt, năm 2025, thiệt hại do bão lũ gây ra tới 100.000 tỷ đồng, khiến hơn 500 người chết, mất tích.

Thực tiễn cho thấy, các tiến bộ trong chọn tạo giống, dinh dưỡng vật nuôi, mô hình chăn nuôi thông minh, công nghệ giết mổ, chế biến cũng như sản xuất vaccine và quản lý dịch bệnh đã góp phần cải thiện năng suất, chất lượng và giảm thiểu rủi ro cho toàn ngành.

Đáng chú ý, xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học và công nghệ môi trường đang mở ra khả năng nâng cao hiệu quả quản lý, truy xuất nguồn gốc và tối ưu hóa chuỗi giá trị chăn nuôi. Đây được xem là những yếu tố then chốt giúp ngành chăn nuôi và thú y nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

"Quy mô về đàn lợn, đàn thủy cầm của Việt Nam thuộc tốp đầu thế giới", Thứ trưởng chia sẻ và nói thêm, lĩnh vực chăn nuôi thú y được trợ lực bởi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chặt chẽ, thông qua 5 đề án trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực: tái cơ cấu ngành, phát triển giống vật nuôi, sản xuất vaccine và thuốc thú y, kiểm soát dịch bệnh và phát triển chăn nuôi an toàn sinh học.

Về khung pháp lý, Luật Chăn nuôi 2018 và Luật Thú y 2015 cùng nhiều nghị định quan trọng như Nghị định 13/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chăn nuôi và Nghị định 35/2016/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thú y. Các quy định này tạo cơ chế vững chắc cho toàn bộ chuỗi sản xuất - từ chăn nuôi, giết mổ đến chế biến và tiêu thụ.

Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đều nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo như động lực chính cho tăng trưởng theo chiều sâu. Các cơ chế này được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thuận lợi để thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao trong toàn ngành.

"Gần 100.000 tỷ đồng sẽ được đầu tư cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới, rất lớn so với thời kỳ trước đây", Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhận xét và coi đây là cơ hội, cũng là áp lực với các nhà khoa học, khối viện, trường, cùng các cơ sở nghiên cứu "vươn mình", có thể đáp ứng những đòi hỏi từ thực tiễn thông qua những công nghệ như: công nghệ gen (chọn lọc, chỉnh sửa gen), công nghệ tế bào - phôi (nhân giống, cấy truyền phôi) và công nghệ vi sinh (sản xuất vaccine, chế phẩm sinh học)...

Hội nghị lần này, vì thế, được tổ chức như một diễn đàn trao đổi học thuật và chính sách, quy tụ nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Nội dung thảo luận tập trung vào đánh giá thực trạng, xác định các bài toán lớn về khoa học công nghệ, hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị và mở rộng hợp tác quốc tế.

6 tiểu ban chuyên môn, phản ánh toàn diện các lĩnh vực cốt lõi của ngành sẽ được tổ chức trong ngày 28/3. Cụ thể, tiểu ban 1 tập trung vào khoa học và công nghệ chăn nuôi lợn; tiểu ban 2 về gia cầm; tiểu ban 3 về gia súc nhai lại và các vật nuôi khác. Ba tiểu ban này chủ yếu thảo luận các vấn đề về giống, dinh dưỡng, kỹ thuật chăn nuôi và nâng cao năng suất.

Ở nhóm lĩnh vực thú y, tiểu ban 4 tập trung vào sức khỏe động vật và phòng, chống dịch bệnh; tiểu ban 5 về thuốc và vaccine thú y; tiểu ban 6 về kháng kháng sinh, an toàn thực phẩm và các vấn đề thú y khác.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến kỳ vọng, những nội dung thảo luận tại hội nghị sẽ là cơ sở khoa học để cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp và người chăn nuôi trong quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất hiện đại, bền vững.

"Các kết quả từ hội nghị sẽ góp phần định hình các giải pháp mang tính dài hạn, thúc đẩy ngành chăn nuôi và thú y phát triển hiệu quả hơn trong thời gian tới", ông cho biết và kêu gọi sự tham gia tích cực và tâm huyết của các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp tại hội nghị.