Mở rộng giá trị nghề trồng nho trong phát triển du lịch

Điểm dừng thú vị trong hành trình du lịch

Một vườn nho trước đây chủ yếu được biết đến như nơi sản xuất nông nghiệp. Nay với sự phát triển của du lịch nông nghiệp, không gian này được tổ chức thêm các hoạt động tham quan, tìm hiểu quy trình canh tác, thưởng thức và mua sản phẩm tại chỗ. Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực phía Nam Khánh Hòa tiếp tục duy trì các vùng trồng tập trung tại Vĩnh Hải, Ninh Phước... Đây là khu vực nằm trên các tuyến kết nối với Vĩnh Hy, Núi Chúa và nhiều điểm du lịch ven biển, tạo điều kiện để các nhà vườn đưa hoạt động đón khách vào chuỗi sản phẩm của địa phương.

Quy mô thị trường khách của tỉnh cũng đang mở rộng. Tám tháng đầu năm 2026, Khánh Hòa ước đón hơn 18 triệu lượt khách, tăng gần 40% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách quốc tế đạt hơn 6,3 triệu lượt, tăng 67,9%; tổng thu từ khách du lịch khoảng 60.893 tỷ đồng. Những con số này cho thấy lượng khách đến tỉnh đã tạo thêm thị trường cho các sản phẩm nằm ngoài nhóm dịch vụ biển truyền thống.

Tại Trang trại nho Ba Mọi ở xã Ninh Phước, 13 giống đang được canh tác, gồm 10 giống ăn tươi và 3 giống phục vụ sản xuất vang. Ở làng nho Thái An, xã Vĩnh Hải, các giống Red Cardinal, NH01-152, NH01-48 và NH01-26 được đưa vào sản xuất. Việc thay đổi giống và thời điểm canh tác cũng giúp nhà vườn có sản phẩm phục vụ khách vào nhiều thời điểm khác nhau trong năm. Sự thay đổi không chỉ nằm ở giống cây. Một số cơ sở đã đầu tư khu vực đón khách, giới thiệu sản phẩm, hướng dẫn tham quan và bán hàng ngay tại vườn. Một nghiên cứu công bố năm 2026, khảo sát 250 khách và thu về 241 phiếu hợp lệ, ghi nhận 65,6% người được hỏi đến từ ngoài tỉnh; 65,5% cho biết đã quay lại vườn từ lần thứ hai trở lên.

Theo kế hoạch phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030, Khánh Hòa xác định du lịch nông nghiệp là một hướng phát triển sản phẩm, trong đó có hoạt động tham quan, tìm hiểu quy trình trồng và sản xuất các nông sản đặc trưng. Với các nhà vườn, yêu cầu đặt ra là chất lượng sản phẩm và chất lượng phục vụ phải được nâng lên đồng thời. Khi khách đến không chỉ để mua trái cây mà còn dành thời gian tham quan, dùng dịch vụ và mua quà, nguồn thu của cơ sở có thể được mở rộng.

Chế biến để kéo dài giá trị sau mùa thu hoạch

Nếu hoạt động tại vườn tạo lý do để du khách dừng chân, nhóm sản phẩm chế biến giúp giá trị nông sản tiếp tục được tạo ra sau khi chuyến đi kết thúc. Đây cũng là hướng giảm sự phụ thuộc vào việc tiêu thụ trái tươi trong thời gian thu hoạch.

Tại Hợp tác xã Nho Evergreen Ninh Thuận ở phường Ninh Chử, 74 thành viên đang liên kết sản xuất trên hơn 30 ha, chủ yếu với giống NH01-48. Từ vùng nguyên liệu này, hợp tác xã phát triển 14 sản phẩm chế biến; trong đó có 5 sản phẩm đạt OCOP 4 sao và 3 sản phẩm OCOP 3 sao. Sản phẩm được tiêu thụ qua đại lý, thương mại điện tử, hệ thống OCOP và các điểm du lịch.

Theo số liệu được công bố năm 2026, toàn khu vực có khoảng 60 cơ sở sản xuất, kinh doanh rượu vang, rượu nho và giấm nho. Các sản phẩm chế biến tạo thêm lựa chọn cho khách mua tại điểm đến, đồng thời mở rộng khả năng phân phối qua các cửa hàng đặc sản, cơ sở lưu trú và kênh trực tuyến.

Cách phát triển này tạo ra mối liên hệ trực tiếp giữa sản xuất và dịch vụ. Một sản phẩm được chuẩn hóa tốt có thể bán tại vườn, xuất hiện trong cửa hàng đặc sản hoặc trở thành quà tặng sau chuyến đi. Đối với người trồng, đầu ra vì thế không chỉ phụ thuộc vào giá bán quả tươi. Với ngành du lịch, sản phẩm địa phương có thêm cơ hội xuất hiện trong hành trình chi tiêu của du khách.

Khánh Hòa đã phê duyệt Đề án phát triển sản phẩm OCOP trở thành “đại sứ du lịch” giai đoạn 2026-2030, đặt mục tiêu có ít nhất 10% sản phẩm OCOP gắn với du lịch. Cùng với định hướng kết nối các điểm du lịch nông nghiệp với vùng sản xuất công nghệ cao, hữu cơ và các chuỗi nông sản đặc trưng, đây là cơ sở để những sản phẩm từ vùng trồng được đưa vào hệ thống phân phối phục vụ khách.

Thị trường khách tăng nhanh tạo điều kiện để các vùng sản xuất thử nghiệm những cách bán hàng mới. Tuy nhiên, để hình thành một sản phẩm du lịch nông nghiệp có khả năng duy trì lâu dài, chất lượng nông sản, dịch vụ tại vườn, khâu chế biến và hệ thống phân phối cần được phát triển đồng bộ. Khi đó, giá trị của cây trồng không chỉ được tính ở sản lượng thu hoạch, mà còn ở khả năng tạo thêm doanh thu từ những dịch vụ và sản phẩm được hình thành quanh vùng nguyên liệu.