Mưu sinh trên dòng sông Thoa

Ai đã đến một lần đều biết
Sông Thoa là nguồn lợi ốc don
Những cua xanh, tôm càng, cá diếc
Những hến kình, dăn dắt… tuyệt ngon!

Không phải bỗng nhiên bài thơ “Nhớ dòng sông Thoa” của tác giả Trần Đức Phổ lại nhắc đến nguồn lợi tôm cá, thủy sản giàu có trên dòng sông này. Hàng ngày, người dân lại kéo nhau ra sông buông chài, giăng lưới chặn các cửa rạch để bắt tôm, cá...cải thiện đời sống.
 

Nhiều người dân ở phường Phổ Quang ngâm mình dưới nước để cào don dắt, nhủi hến... trên sông Thoa vào chiều tà

Sông Thoa, chi lưu của dòng Vệ giang, khởi nguồn giữa hai huyện Nghĩa Hành và Mộ Đức. Khi vào địa phận Đức Phổ, dòng sông này lại góp thêm nước của cả ba dòng Trà Câu, sông Trường và Lò Bó trước khi ra biển nên được xem là sông mẹ. Biết bao suối khe, kênh rạch đôi miền xuôi - ngược hòa nước chung dòng tạo vẻ thơ mộng cho sông Thoa trước khi đổ ra biển lớn. Những làng chài Hải Tân (xã Phổ Quang) và Khánh Bắc (xã Phổ Vinh) tựa bên này sông với bên kia là biển đêm ngày rì rào sóng vỗ. Cư dân trong làng bao đời cưỡi sóng biển vươn khơi hay với chiếc thuyền nhỏ cần mẫn chài lưới đánh bắt cá tôm.

Hằng ngày, khi con nước sông Thoa dần rút xuống theo thuỷ triều cũng chính là thời điểm một số người dân ở làng chài đôi bờ sông lại bắt đầu cuộc hành trình trầm mình mưu sinh trên sông. Ở đây, người dân đánh bắt chủ yếu các loại ốc, don dắt , đào trùn, sá sùng..., nhờ đó mang lại cho họ nguồn thu nhập khá.

Chiều phai nắng, sông Thoa lững lờ trôi giữa xóm làng, bờ bãi mướt xanh cây trái. Gió từ biển qua cửa Mỹ Á ngược sông tạo nên gợn sóng nhấp nhô làm lay động cỏ dại chìm nổi đôi bờ. Nhiều người mang kính lặn cùng chiếc cuốc cán ngắn trong tay ngụp lặn giữa làn nước đào trùn nước lợ (sá sùng, địa sâm...). Qua kính lặn, họ phát hiện miệng hang nơi đáy sông và bổ những nhát cuốc vội vàng xuống lớp cát pha bùn rồi chộp con trùn nước đang tìm cách trốn thoát.
 

Nghề đào trùn nước ở đáy sông từ lâu đã mang lại nguồn thu nhập khá cho người dân nghề chài lưới đôi bờ sông Thoa

Nghề đào trùn nước nơi hạ nguồn sông Thoa bắt đầu khoảng 40 năm trước. Thuở ấy, trùn nước khá nhiều nên cư dân ven bờ chờ thủy triều xuống, phơi lòng sông cạn rồi lội bộ đào bới. Nhưng lúc đó trùn nước chỉ dùng làm mồi câu cho tàu cá đánh bắt gần bờ nên giá bán chẳng đáng là bao. Số tiền kiếm được sau những giờ lao động mệt nhọc chỉ đắp đổi rau cháo qua ngày. Từ năm 2002, một số thương lái ở tỉnh Bình Định đến tận nơi thu mua với giá cao khiến nhiều người "xới tung" cả lòng sông lúc nước ròng.

Ông Nguyễn Có (thôn Hải Tân) trở thành tay thợ săn trùn sành sỏi từ khi nào chẳng rõ. Người dân trong vùng chỉ biết cuộc sống của ông nghèo lắm nên ngày nào ông cũng có mặt ở dòng sông, hết cào don, lượm ốc, bắt cá đối, ông lại đào trùn nước. Ngày trước, con trùn nước chẳng có giá trị bao nhiêu, ông quần quật mãi trên sông mà chẳng kiếm đủ tiền mà trang trải cuộc sống gia đình.

Vài năm gần đây, con trùn nước được thương lái miền trong vào thu mua ngày càng nhiều đã tạo phấn khởi cho ông, cùng những người dân làng chài nghèo khó tiếp tục bỏ công săn lùng loại hải sản này. Bây giờ, cứ mỗi ngày ông dầm mình từ vài giờ đồng hồ trên sông là kiếm được vài trăm ngàn đồng. Từ đó, cuộc sống của ông cũng như bà con quanh làng đang dần khá lên...

Theo ông Phạm Văn Mịnh, Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã Phổ Quang, cho biết. "Hiện có hơn 70 người mưu sinh nơi hạ nguồn sông Thoa với nghề buông lưới, cào trai, hến và chem chép... chưa kể nhiều người như tới thả lưới bắt tôm, cá cải thiện bữa cơm gia đình. Nghề đào trùn nước đem lại nguồn thu nhập khá cao cho nhiều người dân ở địa phương. Chúng tôi cũng tích cực tuyên truyền, vận động người dân không đánh bắt theo kiểu hủy diệt để bảo vệ nguồn lợi hải sản..."

Viên Minh

THSP