Thứ bảy, 04/02/2023, 03:31

tapchidoanhnghiepvathuonghieu@gmail.com

024.6657.6928 / 0988.009.916

© Chỉ được phát hành lại thông tin khi có sự đồng ý bằng văn bản của
Tạp chí Doanh nghiệp và Thương hiệu nông thôn

Tin tức và sự kiện Vấn Đề Sự Kiện

Nghề báo: sự chính danh và lẽ sinh tồn trong thời đại 4.0

DNTH: Thực tế những năm gần đây nghề báo đã có những ảnh hưởng nhãn tiền từ tác động của dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI). Đó là một cuộc cạnh tranh và “chọn lọc tự nhiên” của sự phát triển. Thực tiễn điển hình nhất là việc người ta đã phát minh ra được robot có khả năng tường thuật và viết tin thể thao thay cho phóng viên mảng này. Hay như người ta nói việc mạng xã hội cạnh tranh với báo chí truyền thống và làm cho báo chí truyền thống bị “lép vế”, thực ra là nói về ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn lên việc cạnh tranh thu hút công chúng.

Dưới tấm áo của những trang mạng xã hội thực chất là các thuật toán, về kỹ thuật thu thập hành vi của người dùng,… từ đó, họ biết cách điều hướng hành vi công chúng, dẫn dắt công chúng “đến nơi” mà họ muốn. Có một thực tế khá buồn là, thuật toán thì càng ngày càng thông minh hơn, trong khi sự tiến triển về công nghệ (làm) báo chí dường như chưa có gì quá nổi trội. Chính điều đó, đang đưa báo chí truyền thống vào một tình thế bất lợi trên đường đua nhằm mục tiêu tiếp cận và điều hướng công chúng. Nghề báo và người làm báo chưa bao giờ đứng trước những thách thức cực lớn như hiện nay.

Một ví dụ của ảnh hưởng mang tính thay đổi của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đối với đời sống nói chung và nghề báo nói riêng là xu hướng ứng dụng robot trong hàng loạt công việc và nghề nghiệp hiện nay. Ngành ngân hàng ở Đức đang áp dụng robot vào làm việc thay thế con người ở nhiều khâu đoạn. Robot được sử dụng nhiều hơn ở các nhà máy để làm các công việc trước kia vốn dĩ là của con người. Trong nghề báo, người ta đã sáng tạo ra robot có thể đưa tin thể thao - công việc vốn dĩ là của phóng viên....

Chuyên gia truyền thông, nhà nghiên cứu Lê Ngọc Sơn, từ Cộng hòa Liên bang Đức. Ảnh Phạm Tùng.
Chuyên gia truyền thông, nhà nghiên cứu Lê Ngọc Sơn, từ Cộng hòa Liên bang Đức. Ảnh Phạm Tùng.

Với làng báo của Việt Nam, việc ứng dụng Big Data dường như vẫn còn chưa được quan tâm một cách toàn diện, đồng bộ. Mặc dù đang có một số đơn vị đầu tư khá lớn cho Big Data và AI, điển hình như Viettel và Vincom. Nhưng với báo chí thì chưa mấy tờ báo chú trọng đầu tư vào phát triển công nghệ dành cho nghề báo, chứ đừng nói xa xôi tới Big Data hay AI. Đâu đó, vẫn cảm nhận được là sự cạnh tranh sẽ ngày càng khốc liệt hơn. Vài cơ quan báo chí từng “làm mưa, làm gió” vì doanh thu “khủng”  nhưng mải mê trong hào quang, chìm đắm trong hiệu ứng “con ếch trong nồi nước ấm”: rõ ràng nồi nước ấm lên, nhưng con ếch vẫn tận hưởng sự khoan khoái, mà không biết rằng chính nồi nước đó sẽ luộc chính mình. Điều này, cũng khá phổ biến ở làng báo các nước phương Tây chứ không chỉ ở Việt Nam. Và thực ra, cũng khó để trách được việc báo chí trong nước khá tụt hậu về công nghệ, đơn giản là bởi vì nơi khởi phát những làn sóng công nghệ mới này là những nước tiên tiến, khởi đầu là nước Mỹ.

Theo lẽ thường, mỗi tòa soạn báo chí đều vận hành như những doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần có những bộ phận nghiên cứu và phát triển (research and development - R&D). Đây là nơi nghiên cứu để giải quyết các bài toán mà cơ quan báo chí đang gặp phải về chiến lược lẫn công nghệ. Tuy nhiên, điều đáng buồn là ở Việt Nam hầu như chưa có cơ quan báo chí nào đầu tư bài bản cho R&D. Đó là một trong những “điểm yếu chết người” của các cơ quan báo chí tại Việt Nam.

Thế nhưng, đầu tư cho R&D thường tốn kém, vì nó là thứ không cho thấy “cái lợi trước mắt”. Thế nên, mới cần có “tầm nhìn dài hạn” của lãnh đạo mỗi cơ quan báo chí. Cái tưởng chừng như tiêu tốn tiền bạc như đầu tư cho R&D, lại là cái giúp cho cơ quan báo chí phát triển bền vững. Nếu biết cách vận hành một bộ phận R&D, thì việc sinh lời trước mắt cũng có thể khả thi, thậm chí là có thể giúp cơ quan báo chí kiếm thêm nguồn thu. Chẳng hạn, nếu R&D có một bộ phận tập hợp nhiều kĩ sư giỏi chuyên viết phần mềm, thì việc tham gia vào thị trường phần mềm cũng có khả năng sinh lợi cao, bổ sung thêm một nguồn doanh thu bền vững cho cơ quan báo chí. Nghĩa là lúc đó chúng ta đã chuyển hướng tư duy “làm báo”, không chỉ kinh doanh tin tức do nhà báo cung cấp, mà còn kinh doanh các lĩnh vực khác có liên quan.

Công nghệ làm báo có thể thay đổi, nhưng thiên chức của nhà báo thì không thể. Do đó, để nghề báo giữ được sự chính danh và lẽ sinh tồn vốn có, trước hết nó phải phụng sự bạn đọc, phụng sự công chúng. Báo chí phải xác định lại điểm mạnh của mình. Trước đây, khi chưa có mạng xã hội, các tờ báo cạnh tranh nhau bởi việc đưa tin nhanh. Nhưng khi có mạng xã hội, cạnh tranh dựa vào “nhanh” là không còn khả thi, vì một facebooker ở hiện trường có thể làm tốt việc đó hơn một nhà báo không ở hiện trường tại thời điểm đó. Vậy điểm mạnh là gì? Đó là kỹ năng phân tích, điều tra sâu, giúp bạn đọc hiểu phía sau hiện tượng sự việc là gì. Công nghệ làm báo có thể thay đổi, nhưng thiên chức của nhà báo thì không thể đổi thay. Bảo vệ những người yếu thế và lẽ công bằng.

Thêm nữa, phải sống được bằng nghề báo thì mới duy trì được nghề và thiên chức làm nghề. Chúng ta cần đa dạng hóa nguồn thu dựa vào việc đầu tư đổi mới công nghệ. Chuyển hướng tư duy từ “kinh doanh báo chí” sang kinh doanh các hoạt động liên quan đến báo chí (bao gồm công nghệ)./.

Lê Ngọc Sơn

Cùng chuyên mục

Vui buồn nghề cộng tác viên

Vui buồn nghề cộng tác viên

Là cộng tác viên ( CTV) của một số báo, tạp chí, vui lắm khi tin, bài của mình được đăng tải, được nhận những khoản nhuận bút từ các cơ quan báo chí. Từ đó, cứ lúc nào rảnh rỗi, tôi lại truy cập những trang online các báo, tạp chí để “theo dõi” tin bài của mình “đi đâu, về đâu”.
Ninh Thuận: Hàng loạt công trình xây dựng lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt

Ninh Thuận: Hàng loạt công trình xây dựng lấn chiếm hành lang an toàn...

Theo thống kê hiện nay, trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận xuất hiện hàng loạt công trình nhà ở lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt, che khuất tầm nhìn, nguy cơ tiềm ẩn tai nạn giao thông có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Thủ tướng bấm nút công bố ứng dụng 'Bảo hiểm xã hội số' trên thiết bị di dộng

Thủ tướng bấm nút công bố ứng dụng 'Bảo hiểm xã hội số' trên...

Chiều nay, 16/11, tại Hà Nội, Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam đã tổ chức lễ công bố ứng dụng “VssID - Bảo hiểm xã hội số” trên nền tảng thiết bị di động, theo hình thức trực tuyến với 20.000 người dự tại 63 điểm cầu tại BHXH các tỉnh, thành phố và gần 700 điểm cầu tại BHXH các quận, huyện trên phạm vi cả nước. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã dự và phát biểu chỉ đạo.
Bất thường gói mua sắm thiết bị y tế tiền 'chục tỷ' ở Hà Tĩnh

Bất thường gói mua sắm thiết bị y tế tiền 'chục tỷ' ở Hà Tĩnh

Công an Hà Tĩnh đang điều tra những việc được coi là khuất tất trong mua sắm thiết bị y tế ở tỉnh này. Gói thầu này được phê duyệt tại 5 bệnh viện nhưng chỉ có một doanh nghiệp trúng thầu.
Chống dịch COVID-19: Nhìn lại 20 ngày... ở xã Lôi Sơn

Chống dịch COVID-19: Nhìn lại 20 ngày... ở xã Lôi Sơn

Sau 20 ngày thực hiện nghiêm túc lệnh phong tỏa cách ly, không để xuất hiện thêm ca nhiễm COVID-19 mới, vào lúc 0h giờ ngày 4/3, xã Sơn Lôi, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc đã chính thức hết thời hạn cách ly; lệnh phong tỏa chính thức được dỡ bỏ....
Quyết tâm đẩy lùi dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân là trên hết, trước hết

Quyết tâm đẩy lùi dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân là trên...

DNTH: Làm việc với Bộ Y tế, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, “toàn dân đang trông chờ chúng ta, lực lượng nòng cốt chống dịch”. Ngành y tế đã “quyết liệt nhất, chịu nhiều hi sinh nhất”. Tuy nhiên, với tinh thần khiêm tốn, ngành y tế vẫn còn những hạn chế, bất cập, yếu kém, cần “tìm ra, chỉ rõ, nói thật, đối diện, cùng nhau giải quyết”.
Hà Nội: Nguy hiểm "rình rập" từ những đường ngang dân sinh tự phát

Hà Nội: Nguy hiểm "rình rập" từ những đường ngang dân sinh tự phát

Hiện nhiều đoạn rào chắn trên tuyến đường sắt Bắc - Nam đi qua huyện Thanh Trì (Hà Nội) đã bị tháo dỡ để làm đường ngang dân sinh.
Tuyên truyền về Đại hội XIII: Báo chí là lực lượng chủ lực

Tuyên truyền về Đại hội XIII: Báo chí là lực lượng chủ lực

Còn hơn 50 tiếng nữa, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng sẽ bắt đầu. Hơn lúc nào hết, công tác thông tin về Đại hội cần tiếp tục được đẩy mạnh với mức độ cao hơn nữa, phong phú hơn nữa, sinh động hơn nữa, trong đó báo chí là lực lượng chủ lực.