Nghệ thuật ẩm thực bản địa là văn hoá và phong cách sống

Văn hoá trong nghệ thuật ẩm thực chính là lời tâm tình, là văn hoá sống và bản sắc của người dân bản địa

Nhắc đến Lạng Sơn, vùng đất biên địa tuyến đầu Tổ quốc Việt Nam, người ta nhắc đến Lạng Sơn là nhắc đến những địa danh lịch sử, cảnh đẹp non nước hữu tình, không những thế ẩm thực Lạng Sơn rất phong phú, đa dạng và cực kỳ hấp dẫn. Nét phong phú về cảnh quan cũng như nét độc đáo của nghệ thuật văn hóa ẩm thực Lạng Sơn từ lâu đã đi vào thơ ca  như một lời mời gọi chân thành tha thiết của người dân miền Đông Bắc Tổ quốc Việt nam đối với mọi người khắp nơi trên thế giới về thăm vùng đất Lạng Sơn xinh đẹp mà thắm đượm ân tình này: “Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa. Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh. Ai lên xứ Lạng cùng anh. Bõ công bác, mẹ sinh thành ra em… nhớ thương chút chút nhớ thêm. Vịt quay, Khau nhục (Khâu nhục) ngọt mềm, nhớ lâu” v,v…

Trân trọng giá trị văn hoá cha ông là kim chỉ nam trên con đường khởi nghiệp

Sinh ra và lớn lên tại vùng đất Lạng Sơn, vùng biên địa Đông Bắc của Tổ Quốc, ngay từ nhỏ, Chị Nguyễn Thị Vân Nga đã được thừa hưởng tính nết chịu thương chịu khó và đặc biệt rất thích nấu ăn và bài trí món ăn… với Vân Nga, những món ăn quê hương không chỉ ngon mà gói trong từng món ăn đó là những câu chuyện đẹp. Vân Nga chia sẻ, ở đất Lạng Sơn chúng em, nhiều làng làm Khau nhục lắm, mỗi làng, mỗi nhà đềucó một bí quyết riêng. Em thích nấu ăn và cũng ham ăn ngon nữa….(cười) nên hay tìm hiểu… mỗi lần làm món ăn với em là một lần trải nghiệm…dẫu biết để có được lời khen món ăn này ngon hay món ăn kia ngon cũng còn tùy theo khẩu vị và cảm quan của mỗi người, tuy nhiên để một món ăn đã đi vào truyền thống và được mệnh danh là món đặc sản gắn liền với tên tuổi vùng đất đó thì lại là rất khó bởi món ăn đó đã quá quen thuộc với địa phương và cũng như người dân bản địa đó.

Từ nhỏ, em vẫn thích và ghi nhớ câu nói: “Nhất nghệ tinh, nhất thân Vinh” chả hiểu sao em lại thích câu nói đó dù lúc đầu em không hiểu nghĩa lắm, em nhờ ân sư giải thích. Khi hiểu rõ ý nghĩa đó, em luôn trân trọng câu ca dao tục ngữ đó. Với em, câu nói đó như một nhân duyên để ngày nay nhân duyên ấy nảy nở khi em quyết định khởi nghiệp với chính món ăn truyền thống của vùng đất đã nuôi dưỡng em nên người.

Khi quyết định chọn món Khau nhục làm sản phẩm chính cho sự Khởi nghiệp ngày hôm nay, em lấy tên cho thương hiệu sản phẩm là Mai Sao làm tên thương hiệu cho sản phẩm vì xã Mai Sao chính là nơi phát tích của món Khau nhục, nơi đây có bí quyết để làm ra món Khau nhục ngon nhất, đậm đà bản sắc nghệ thuật văn hóa ẩm thực của vùng đất Lạng Sơn. Hiện nay, sau khi sáp nhập Tỉnh. Tên xã Mai Sao đã không còn, tên xã hiện nay đã là xã Nhân Lý, Tỉnh Lạng Sơn. Đặt tên cho sản phẩm khởi nghiệp đúng với cái tên nơi món ăn đó được sinh ra cũng là cách gìn giữ văn hóa và trân trọng bà con nơi đây. Như một lời tri ân bà con đã đóng góp cho quê hương mình một món ăn đã đi vào nghệ thuật văn hóa ẩm thực gắn liền với địa danh quê hương. Em  chỉ có một ước muốn là làm sao để thông qua món ăn đặc sản quê hương mình mà em giới thiệu và quảng bá được nét đẹp đáng yêu của vùng đất cha ông mình sinh sống đã bao đời. Em mong muốn mọi người khắp nơi trên thế giới về thăm vùng đất xinh đẹp Lạng Sơn, nền du lịch được phát triển, các làng nghề truyền thống cũng nhờ đó mà phát triển và gìn giữ được nét văn hóa bản địa, người dân ở quê hương em làm việc tại quê hương để phát triển quê hương….

Nghĩ là làm, khi bắt tay vào sản xuất, em nhận thấy để có sản phẩm tốt thì phải chọn  lọc và kiểm soát chặt chẽ cẩn thận nguyên liệuvà quy trìnhsản xuất  ngay từ khâu sơ khởi bởi uy tín của sản phẩm sẽ làm nên thương hiệu cho sản phẩm một cách tốt nhất. Sự tin yêu và tín nhiệm của người tiêu dùng chính là yếu tố tiên quyết để sản phẩm có chỗ đứng trong lòng tin yêu của thực khách và trên thương trường. Thương trường là chiến trường. Không những thế, để xây dựng một thương hiệu sản phẩm do cá nhân làm mà thành công đã là rất khó khăn cần cẩn trọng từng tí khâu một huống chi đây là một sản phẩm mà khi nói đến sản phẩm đó là người ta nghĩ ngay đến một địa danh nổi tiếng của Đất nước Việt Nam.

Gìn giữ văn hoá bản địa cũng chính là gìn giữ bản sắc văn hóa

Để đưa sản phẩm từ bếp nhà lên kệ và lan tỏa được trên thị trường là một quá trình học tập, nghiên cứu và tận tâm với nó bởi giá trị văn hóa luôn trường tồn nếu ta luôn trân trọng và gìn giữ. Trân trọng giá trị truyền thống chính là mấu chốt để cuộc khởi nghiệp từ sản vật địa phương của em thành công - Đó là lời chia sẻ của Chị Nguyễn Thị Vân Nga - PGĐ HTX Mai Sao Lạng Sơn. Nói đến món ăn Khau nhục thì có nhiều nơi làm, ngay ở Lạng Sơn chúng em cũng nhiều xã làm, tuy nhiên món Khau nhục Lạng Sơn được bà con xã Mai Sao vẫn được coi là trứ danh nhất bởi phong vị riêng, rất khác biệt, ngay tại đất Lạng Sơn chúng em đây cũng mỗi nhà một bí quyết riêng, dù nguyên liệu không khác nhau. Có chăng khác nhau ở nghệ thuật tẩm ướp, chọn nguồn nguyên liệu kỹ và đặc biệt là cách hầm, để khi ra thành phẩm, món ăn vẫn giữ được hình thức đẹp, đậm đà vị ngon ngọt của các loại rau như rau tàu soi và các thảo dược gia vị đi kèm, không những thế, khi hầm trong nhiều tiếng xong thì thành phẩm  thu được phải đạt tiêu chuẩn như: miếng thịt ba chỉ phải mềm rục mà không nát, bã, khi thưởng thức cảm nhận miếng thịt ba chỉ  mỡ xen nạc giòn béo, tan mềm hòa quyện thơm dậy mùi đặc trưng cùng các gia vị đi kèm. Khi ăn với cơm trắng, xôi hay bánh mỳ, thậm chí là mỳ cũng vẫn rất tuyệt vời, các hương vị hòa vào nhau như những nốt nhạc của một bản nhạc, không thể tách rời. Tất cả cùng hòa quyện với nhau, tôn nhau lên và thăng hoa. Đâycũng chính là thể hiện tâm tình của người xứ Lạng, nồng ấm, trân trọng những giá trị sống của bản thân và tất cả.

Chị Nguyễn Thị Vân Nga trải lòng: Khi nghe em chia sẻ và bày tỏ ước muốn lan tỏa sản phẩm địa phương để thông qua sản phẩm đó mà góp phần quảng bá vẻ đẹp của vùng đất biên địa Lạng Sơn xinh đẹp cũng như bày tỏ lòng biết ơn bà con xã Mai Sao đã làm nên và lưu giữ hương vị đặc biệt của món Khau nhục từ lâu món ăn dân dã từ lâu đã  như một thức quà, một món ăn mà văn hóa ẩm thực của nó đã gắn liền với văn hóa nghệ thuật ẩm thực Lạng Sơn thì em nhận được sự ủng hộ và tán đồng của các cấp lãnh đạo Tỉnh nhà, bởi sản phẩm không chỉ là một món ăn mà thông qua sản phẩm mà văn hóa nghệ thuật ẩm thực bản địa được lan toả.

Sản phẩm nhận được sự quan tâm và đánh giá cao của các cấp lãnh đạo trong Tỉnh bởi được làm quy mô chuẩn chỉnh đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Không chỉ nói đến vị ngon của sản phẩm mà phải nói đến quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng nguồn nguyên liệu sạch, rõ nguồn gốc xuất xứ và quy trình “khoác áo mới” cho sản phẩm bởi lâu nay các sản phẩm Khau nhục ở tại Lạng Sơn khi được du khách mang về thì bao bì thường khá thủ công. Sản phẩm được hấp chín trên bát sứ trong nhiều giờ rồi cấp đông…như vậy, không mang đi các tỉnh xa được, nếu có mang đi thì cũng không đảm bảo chất lượng cũng như đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Có thể nói để khoác được tấm áo mới cho sản phẩm Khau nhục giúp sản phẩm bay xa hơn, lan tỏa rộng hơn và độ phủ của sản phẩm được đông đảo các thực khách và các đối tác ngoài tỉnh đón nhận như hiện nay cũng là một thành công đối với sản phẩm Khau nhục của Hợp Tác Xã Mai Sao Lạng Sơn chúng em.

PGĐ HTX Mai Sao Nguyễn Thị Vân Nga cho biết: Hiện nay sản phẩm của HTX Mai Sao Lạng Sơn có bốn sản phẩm gắn liền với văn hóa ẩm thực Lạng Sơn mà mỗi khi nhắc tới mấy món đó là du khách nhớ tới món ăn dân dã mà đậm đà, mang đầy phong vị thơm béo bùi ngon của  Khau nhục và Lạp  xưởng Lạng Sơn, chân giò rút xương hầm thảo dược đã vang danh từ lâu. Không những thế, vị giòn ngọt cay thơm nồng của măng mai hòa quện cùng ớt và quả mác mật cùng các gia vị đi kèm từ các thảo dược núi rừng cũng là một dấu ấn khó phai cho thực khách nếu đã từng một lần thưởng thức món măng ớt Lạng Sơn.

Để đảm bảo chất lượng sản phẩm thuận tự nhiên, các sản phẩm của HTX Mai Sao Lạng Sơn đều nói không với chất bảo quản và luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đảm bảo VSATTP. Bởi an toàn cho người tiêu dùng chính là con đường sống còn của sản phẩm. Các sản phẩm được khuyến cáo sử dụng trong 1 tháng nếu để ở nhiệt độ phòng mát và 3 tháng nếu để trong tủ mát. Các sản phẩm của HTX Mai Sao  vinh dự khi được lãnh đạo Tỉnh và các ban nghành đánh giá cao, vinh dự là 1 trong 3 HTX được Uỷ viên Ban chấp hành liên minh HTX Lạng Sơn khóa VII nhiệm kỳ 2025 – 2030 bầu chọn làm sản phẩm để đi dự và giới thiệu sản phẩm tại Đại Hội Liên Minh. HTX tại Thủ đô  Hà nội vào tháng 4/2026. Đây là dộng lực và cũng là nguồn động viên rất lớn đối với các thành viên của HTX Mai Sao Lạng Sơn khi những tâm huyết và cố gắng quyết tâm lần tỏa sản phẩm địa phương ra thị trường góp phần quảng bá nét đẹp văn hóa và gìn giữ văn hóa bản sắc địa phương.