Người nước ngoài tại Nhật đầu tư nông nghiệp để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng đa văn hóa

Bùng nổ nhu cầu từ cộng đồng cư dân quốc tế

Sự gia tăng nhanh chóng của cộng đồng người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Nhật Bản đang tạo ra những thay đổi đáng chú ý trong lĩnh vực nông nghiệp. Nhu cầu đối với các loại thực phẩm quen thuộc với khẩu vị bản địa đã thúc đẩy nhiều người nước ngoài mua hoặc thuê đất nông nghiệp, trực tiếp canh tác để phục vụ thị trường tiêu dùng đa văn hóa.

Theo Bộ Tư pháp Nhật Bản, đến cuối năm 2024, số lượng người nước ngoài cư trú tại nước này đạt gần 3,77 triệu người, mức cao nhất từ trước đến nay. Cùng năm, diện tích đất nông nghiệp do người nước ngoài hoặc các doanh nghiệp liên quan sở hữu tăng gấp 1,9 lần so với năm trước.

Mặc dù tổng diện tích đất nông nghiệp do người nước ngoài nắm giữ trong giai đoạn 2022–2024 chỉ khoảng 420ha, chiếm chưa tới 0,01% quỹ đất nông nghiệp của Nhật Bản, xu hướng này cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt của thị trường thực phẩm và tiêu dùng trong bối cảnh xã hội ngày càng đa dạng.

Thị trường thực phẩm đa văn hóa tại các đô thị lớn

Tại các đô thị như Tokyo và Osaka, nhiều cửa hàng thực phẩm do người Nepal, Việt Nam và các quốc gia Đông Nam Á điều hành đang thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng. Các loại rau gia vị và rau ăn lá quen thuộc như sả, rau răm, mồng tơi, rau muống ngày càng xuất hiện phổ biến hơn, với nguồn cung được trồng ngay trong nước.

Theo Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, phần lớn người nước ngoài tham gia lĩnh vực này trực tiếp canh tác hoặc thuê đất dài hạn. Trong số các quốc tịch mua đất nông nghiệp, người Trung Quốc chiếm tỷ lệ lớn nhất, tiếp theo là Hàn Quốc, Brazil, Mỹ và Việt Nam.

Những trang trại rau Việt trên đất Nhật

Cửa hàng Furukuto tại quận Edogawa (Tokyo) hiện bày bán nhiều loại nguyên liệu Việt Nam được trồng trong nước. Rau răm được canh tác tại tỉnh Ibaraki, trong khi mồng tơi có nguồn gốc từ tỉnh Gunma, phản ánh khả năng thích ứng ngày càng linh hoạt của nông nghiệp Nhật Bản.

Ông Nguyễn Duy Hùng, một người Việt điều hành công ty sản xuất nông nghiệp Green Farm tại tỉnh Gunma, đã thuê đất canh tác trong bốn năm qua để trồng rau muống và mồng tơi. Theo ông, khi mới sang Nhật hơn một thập kỷ trước, việc tìm mua rau Việt là điều không dễ dàng, trong khi hàng nhập khẩu có giá cao và nguồn cung hạn chế.

Biến đổi khí hậu và thay đổi phương thức phân phối

Biến đổi khí hậu cũng góp phần mở rộng khả năng canh tác các loại rau nhiệt đới tại Nhật Bản. Trước đây, nhiều loại cây trồng Đông Nam Á khó phát triển trong điều kiện khí hậu ôn đới, song thời tiết ấm lên đã cho phép canh tác quanh năm tại các khu vực như Kyushu và vùng Kanto.

Bên cạnh đó, nhiều nông dân nước ngoài lựa chọn bán sản phẩm trực tiếp cho các cửa hàng chuyên biệt thay vì thông qua chợ đầu mối truyền thống. Nguyên nhân là một số loại rau không phù hợp với các tiêu chuẩn khắt khe về chủng loại, kích thước và hình dáng trong hệ thống phân phối phổ biến của Nhật Bản. 

Kênh tiêu thụ mở rộng và yêu cầu quản lý đất nông nghiệp

Sự phát triển của các cửa hàng và siêu thị phục vụ cộng đồng đa quốc tịch đang mở ra thêm nhiều kênh tiêu thụ cho nông hộ nước ngoài. Asia Superstore tại quận Shinjuku tiêu thụ lượng lớn nông sản do nông dân Thái Lan trồng tại các tỉnh lân cận Tokyo và cả Okinawa, với tần suất giao hàng vài lần mỗi tuần.

Theo các chuyên gia chính sách nông nghiệp, việc người nước ngoài tham gia canh tác giúp tận dụng đất nông nghiệp bỏ hoang, góp phần bảo vệ môi trường và giảm rủi ro thiên tai. Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm an ninh lương thực và sử dụng đất đúng mục đích.

Bộ Nông nghiệp Nhật Bản khẳng định đất nông nghiệp không được phép sử dụng cho mục đích đầu tư hay phi nông nghiệp. Từ năm 2025, người nước ngoài xin phép mua đất nông nghiệp sẽ phải khai báo thời hạn cư trú, và các trường hợp không đáp ứng điều kiện sẽ bị từ chối. Các chuyên gia cho rằng việc xây dựng cơ chế chuyển giao phù hợp khi người nước ngoài rời bỏ canh tác là cần thiết để tránh tình trạng đất bị bỏ hoang trong dài hạn.