Nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ kinh tế, kim ngạch xuất khẩu 70,63 tỷ USD

Phát biểu tại họp báo tổng kết năm 2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, năm 2025 là một năm đặc biệt khó khăn, với nhiều biến động cả trong và ngoài nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, ngành nông nghiệp vẫn giữ vững vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, đặc biệt thể hiện rõ qua kết quả xuất khẩu.

Theo số liệu thống kê cuối cùng, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 đạt 70,63 tỷ USD, tăng 12,9% so với năm trước; xuất siêu đạt 21,31 tỷ USD, tăng 20,3%. Trong khi đó, xuất siêu của toàn nền kinh tế theo số liệu chốt hạ chỉ ở mức khoảng 20,67 tỷ USD.

“Như vậy, xuất siêu của riêng ngành nông nghiệp không những bằng mà còn vượt xuất siêu của toàn nền kinh tế, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của ngành”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Ngành nông nghiệp hiện chiếm khoảng 10% GDP, gắn với khoảng 60% dân cư sinh sống ở khu vực nông thôn. Với quy mô đó nhưng vẫn tạo ra thặng dư thương mại lớn, nông nghiệp tiếp tục được khẳng định là trụ đỡ vững chắc của nền kinh tế quốc dân. Đánh giá này cũng đã được Thủ tướng Chính phủ nêu rõ tại Hội nghị tổng kết Bộ.

Chuyển dịch thị trường xuất khẩu trong bối cảnh nhiều sức ép

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, năm 2025 ghi nhận sự chuyển dịch rõ rệt về cơ cấu thị trường xuất khẩu, nhất là trong bối cảnh sức ép từ thị trường Hoa Kỳ ngày càng gia tăng. Điểm tích cực là người dân, doanh nghiệp và các cơ chế chính sách đã được tháo gỡ kịp thời để thích ứng với tình hình mới.

Hiện nay, thị trường Trung Quốc chiếm khoảng 22,6% tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản. Diễn biến xuất khẩu theo từng tháng cho thấy nhiều thời điểm ngành phải đối mặt với không ít lo lắng.

Cụ thể, tháng 9/2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 6,25 tỷ USD, tạo tâm lý rất phấn khởi và kỳ vọng sớm cán mốc 70 tỷ USD. Tuy nhiên, sang tháng 10, kim ngạch giảm còn 5,95 tỷ USD, tháng 11 tiếp tục giảm xuống 5,8 tỷ USD.

“Thời điểm đó, chúng tôi thực sự lo lắng”, Thứ trưởng chia sẻ. Rất may, tình hình đã phục hồi nhanh, đặc biệt tại khu vực biên giới. Hoạt động thông quan dần trở lại bình thường, kim ngạch tháng 12 đạt trên 6,2 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch cả năm vượt con số 70 tỷ USD.

Về cơ cấu thị trường, Hoa Kỳ hiện chiếm khoảng 20,4%, Trung Quốc 22,6%. Đáng chú ý, thị trường châu Âu có bước tăng trưởng rõ rệt. Những năm trước, kim ngạch xuất khẩu sang EU chỉ hơn 5,4 tỷ USD, nhưng đến cuối năm 2025 đã đạt 9,28 tỷ USD.

Kết quả này có được nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương, trong đó có các chương trình xúc tiến thương mại quy mô lớn tại Brussels. Theo Thứ trưởng, việc nắm chắc cơ cấu thị trường là yếu tố then chốt để các đơn vị xuất khẩu chủ động chuyển đổi, thích ứng, hướng tới mục tiêu 74 tỷ USD trong thời gian tới.

Năm 2026 dự báo khó khăn nhưng vẫn có nhiều yếu tố tích cực

Bước sang năm 2026, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhận định tình hình sẽ khó khăn hơn năm 2025, song vẫn có những tín hiệu tích cực. Dự báo hạn mặn cho thấy mức độ rủi ro thấp hơn, trong khi dự báo thời tiết cho thấy khoảng 9 đến 10 cơn bão, nhưng nếu tổ chức sản xuất tốt và điều chỉnh hợp lý chu kỳ mùa vụ thì vẫn có thể chủ động ứng phó.

Diện tích gieo cấy dự kiến khoảng 1,94 triệu ha, sản lượng lúa khoảng 1,51 triệu tấn, tăng 2,7%. Năm 2025, xuất khẩu lúa gạo đạt khoảng 7,9 triệu tấn, kim ngạch 4,02 tỷ USD.

Theo Thứ trưởng, nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới không chỉ là sản lượng, mà là nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Ngoài lúa gạo, cây ăn quả và cây công nghiệp tiếp tục là trụ cột, với kim ngạch năm 2025 đạt trên 8,8 tỷ USD, tăng 19,4%.

Riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long, việc phát triển sản xuất vẫn thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết 120 là “thuận Thiên”, với thứ tự ưu tiên: thủy sản - cây ăn quả - lúa gạo.

Tổng sản lượng lúa cả nước khoảng 43,5 triệu tấn, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, trong đó: tiêu dùng trực tiếp hơn 14 triệu tấn; chế biến khoảng 9 triệu tấn; chăn nuôi khoảng 3,4 triệu tấn; làm giống khoảng 1 triệu tấn; dự trữ trên 3,3 triệu tấn.

Trọng tâm là tối ưu hóa cơ cấu, không trông chờ vào các đột biến bất thường. Ví dụ, với các giống lúa chất lượng cao như ST25, cần đánh giá kỹ điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và quy trình canh tác ở từng vùng sinh thái để phát huy tối đa giá trị thương hiệu.

Chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp tiếp tục được cơ cấu lại

Trong cơ cấu ngành, chăn nuôi tiếp tục là một cực tăng trưởng quan trọng, chiếm khoảng 25-26% giá trị sản xuất. Năm 2025, dù chịu tác động nặng nề của dịch tả lợn châu Phi, làm mất khoảng 1,1 triệu con, ngoài ra cũng có trên 1 triệu con bị mất cùng với thiên tai, bão lũ… Tuy nhiên toàn ngành vẫn đạt 8,68 triệu tấn thịt các loại; 1,3 triệu tấn sữa; 21,4 tỷ quả trứng.

Đàn lợn hiện khoảng 31 triệu con, tăng 2,7%. Giá lợn hơi dao động 65.000-70.000 đồng/kg, được đánh giá là mức hợp lý và bền vững. “Giá tăng quá cao sẽ gây hệ lụy, giảm quá sâu thì người chăn nuôi không trụ được, vì vậy vai trò điều tiết của Nhà nước là rất cần thiết”, Thứ trưởng nói.

Về thủy sản, sản lượng năm 2025 đạt khoảng 65,9 triệu tấn, tăng 1,2%. Ngành tiếp tục tái cơ cấu theo hướng giảm khai thác, tăng nuôi trồng, đặc biệt là nuôi biển, gắn với các quy hoạch hạ tầng và Nghị định liên quan. Cá tra, rô phi tiếp tục là đối tượng xuất khẩu chủ lực.

Khai thác thủy sản được định hướng giảm xuống khoảng 2,8 triệu tấn, đồng thời giám sát chặt chẽ đội tàu khoảng 79.000 chiếc, chuẩn bị cho đợt thanh tra EC lần thứ 5.

Đối với lâm nghiệp, Thứ trưởng lưu ý cần rà soát lại công tác thống kê, nhất là với gỗ nhỏ và củi. Nếu tính đúng, sản lượng phải trên 2 triệu m³, thay vì 1,2 triệu m³ như một số báo cáo. Công tác thống kê cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và Tổng cục Thống kê để tránh chênh lệch số liệu...

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, tất cả các số liệu cần được chốt theo công bố chính thức, tránh phát ngôn sớm gây rủi ro.

Báo chí là cầu nối quan trọng giữa thực tiễn và quản lý

Bước sang năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm như: hoàn thiện thể chế, phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp; sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả sau hợp nhất hai Bộ; đẩy mạnh chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; cơ cấu lại ngành theo hướng hữu cơ, tuần hoàn, giảm phát thải; phát triển thị trường tiêu thụ nông, lâm, thủy sản; quản lý tài nguyên, ứng phó biến đổi khí hậu; xây dựng nông thôn mới; phát triển hạ tầng, logistics, nhất là tại Đồng bằng sông Cửu Long; phát triển nguồn nhân lực, hội nhập quốc tế và đổi mới tổ chức sản xuất.

Kết luận họp báo, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến bày tỏ sự trân trọng trước sự đồng hành của các cơ quan báo chí. “Báo chí đã luôn có mặt ở những nơi khó khăn nhất, từ vùng bão lũ, miền núi đến đồng ruộng, qua đó giúp cơ quan quản lý nắm bắt kịp thời thực tiễn và xử lý hiệu quả”, ông nói.

Nhân dịp chuẩn bị đón Xuân Bính Ngọ, Thứ trưởng thay mặt Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công tới các nhà báo, mong tiếp tục nhận được sự đồng hành trong sự nghiệp phát triển nông nghiệp và môi trường của đất nước.