OCOP Đắk Lắk: Từ chuẩn hóa sản phẩm đến chinh phục thị trường

Đến nay, toàn tỉnh đã công nhận 764 sản phẩm OCOP của 372 chủ thể, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao và 60 sản phẩm đạt 4 sao. OCOP đang từng bước đưa sản phẩm nông sản vượt ra khỏi không gian làng xã, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và thị trường rộng lớn hơn.

Chuẩn hóa để nâng hạng

Đợt công nhận thêm 10 sản phẩm OCOP 4 sao trong năm 2025 là một minh chứng rõ nét cho cách Đắk Lắk đang tiếp cận chương trình theo hướng thực chất. Hội đồng đánh giá, phân hạng OCOP cấp tỉnh đã xem xét 12 sản phẩm của 6 chủ thể, với quy trình thẩm định được thực hiện nghiêm ngặt theo bộ tiêu chí hiện hành, kết hợp giữa hồ sơ và kiểm tra thực tế tại cơ sở sản xuất.

Trọng tâm chấm điểm tập trung vào các yếu tố cốt lõi như chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc, mẫu mã bao bì và năng lực xây dựng thương hiệu. Đây là những tiêu chí buộc các chủ thể phải đầu tư nghiêm túc cả về tư duy quản trị lẫn nguồn lực, từng bước từ bỏ mô hình sản xuất manh mún, nhỏ lẻ để tiệm cận chuẩn mực thị trường.

Danh sách các sản phẩm được công nhận phản ánh khá rõ cấu trúc OCOP của Đắk Lắk hiện nay. Nhóm cà phê rang xay và cà phê nguyên chất tiếp tục giữ vai trò chủ lực, phù hợp với lợi thế truyền thống của địa phương. Bên cạnh đó, các sản phẩm chế biến như bánh bột lọc, bún khô, phở khô hay chanh leo cho thấy xu hướng đa dạng hóa, gia tăng giá trị thông qua chế biến và chuẩn hóa chất lượng đang ngày càng rõ nét.

Các sản phẩm này không chỉ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, mà còn thể hiện sự “cầu thị” với thị trường thông qua bao bì, nhãn mác đến câu chuyện sản phẩm. OCOP đang dần trở thành một “thang đo” buộc người sản xuất phải trả lời câu hỏi về vị trí của mình trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ tập trung vào đầu ra trước mắt.

Tính đến nay, với 764 sản phẩm đã được công nhận, Đắk Lắk đang sở hữu một “danh mục” tương đối phong phú các đặc sản địa phương. Trong đó, nhóm sản phẩm 4 sao và 5 sao được đánh giá có, có tiềm năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc gia và hướng tới thị trường quốc tế, đặc biệt là cà phê, ca cao, mắc ca và trái cây đặc sản.

Chất lượng làm nên thương hiệu

Một trong những trục tư duy xuyên suốt trong cách triển khai OCOP của Đắk Lắk là quan điểm “chất lượng làm nên thương hiệu”. Theo cách tiếp cận này, các sở, ngành và địa phương của tỉnh được yêu cầu quan tâm sâu hơn đến việc hỗ trợ các chủ thể OCOP, không chỉ ở khâu sản xuất mà còn ở năng lực quản trị, chế biến và thương mại sản phẩm.

Trên cơ sở đó, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng OCOP cấp tỉnh Nguyễn Minh Huấn cho rằng, các chủ thể cần tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã, bao bì và xây dựng nét đặc trưng gắn với lợi thế từng địa phương trước bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc và câu chuyện sản phẩm. Đây là những yếu tố mang tính quyết định đối với sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP.

Trên cơ sở công tác hỗ trợ xúc tiến thương mại, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thị Thu An khẳng định, ngành công thương luôn tạo điều kiện để các doanh nghiệp và chủ thể OCOP mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, đặc biệt là thị trường nước ngoài. Việc các sản phẩm OCOP của Đắk Lắk xuất hiện tại những sự kiện như: Triển lãm Thực phẩm lên men Quốc tế lần thứ 23 tại Hàn Quốc cho thấy OCOP đang dần trở thành “tấm vé thông hành” giúp nông sản địa phương bước ra không gian rộng hơn.

Với doanh nghiệp, việc được công nhận OCOP 4 sao không chỉ mang ý nghĩa danh hiệu mà còn mở ra cơ hội tiêu thụ và mở rộng thị trường. Đại diện Công ty TNHH MTV Cà phê 15 cho biết, OCOP là “tấm vé” giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, đồng thời tạo lợi thế khi đẩy mạnh bán hàng trên các nền tảng số. Thực tế, song song với kênh truyền thống, nhiều doanh nghiệp OCOP tại Đắk Lắk đã đầu tư mạnh vào bán hàng qua mạng xã hội, website và sàn thương mại điện tử, coi đây là hướng đi tất yếu để mở rộng thị trường. Do vậy, để đáp ứng các tiêu chí OCOP trong bối cảnh hội nhập, doanh nghiệp đã chủ động đầu tư đồng bộ vào công nghệ, dây chuyền chế biến, vùng nguyên liệu, phát triển các dòng sản phẩm mới và ứng dụng chuyển đổi số, như nhật ký điện tử trong quản lý vùng nguyên liệu nhằm bảo đảm minh bạch và truy xuất nguồn gốc.

Tỉnh Đắk Lắk xác định OCOP không phải là phong trào mang tính khuyến khích ngắn hạn, mà là một cấu phần trong chiến lược phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững và có thị trường. Chương trình giai đoạn 2021–2025 được triển khai bám sát các chủ trương của Trung ương và của tỉnh, với trọng tâm là chuẩn hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng không gian thị trường. Việc toàn tỉnh đã công nhận 764 sản phẩm OCOP của 372 chủ thể không chỉ phản ánh quy mô, mà còn cho thấy một “danh mục” sản phẩm ngày càng được sàng lọc theo chất lượng, trong đó nhóm 4 sao và 5 sao được định hướng tiếp tục nâng cấp để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc gia và quốc tế, nhất là các ngành hàng chủ lực như cà phê, ca cao, mắc ca.

Từ thực tế triển khai cho thấy, OCOP tại Đắk Lắk đang dần trở thành một hệ chuẩn phát triển, buộc các chủ thể phải chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy thị trường. Quy trình đánh giá, phân hạng ngày càng chặt chẽ không chỉ nhằm “xếp sao”, mà tạo áp lực tích cực để doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư bài bản hơn vào chất lượng, thương hiệu và năng lực cạnh tranh, góp phần đưa đặc sản địa phương từng bước rời khỏi không gian làng xã, tham gia vào những thị trường rộng lớn hơn với vị thế ngày càng rõ nét.