Thủy sản Việt Nam giữ vững tăng trưởng tại Nhật Bản

Ngành tôm tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt. Tôm chân trắng – mặt hàng chiến lược của Việt Nam – đạt 324,1 triệu USD, tăng 15,1% và chiếm hơn 22% tổng kim ngạch. Cá hồi đứng ngay sau với 224 triệu USD, duy trì đà tăng ổn định trước áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Điểm nhấn lớn nhất của năm là cá nục. Nhóm hàng này tăng vọt 35,6%, lên 116,6 triệu USD, phản ánh rõ xu hướng tiêu dùng tại Nhật: thắt chặt chi tiêu và ưu tiên sản phẩm bình dân, tiện lợi, dễ chế biến.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu cua tăng gần 24%, trong khi tôm sú giảm nhẹ do áp lực cạnh tranh gay gắt hơn.

Các dữ liệu từ MAFF và JFA cho thấy, thị trường thủy sản Nhật đang bước vào quá trình “tái cấu trúc” sâu sắc. Tỷ lệ tự cung giảm kéo dài xuống 59%; mức tiêu thụ bình quân đầu người còn 23,2 kg/năm; nhập khẩu duy trì trên 20 tỷ USD mỗi năm – trở thành trụ cột chính của nguồn cung.

Trong bối cảnh sức mua yếu, người tiêu dùng chuyển sang nhóm sản phẩm giá hợp lý nhưng ổn định về chất lượng, tạo điều kiện cho các mặt hàng cá biển phổ thông như cá nục, cá thu hay cá trích bứt lên. Đồng thời, các chuỗi bán lẻ siết chặt tiêu chuẩn bền vững và truy xuất nguồn gốc, đẩy yêu cầu đối với nhà cung cấp lên mức cao hơn.

Cơ hội mở rộng thị phần: Rõ ràng và thực chất

Trong một thị trường có nhu cầu tăng chậm, dư địa cho Việt Nam lại mở ra từ sự dịch chuyển cấu trúc:

Việt Nam sở hữu thế mạnh lớn ở nhóm cá biển phổ thông – phân khúc đang tăng mạnh.

Tôm chân trắng tiếp tục giữ lợi thế về chất lượng và năng lực cung ứng. Khả năng chế biến sâu trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng khi Nhật ưu tiên nhóm sản phẩm tiện lợi.

Ngoài ra, doanh nghiệp Việt từ lâu đã xây dựng được uy tín ổn định với các nhà nhập khẩu Nhật – yếu tố đặc biệt quan trọng tại thị trường này.

Những điều kiện này đang tạo ra dư địa để Việt Nam tăng hiện diện, nhất là với các sản phẩm đông lạnh, sơ chế và giá trị gia tăng.

Theo VASEP Nhật Bản vẫn là một “đấu trường chất lượng cao”. Cạnh tranh từ Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ và Trung Quốc ngày càng gay gắt. Các quy định về dư lượng vô cùng nghiêm ngặt, chỉ cần vài lô hàng vi phạm là doanh nghiệp có thể bị siết kiểm diện rộng.

Đồng Yên yếu khiến các nhà nhập khẩu ép giá mạnh hơn, thu hẹp biên lợi nhuận. Ngoài ra, xu hướng dịch chuyển sang sản phẩm bền vững buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào chuẩn quốc tế.

Dù tồn tại thách thức, kết quả 10 tháng cho thấy khả năng thích ứng nhanh và sức bật tốt của doanh nghiệp Việt Nam. Khi thị trường Nhật nghiêng về các sản phẩm tiện lợi, giá hợp lý và an toàn, thủy sản Việt Nam đang đứng đúng vị trí để phục vụ phân khúc chủ đạo này.

Trong thời gian tới, ngành cần tiếp tục tập trung vào sản phẩm giá trị gia tăng, nâng cấp tiêu chuẩn bền vững, mở rộng chuỗi cung ứng cá biển phổ thông và kiểm soát chất lượng ổn định – yếu tố được thị trường Nhật xem là quan trọng hàng đầu.

Nếu tận dụng tốt xu hướng tái cấu trúc tại thị trường Nhật, thủy sản Việt Nam hoàn toàn có thể củng cố vị thế và mở rộng thị phần tại một thị trường vẫn giàu tiềm năng nhưng đầy yêu cầu khắt khe này.