Trang trại thẳng đứng trong nhà cao nhất thế giới trị giá 80 triệu USD chính thức vận hành

Tọa lạc tại khu công nghiệp Jurong West, Greenphyto là kết quả của tầm nhìn kéo dài 14 năm. Trang trại thủy canh này được vận hành hoàn toàn tự động, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), robot và các công nghệ tự động hóa tiên tiến.

Người tiêu dùng mua rau trồng trong nước tại các siêu thị có thể đã quen thuộc với các sản phẩm cải làn và xà lách của Greenphyto, hiện được phân phối tại 95 cửa hàng, bao gồm FairPrice và Sheng Siong, từ đầu năm 2025 dưới thương hiệu Hydrogreens. Một gói cải làn 200g có giá 3,95 đô la Singapore, trong khi xà lách lá 100g – được tiếp thị dưới tên Mambo Lettuce – có giá 3,20 đô la Singapore. Ngoài ra, trang trại còn trồng cải chye sim Nhật Bản, cải bó xôi non, arugula và nhiều loại rau khác.

Tòa nhà năm tầng trị giá 80 triệu đô la Singapore chiếm diện tích 2ha và có khả năng sản xuất 2.000 tấn rau mỗi năm khi đạt công suất tối đa. Hiện sản lượng đang ở mức khoảng 200 tấn/năm. Với 69 bằng sáng chế phục vụ việc tối ưu hóa sinh trưởng cây trồng và giảm chi phí, Greenphyto được vận hành dựa trên nền tảng AI, robot và tự động hóa.

Lễ khai trương chính thức của trang trại, có sự tham dự của Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam, diễn ra trong bối cảnh triển vọng của các trang trại thẳng đứng, cả trong nước và trên toàn cầu, đang đối mặt với nhiều thách thức.

Trong vài năm qua, nhiều trang trại công nghệ cao tại Singapore gặp khó khăn, từ suy giảm sản lượng đến đóng cửa. Tháng 11/2025, trang trại công nghệ nông nghiệp Growy Singapore được công bố đang tiến hành thanh lý chưa đầy một năm sau khi chính thức đi vào hoạt động. Trước đó, VertiVegies đã hủy bỏ kế hoạch xây dựng trang trại thẳng đứng trong nhà khoảng năm 2022, trong khi I.F.F.I đóng cửa cơ sở rộng 38.000m².

Những thách thức chính đối với các trang trại thẳng đứng công nghệ cao bao gồm chi phí đầu tư ban đầu lớn và chi phí năng lượng cao, đứt gãy chuỗi cung ứng sau đại dịch Covid-19, cùng với sự suy giảm niềm tin từ nhà đầu tư. Đây cũng là những bài toán mà nhiều doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam đang đối mặt khi mở rộng mô hình sản xuất trong nhà và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Cuối năm 2025, Singapore cũng đã từ bỏ mục tiêu “30 by 30” về tự chủ lương thực, thay thế bằng các mục tiêu mới liên quan đến sản xuất chất xơ và protein đến năm 2035.

Chia sẻ về lý do Greenphyto tin tưởng có thể đi ngược xu hướng, nhà sáng lập Susan Chong cho biết việc nhiều trang trại khác phải đóng cửa càng khiến bà quyết tâm triển khai dự án theo hướng khác biệt, rút kinh nghiệm từ những mô hình chưa thành công để bảo đảm trang trại vận hành bền vững.

Trọng tâm trong chiến lược của bà Chong là sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ nhằm tạo ra sản phẩm có chi phí hợp lý và chất lượng cao hơn hàng nhập khẩu. “Nhiều trang trại ở Mỹ rất chú trọng công nghệ. Nhưng cuối cùng, sản phẩm của bạn chính là rau. Nếu rau không ngon, công nghệ có hiện đại đến đâu cũng vô nghĩa,” bà nói. Quan điểm này được đánh giá là phù hợp với định hướng phát triển bền vững của nhiều doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam, khi chất lượng sản phẩm và thị trường đầu ra ngày càng được đặt lên hàng đầu.

Chi phí năng lượng cao đang ảnh hưởng đến lợi nhuận của các trang trại trong nhà, song Greenphyto đã tận dụng hoạt động nghiên cứu và phát triển để giảm 30% mức tiêu thụ năng lượng.

Cụ thể, trang trại hợp tác với đối tác để phát triển hệ thống đèn LED tiêu thụ ít điện năng hơn. Thay vì chiếu cùng mức ánh sáng cho toàn bộ cây trồng, hệ thống cho phép điều chỉnh cường độ ánh sáng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cây, giúp tránh lãng phí điện.

Để hạn chế thất thoát sau thu hoạch, Greenphyto vận hành theo mô hình “sản xuất theo đơn đặt hàng”, theo đó chỉ trồng rau khi đã có đơn từ các nhà bán lẻ như FairPrice, Sheng Siong, chuỗi siêu thị Nhật Bản Meidi-Ya và một số cửa hàng Far East Flora. Mô hình này cho thấy tầm quan trọng của việc gắn sản xuất với nhu cầu thị trường, yếu tố đang được nhiều doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam quan tâm nhằm hạn chế rủi ro và tối ưu chi phí.

Năng lực trí tuệ nhân tạo (AI) của Greenphyto được phát triển với sự hỗ trợ từ Chương trình Digital Leaders của Cơ quan Phát triển Truyền thông và Thông tin Singapore (IMDA). Doanh nghiệp hiện cũng lên kế hoạch thành lập công ty spin-off mang tên Arber.ai nhằm cung cấp dịch vụ tư vấn chuyển đổi số cho các trang trại và doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Hành trình đến với nông nghiệp công nghệ cao của bà Chong bắt đầu từ năm 2011, khi bà xây dựng hệ thống thủy canh tại Greenpac – công ty bao bì bền vững do bà sáng lập. Khi đó, rau được trồng chủ yếu để quyên góp cho cộng đồng, trong đó có các buổi tiếp xúc cử tri tại Taman Jurong. Chính Tổng thống Tharman, khi còn là nghị sĩ khu vực này, đã gợi ý bà nên tặng hệ thống trồng thay vì chỉ tặng rau.

Sau khi lắp đặt các hệ thống thủy canh tại vườn cộng đồng và trường học, bà Chong dần hoàn thiện kỹ năng giảng dạy và vận hành. Năm 2014, bà đăng ký thành lập Greenphyto và sau đó bán Greenpac để tập trung hoàn toàn cho dự án nông nghiệp công nghệ cao.

Trung tâm của Greenphyto là năm buồng trồng không người, mỗi buồng chứa hai tháp thủy canh dài 118m, cao 23,3m. Một robot dạng cần cẩu màu tím chạy dọc giữa hai tháp, thực hiện nhiệm vụ giám sát cây trồng, vận chuyển khay cây giống và sắp xếp lên các giá đỡ.

Khác với các trang trại thủy canh thông thường, hệ thống tháp của Greenphyto được phát triển dựa trên mô hình kho bãi trong ngành logistics – lĩnh vực bà Chong từng có nhiều năm kinh nghiệm. Mỗi tháp gồm hơn 500 giá trồng, với các khay dinh dưỡng được điều chỉnh riêng cho từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

Greenphyto hiện đã mở văn phòng bán hàng tại Malaysia và có kế hoạch xuất khẩu một phần sản phẩm. Bên cạnh doanh thu từ rau xanh, công ty còn có hai nguồn thu khác: kinh doanh hệ thống trồng trọt tại châu Âu thông qua văn phòng ở Hà Lan, và cung cấp phần mềm AI – được xem là “hệ thần kinh” của trang trại.

Hệ thống AI này theo dõi sức khỏe cây trồng, đo tỷ lệ nảy mầm và dự báo sản lượng. Công ty kỳ vọng cung cấp giải pháp AI cho các trang trại khác, cũng như cho các ngành thực phẩm, đồ uống và logistics. Nhân viên nhận cảnh báo hằng ngày qua email nếu phát hiện bất thường như lá bị vàng, kèm theo phân tích nguyên nhân tiềm năng.

Năng lực AI của Greenphyto được phát triển với sự hỗ trợ từ Chương trình Digital Leaders của Cơ quan Phát triển Truyền thông và Thông tin Singapore (IMDA). Công ty hiện cũng lên kế hoạch thành lập công ty spin-off mang tên Arber.ai để tư vấn chuyển đổi số cho các trang trại và doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Greenphyto đồng thời nhận được sự hỗ trợ từ Quỹ Chuyển đổi Cụm Nông nghiệp – Thực phẩm của Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA). Phát biểu bên lề sự kiện, Thứ trưởng Cao cấp Bộ Phát triển Bền vững và Môi trường Singapore Zaqy Mohamad cho rằng việc tiết giảm tiêu thụ năng lượng, tăng cường tự động hóa và xuất khẩu công nghệ là những yếu tố có lợi cho Greenphyto. Ông nhấn mạnh, duy trì chi phí hợp lý để rau nội địa có thể cạnh tranh với hàng nhập khẩu sẽ là yếu tố then chốt cho sự phát triển lâu dài.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số và phát triển thương hiệu nông sản, mô hình của Greenphyto cho thấy vai trò quan trọng của việc kết hợp công nghệ, quản trị chi phí và chiến lược thị trường. Đây được xem là một tham chiếu đáng chú ý cho các doanh nghiệp, nông nghiệp Việt Nam trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh.