Vì sao vẫn còn người dân chưa đồng thuận tại dự án cụm công nghiệp Hà Thịnh?

Trên giấy tờ, dự án từng được kỳ vọng là điểm sáng thu hút đầu tư công nghiệp với tổng mức đầu tư hơn 55,9 tỷ đồng, từng có báo cáo cho rằng đã “lấp đầy 99% từ năm 2018” và có thể vận hành vào giai đoạn 2019-2020. Tuy nhiên, đến năm 2026, toàn bộ khu vực vẫn chưa hình thành hệ thống hạ tầng công nghiệp đúng nghĩa thậm chí những hạng mục cơ bản như đường nội bộ, san nền, điện nước vẫn chưa được hoàn thiện đồng bộ.

Theo thống kê, đã kiểm kê hơn 600 hộ dân trong vùng dự án, nhưng vẫn còn nhiều hộ dân chưa đồng thuận bàn giao đất. Giá đất được ghi nhận biến động mạnh qua từng giai đoạn, từ khoảng 98 triệu đồng/sào ban đầu, sau đó tăng lên 158 triệu đồng/sào và tiếp tục lên tới 178 triệu đồng/sào, tạo ra sự chênh lệch đáng kể giữa các hộ dân nhận tiền ở những thời điểm khác nhau.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Sơn, Chánh văn phòng UBND xã Hợp Thịnh cũng công nhận còn vài chục hộ dân chưa đồng thuận nhận đền bù. Không những thế, có những hộ dân còn đơn thư kiếu kiện ra tận tòa án Cấp cao. Phía xã vẫn đang vận động người dân đồng thuận.

Bên cạnh đó, quá trình triển khai dự án đã gây ra những tác động trực tiếp đến hạ tầng sản xuất nông nghiệp, khiến hệ thống thủy lợi bị phá vỡ, lối đi nội đồng bị chặn, dòng chảy tưới tiêu bị thay đổi khiến nhiều diện tích đất ngoài ranh giới thu hồi cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, rơi vào tình trạng ngập úng hoặc bị cô lập, dẫn đến việc người dân mất trắng từ 2 đến 3 vụ lúa liên tiếp nhưng lại chưa có cơ chế bồi thường tương xứng cho thiệt hại này.

Ông Triệu Văn T. - một người dân tại xã Hợp Thịnh cho biết, tình trạng ảnh hưởng đến hạ tầng thủy lợi không chỉ dừng lại ở mức “bị tác động cục bộ” như trong một số báo cáo kỹ thuật, mà thực tế đã làm thay đổi toàn bộ điều kiện canh tác của nhiều thửa ruộng trong vùng.

Ông T cho rằng từ khi dự án bắt đầu triển khai, hệ thống mương dẫn nước và kênh tiêu thoát vốn được xây dựng ổn định qua nhiều năm đã bị đào xới, chia cắt và không được hoàn trả đồng bộ, khiến việc điều tiết nước phục vụ sản xuất trở nên rất khó khăn; có thời điểm, nước không thể dẫn về ruộng đúng vụ, trong khi mùa mưa lại thoát chậm gây ngập úng kéo dài, làm hư hại cây trồng trên diện rộng.

Trước nỗi lo mất đi những thửa ruộng được ví như “bờ xôi ruộng mật” gắn liền với sinh kế qua nhiều thế hệ, người dân nhiều lần kiến nghị giảm khoảng 15 ha diện tích dự án nhằm giữ lại phần đất canh tác thiết yếu. Tuy nhiên, đến nay đề xuất này vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức bằng văn bản, khiến bà con nông dân luôn trong tâm thế bất an.

Ông Nguyễn Văn B, một nông dân có đất nằm trong vùng dự án, chia sẻ: “Nhà tôi có mấy sào ruộng nằm trong khu quy hoạch, nếu thu hồi hết thì coi như mất nguồn sống chính, trong khi làm công nhân thì tuổi cao khó theo kịp, còn đất thì cũng không còn nhiều nữa, nên bà con chỉ mong Nhà nước xem xét lại cho hợp lý, giữ lại được phần ruộng nào hay phần ấy để còn đường làm ăn lâu dài”.

Sự thay đổi liên tục về diện tích từ 50 ha lên 65 ha, rồi 75 ha và 83,1 ha tạo ra sự thiếu ổn định trong quản trị dự án, dẫn đến việc các số liệu báo cáo tiến độ trở nên không còn phản ánh đúng thực trạng, trong khi người dân lại phải đối mặt với các quyết định thu hồi đất dựa trên những quy hoạch biến động liên tục, làm gia tăng tâm lý hoài nghi và thiếu niềm tin vào tính minh bạch của quá trình triển khai.

Ngoài ra, khoảng cách giữa báo cáo và thực địa, khi các tài liệu từng ghi nhận tỷ lệ lấp đầy gần như hoàn tất từ nhiều năm trước nhưng đến nay khu vực vẫn là một không gian dang dở, chưa có dấu hiệu của một cụm công nghiệp vận hành thực sự.

Trong khi đó, chính quyền địa phương từng nhiều lần cam kết sẽ kiến nghị điều chỉnh diện tích để phù hợp hơn với thực tế và nguyện vọng người dân, nhưng tiến độ phản hồi vẫn chậm, chưa có văn bản chính thức đủ sức tháo gỡ nút thắt pháp lý, khiến quá trình đối thoại bị kéo dài, người dân chờ đợi. Rất mong chính quyền và doanh nghiệp có hướng giải quyết vấn đề này.

Cụm Công nghiệp Hà Thịnh được thành lập tại Quyết định số 404/QĐ-UBND ngày 12/7/2016 của UBND tỉnh Bắc Giang với quy mô 50 ha. Sau đó dự án được điều chỉnh quy mô, vị trí tại Quyết định số 655/QĐ-UBND ngày 29/9/2017 của UBND tỉnh Bắc Giang. Cụ thể, diện tích dự án được điều chỉnh tăng 25 ha so với ban đầu, từ 50 ha lên 75 ha, trong đó diện tích đất công nghiệp là 50,98 ha. Cụm Công nghiệp Hà Thịnh được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường tại Quyết định số 337/QĐ-BTNMT ngày 06/02/2020 của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Tháng 4/2022, CCN Hà Thịnh đã được UBND tỉnh Bắc Giang phê duyệt điều chỉnh quy hoạch 1/500, tăng quy mô nghiên cứu lập quy hoạch lên gần 83,1 ha.