Xây dựng nhà nước pháp quyền, thể chế hóa, hoàn thiện và phát triển đất nước

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, trong suốt 80 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, tư tưởng của Bác về nhà nước pháp quyền không ngừng được thể chế hóa, hoàn thiện và phát triển. Đặc biệt, với vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Quốc hội Việt Nam đã có nhiều đóng góp quan trọng vào việc xây dựng và củng cố nền tảng pháp lý, tạo lập hành lang pháp luật đồng bộ, minh bạch để bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân được thực thi trong thực tiễn đời sống chính trị, xã hội.

Tuy nhiên, trước yêu cầu của thời kỳ mới, nhất là trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế sâu rộng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và chuyển đổi số toàn diện, Quốc hội cần tiếp tục kiến tạo hệ thống pháp quyền theo những định hướng lớn:

Trước hết, Quốc hội cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hoạt động lập pháp, nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật theo hướng công khai, minh bạch, đồng bộ, thống nhất khả thi, ổn định và hiện đại, bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng phải được thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, vì lợi ích nhân dân và sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Pháp luật phải thực sự là công cụ hữu hiệu để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế, xã hội. Đây cũng chính là sự hiện thực hóa tư tưởng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh: “Việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm. Việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh”.

Hoạt động giám sát không chỉ nhằm phát hiện sớm những sai phạm, bất cập, hạn chế trong quá trình tổ chức thực thi pháp luật, mà quan trọng hơn, phải góp phần kiến tạo môi trường pháp lý ổn định, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển đất nước bền vững.

Bên cạnh đó, cần xây dựng đội ngũ đại biểu Quốc hội xứng tầm là nhiệm vụ then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội.

Đặc biệt, Quốc hội cần tiếp tục thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời phát huy tối đa quyền làm chủ của nhân dân. Đây là nhiệm vụ xuyên suốt, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng được cụ thể hóa bằng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, gắn chặt với thực tiễn quản trị quốc gia, trong đó nhân dân là chủ thể trung tâm của mọi quyết sách.

Trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số mạnh mẽ, Quốc hội cần tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ số vào hoạt động lập pháp, giám sát, quyết định chính sách và kết nối với cử tri, hướng tới mô hình Quốc hội số, hiện đại, minh bạch, hiệu quả và gần dân hơn. Đồng thời, tiếp tục giữ vững độc lập, chủ quyền, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội Việt Nam ngày 6/1/1946 có ba bài học lớn. Đó là bài học về kiên định nguyên tắc dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân. Kế thừa tinh thần đó, Quốc hội các nhiệm kỳ luôn chú trọng mở rộng dân chủ, nâng cao tính đại diện, đổi mới phương thức hoạt động để ngày càng gần dân, sát dân, phục vụ thiết thực cho quyền và lợi ích chính đáng của cử tri và nhân dân.

Thứ hai, bài học về xây dựng một Quốc hội thực chất, hiệu lực, hiệu quả, nơi hội tụ trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm của những người đại diện cho nhân dân. Có thể khẳng định rằng, một Quốc hội mạnh là một Quốc hội hành động vì lợi ích của nhân dân, có năng lực hoạch định chính sách chiến lược, và thể hiện được tiếng nói chung của toàn dân tộc trong các vấn đề hệ trọng của đất nước trong từng giai đoạn khác nhau.

Thứ ba là bài học về sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng gắn với phát huy đầy đủ vai trò của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
Như vậy, các giá trị và bài học từ cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 không chỉ thuộc về quá khứ, mà tiếp tục là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam hành động cho Quốc hội Việt Nam trên hành trình đổi mới, hội nhập và phát triển. Trên con đường xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Quốc hội cần tiếp tục là biểu tượng của dân chủ, là trung tâm đoàn kết, sáng tạo và là nơi thể hiện khát vọng phát triển đất nước hùng cường, nhân dân hạnh phúc.

Cũng theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, trong công tác lập pháp, Quốc hội ngày càng chú trọng thể chế hóa kịp thời đường lối, chủ trương của Đảng, ý chí, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân thành Hiến pháp và pháp luật. Việc mở rộng lấy ý kiến Nhân dân đối với các dự án luật, dự thảo Hiến pháp, tăng cường phản biện xã hội đã góp phần bảo đảm pháp luật xuất phát từ thực tiễn cuộc sống, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và lợi ích của Nhân dân.

Trong hoạt động giám sát, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội không ngừng đổi mới nội dung, phương thức giám sát, bám sát những vấn đề Nhân dân quan tâm, bức xúc. Thông qua giám sát, đã kịp thời phát hiện, kiến nghị khắc phục những hạn chế trong quản lý, điều hành, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của hân dân, củng cố niềm tin của cử tri, nhân dân đối với Nhà nước.

Qua 15 nhiệm kỳ hoạt động, có thể khẳng định rằng: Mối quan hệ giữa Quốc hội và nhân dân không chỉ là mối quan hệ đại diện, mà còn là quan hệ gắn bó mật thiết, thể hiện bản chất dân chủ sâu sắc của Nhà nước ta. Quốc hội là nơi ý chí của nhân dân được thể chế hóa thành pháp luật, là nơi quyền lực của nhân dân được thực hiện trong thực tiễn quản trị đất nước.

Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại, số hóa, hội nhập sâu rộng và đòi hỏi ngày càng cao về quản trị quốc gia, Quốc hội đã nhận thức sâu sắc rằng: Phải đổi mới tư duy lập pháp, tư duy thể chế, từ đó kịp thời tháo gỡ các nút thắt tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch, thúc đẩy phát triển bền vững.

Đặc biệt, tư duy “đi trước một bước về thể chế” được thể hiện rõ, minh chứng cho điều này, đó là Quốc hội khóa XV đã kịp thời xem xét, quyết định nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, thí điểm, vượt trội đối với những lĩnh vực, địa phương có vai trò động lực, cũng như đối với các vấn đề mới, chưa có tiền lệ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, Quốc hội cũng đã tăng tính linh hoạt và phản ứng chính sách kịp thời với yêu cầu thực tiễn. Điều này được thể hiện qua việc: Tổ chức kỳ họp bất thường để thông qua các dự án luật cấp bách, tạo nền tảng pháp lý cho phục hồi và phát triển kinh tế, xã hội sau đại dịch. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, cải tiến quy trình lập pháp, tăng tính công khai, minh bạch, có sự tham gia rộng rãi của người dân và chuyên gia.