Ba kịch bản lạm phát và giải pháp kiểm soát CPI khoảng 4,5% năm 2026

Trên cơ sở mục tiêu lạm phát năm 2026 khoảng 4,5%, đồng thời tổng hợp thông tin của các bộ, ngành về dự báo xu hướng giá các mặt hàng quan trọng thiết yếu và các yếu tố chính dự kiến tác động đến lạm phát năm 2026, phân tích một số yếu tố gây áp lực và giúp giảm áp lực lên mặt bằng giá năm 2026, Bộ Tài chính cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm 2026. Mức tăng CPI tương ứng với 3 kịch bản là khoảng 3,6%; 4,1% và 4,6%.

Trong khi đó, trên cơ sở cập nhật diễn biến kinh tế trong và ngoài nước tính đến thời điểm hiện tại, Ngân hàng Nhà nước ước tính, lạm phát tổng thể bình quân năm 2026 tăng khoảng 3,5 - 4,5%. Các tổ chức quốc tế dự báo, lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 3,2 - 4%.

Đánh giá về các kịch bản này, các chuyên gia kinh tế cho rằng dư địa kiểm soát lạm phát năm 2026 vẫn còn, song không nhiều. Theo đó, áp lực có thể đến từ giá năng lượng, chi phí nguyên vật liệu nhập khẩu và việc điều chỉnh giá một số dịch vụ công theo lộ trình thị trường. Tuy nhiên, yếu tố hỗ trợ là nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước dồi dào và kinh nghiệm điều hành giá những năm gần đây.

TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính), nhận định mục tiêu tăng trưởng GDP khoảng 10% trong năm 2026 có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá do tổng cầu đầu tư và tiêu dùng tăng mạnh. Tỷ giá cũng là yếu tố cần theo dõi khi nhập khẩu có xu hướng gia tăng trong bối cảnh xuất khẩu có thể chịu tác động từ tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại. Dù vậy, ông cho rằng áp lực từ giá hàng hóa cơ bản thế giới không quá lớn do triển vọng tăng trưởng toàn cầu ở mức thấp.

Tổng hợp các yếu tố trên, TS. Nguyễn Đức Độ dự báo áp lực lạm phát năm 2026 có thể cao hơn năm 2025 nhưng không đáng kể; CPI bình quân cả năm nhiều khả năng xoay quanh mức 3,5%. Tuy nhiên, ông lưu ý cần thận trọng với rủi ro tích tụ từ yếu tố tiền tệ nếu tăng trưởng tín dụng duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Kiến nghị các biện pháp điều hành giá năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho rằng, thực hiện mục tiêu Quốc hội đề ra về tốc độ tăng CPI bình quân năm 2026 khoảng 4,5%, công tác quản lý, điều hành giá trong năm nay cần tiếp tục bảo đảm thực hiện kiểm soát tốt lạm phát trong điều kiện các nguồn lực được thúc đẩy mạnh mẽ để đạt được tăng trưởng kinh tế ở mức cao nhất.

Theo đó, trọng tâm là bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa, chủ động dự trữ các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu nhằm đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người dân; bảo đảm hoạt động cung ứng, lưu thông, phân phối hàng hóa thông suốt. Đồng thời, phát huy vai trò của các doanh nghiệp đầu mối, trung tâm thương mại, siêu thị tham gia chương trình bình ổn thị trường, góp phần ổn định nguồn cung và mặt bằng giá trong nước.

Cùng với đó, cần theo dõi sát diễn biến giá các mặt hàng chiến lược trên thị trường thế giới, tình hình kinh tế toàn cầu và các yếu tố địa chính trị, kịp thời cảnh báo nguy cơ tác động đến giá cả trong nước; chủ động xây dựng và triển khai các kịch bản, giải pháp ứng phó phù hợp theo thẩm quyền hoặc tham mưu cấp có thẩm quyền quyết định nhằm kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra.

Bộ Tài chính cũng yêu cầu nâng cao chất lượng công tác tổng hợp, phân tích, dự báo giá thị trường. Các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm chế độ báo cáo giá định kỳ và đột xuất theo quy định tại Nghị định số 85/2024/NĐ-CP và Thông tư số 29/2024/TT-BTC, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và Ban Chỉ đạo điều hành giá.

Bên cạnh đó, tiếp tục rà soát, thực hiện lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ công và các mặt hàng do Nhà nước quản lý theo nguyên tắc thị trường, đồng thời đánh giá kỹ tác động để tránh gây xáo trộn lớn đến mặt bằng giá và đời sống người dân, bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Việc điều hành chính sách tiền tệ cần phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Đồng thời, triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ hộ nghèo và các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Cơ quan quản lý tiếp tục sử dụng linh hoạt, hiệu quả các công cụ điều tiết giá theo quy định của pháp luật; tăng cường thực hiện và giám sát kê khai giá, niêm yết giá, công khai thông tin về giá; đẩy mạnh kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giá.

Các bộ, ngành và địa phương cần nghiên cứu đầy đủ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giá, bao gồm Luật Giá và các văn bản hướng dẫn thi hành, để triển khai nhiệm vụ quản lý giá theo đúng thẩm quyền, trách nhiệm được giao.

Song song với các giải pháp điều hành, cần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, qua đó tăng nguồn cung hàng hóa, giảm áp lực tăng giá; tăng cường đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp và người tiêu dùng, ngăn chặn cạnh tranh không lành mạnh về giá.

Bộ Tài chính cũng lưu ý việc công khai, minh bạch thông tin về giá và công tác điều hành giá của Chính phủ, Ban Chỉ đạo điều hành giá và các bộ, ngành, địa phương nhằm kiểm soát lạm phát kỳ vọng. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp và người dân sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả để giảm chi phí sản xuất, chi phí xã hội, góp phần bảo vệ môi trường và ổn định mặt bằng giá.