Bắc Ninh: Hành trình vươn lên từ những “hạt giống hy vọng”

Từ quả ổi ngọt nơi rẻo cao

Chị Ngô Thị Cậy, thôn Tiên Lý, xã Sơn Động từng là hộ nghèo lâu năm. Cuộc sống của chị Cậy và gia đình quanh năm chỉ gắn với rừng keo, rừng sắn – nắng lên thì hạn, mưa xuống lại trôi trắng tay. Nhưng rồi, một cơ hội đến khi chị được cán bộ khuyến nông địa phương vận động tham gia mô hình trồng ổi Đài Loan – một cây trồng mới, nghe thì lạ mà trồng thì... chưa dám chắc.

Được hỗ trợ giống cây, kỹ thuật canh tác và hướng dẫn chăm sóc bài bản, chị Cậy quyết định thử trồng 100 gốc trên diện tích đất dốc trước nhà. Vài tháng sau, cây bén rễ, lên xanh, rồi ra hoa, đậu trái. Vụ đầu tiên, chị thu hơn 4 tấn ổi, bán được gần 70 triệu đồng – con số chưa từng có trong suốt những năm làm nương rẫy.

“Mình cứ nghĩ nghèo là số phận. Nhưng khi được học cách làm ăn, được trao cơ hội, thì cái nghèo cũng tự lùi lại,” – chị Cậy chia sẻ với nụ cười rạng rỡ.

Nhờ mô hình đó, không chỉ chị Cậy mà hơn 10 hộ dân khác trong thôn đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng ổi. Mỗi gốc cây, mỗi trái chín giờ đây không chỉ mang vị ngọt – mà còn là quả ngọt của sự đổi đời.

Người phụ nữ và đàn gà gầy dựng tương lai

Rời rẻo cao Sơn Động, chúng tôi về xã Lục Nam để gặp chị Đỗ Thị Mai – người phụ nữ một mình nuôi ba con nhỏ giữa nghịch cảnh. Không có đất sản xuất, thu nhập bấp bênh, chị từng có thời gian phải sống nhờ vào sự trợ giúp của địa phương.

Năm 2022, nhờ chương trình hỗ trợ sinh kế cho hộ nghèo, chị Mai được cấp 450 con gà giống cùng một khóa tập huấn ngắn ngày về kỹ thuật chăn nuôi. Chị Mai phấn khởi chia sẻ: “Tôi chưa từng nuôi gà nhiều đến vậy. Ban đầu cũng sợ, nhưng cán bộ khuyến nông về tận nhà chỉ cách pha thuốc, dọn chuồng, cách trộn cám.”.

Ba tháng sau, đàn gà khỏe mạnh, lớn đều, thương lái đến tận nhà thu mua với giá tốt. Từ lứa đầu tiên, chị Mai đã thu về hơn 25 triệu đồng. Lứa sau, chị mạnh dạn vay thêm vốn chính sách để mở rộng quy mô, xây chuồng trại. Cuối năm 2024, chị Mai dự kiến chính thức thoát nghèo.

“Nuôi gà thì cực, nhưng tôi thấy mình sống lại. Có đồng ra đồng vào, có cái để lo cho con ăn học – tôi thấy mình có giá trị hơn nhiều lắm” - chị Mai chia sẻ.

Giờ đây, chị Mai đã nỗ lực vươn lên mà còn mong muốn được giúp đỡ nhiều người có hoàn cảnh như chỉ bằng việc, chị không chỉ cải thiện thu nhập cho bản thân, chị Mai còn sẵn sàng hướng dẫn bà con trong xóm kỹ thuật chăn nuôi, góp phần lan tỏa mô hình sinh kế hiệu quả và nhân văn.

Đến những cánh chim bay xa mang về mùa no ấm

Cũng xã Lục Nam, câu chuyện của ông Nguyễn Văn Điển lại là một lát cắt khác – về một hướng đi táo bạo mà hiệu quả: đưa con em đi xuất khẩu lao động (XKLĐ).

Một thời gian dài, gia đình ông Điển chỉ sống dựa vào vài sào ruộng lúa, quanh năm thiếu trước hụt sau. Khi địa phương vận động thanh niên đi làm việc tại Hàn Quốc, Nhật Bản, ông vay vốn từ Ngân hàng Chính sách Xã hội, lo thủ tục cho ba người con trai và một con dâu sang nước ngoài làm việc.

Hiện tại, gia đình ông nhận được hơn 2 tỷ đồng kiều hối mỗi năm. Nhờ nguồn tiền ấy, ông xây lại nhà khang trang, mua ô tô, mở cửa hàng nhỏ buôn bán tại quê. Nhưng hơn hết, ông trở thành người truyền cảm hứng cho cả xã – khuyến khích nhiều hộ khác mạnh dạn cho con em đi làm ăn xa.

“Lúc đầu cũng sợ, nhưng nhờ chính quyền hỗ trợ thủ tục, đào tạo nghề, dạy tiếng – mình mới dám tin. Bây giờ thì không chỉ nhà tôi thoát nghèo, mà họ hàng, làng xóm cũng ‘nối gót’ nhau đi” – ông Điển chia sẻ.

Tính đến nay, riêng thôn Bảo Đài xã Lục Nam có hơn 200 lao động làm việc ở nước ngoài, trong đó đa số từng là hộ nghèo. Tỷ lệ hộ nghèo toàn xã đã giảm xuống còn dưới 2,5% – thấp nhất toàn xã.

Khi chính sách "trao cần câu" được trao đúng người

Những câu chuyện trên không chỉ là niềm vui của từng cá nhân, mà còn là bằng chứng sống động về hiệu quả của chương trình giảm nghèo bền vững tại Bắc Ninh.

Tỉnh đã và đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người dân phát triển sinh kế: cho vay ưu đãi qua Ngân hàng Chính sách Xã hội, đào tạo nghề gắn với việc làm, tư vấn hướng nghiệp, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, và đặc biệt là kết nối tiêu thụ sản phẩm qua các tổ hợp tác, hợp tác xã.

Từ đó, người dân không chỉ “thoát nghèo” mà còn “thoát tâm lý nghèo” – nghĩa là chủ động làm giàu, chủ động học hỏi, và lan tỏa tinh thần tích cực đến cộng đồng.

Giảm nghèo bền vững không thể là cuộc đua ngắn hạn. Đó là hành trình dài, cần sự kiên trì, sự đồng hành từ chính quyền đến người dân. Bắc Giang đã, đang và sẽ tiếp tục là địa phương đi đầu với những cách làm sáng tạo, hiệu quả và nhân văn.

Và trong từng thôn bản, trên từng mảnh vườn, chuồng gà, hay cánh thư từ nước ngoài gửi về – đang có những “mầm xanh” lặng lẽ lớn lên. Chúng không chỉ xóa đi dấu vết của đói nghèo, mà còn thắp sáng một tương lai cùng nhau bước về phái trước những niềm hi vọng, lạc quan, tinh thần vượt khó không ngừng nghỉ của người dân và chính quyền các cấp tại Bắc Ninh hôm nay./.