Chia sẻ từ trải nghiệm của một giáo viên về công nghệ số trong GD Tiểu học

Riêng với bậc tiểu học, việc đưa công nghệ vào giảng dạy không chỉ là xu thế tất yếu mà còn mở ra nhiều cơ hội giúp học sinh học tập hứng thú hơn. Với vai trò là một giáo viên trực tiếp đứng lớp, tôi xin được chia sẻ một vài trải nghiệm nhỏ - vừa để chia sẻ cách làm của mình, vừa mong học hỏi thêm từ đồng nghiệp gần xa.

Thực tế ở trường tôi, các tiết học đã bắt đầu được “làm mới” nhờ những bài giảng điện tử, những trò chơi học tập trực tuyến hay những video trực quan. Học sinh thường rất hào hứng, đặc biệt là khi được tham gia trả lời câu hỏi qua màn hình, hoặc tự tay thực hành trên máy tính. Có thể nói, công nghệ đã giúp lớp học trở nên sinh động và gần gũi hơn với thế giới hiện đại.

Không chỉ mang lại lợi ích cho học sinh, công nghệ số còn hỗ trợ đắc lực cho giáo viên. Nhờ kho tài nguyên phong phú trên mạng, thầy cô có thể dễ dàng tìm kiếm tư liệu, hình ảnh, video minh họa để làm phong phú bài giảng. Các phần mềm dạy học cũng giúp giáo viên tiết kiệm thời gian soạn bài, thuận tiện trong việc theo dõi, đánh giá quá trình học tập của từng học sinh. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ đã tạo cho giáo viên cơ hội đổi mới phương pháp, trở thành người tổ chức, hướng dẫn thay vì chỉ truyền thụ kiến thức, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học cũng như các kĩ năng mềm cho học sinh.

Song, không thể phủ nhận rằng cùng với những ưu điểm nổi bật, công nghệ số trong GD vẫn còn tồn tại nhiều trở ngại và thách thức. Trong quá trình thực hiện, tôi thấy những khó khăn và hạn chế như:

- Thiết bị và mạng Internet: Không phải trường nào, lớp học nào cũng có đủ máy chiếu, bảng tương tác, hay mạng ổn định. Đặc biệt ở các vùng nông thôn, việc này càng khó khăn hơn.

- Kỹ năng sử dụng công nghệ: Bản thân nhiều giáo viên (trong đó có tôi) đôi lúc còn lúng túng với những phần mềm mới. Học hỏi thì cần thời gian, mà khối lượng công việc lại nhiều. Nên hiệu sử dụng nhiều lúc chưa cao.

- Đặc thù học sinh tiểu học: Các em dễ bị phân tán, nên nếu giáo viên không khéo léo thì việc sử dụng công nghệ sẽ trở thành yếu tố gây xao nhãng việc học thay vì hỗ trợ cho tiết học hiệu quả hơn.

- Sự phối hợp của phụ huynh: Phần lớn tâm lí phụ huynh còn băn khoăn, lo lắng khi con tiếp xúc nhiều với thiết bị điện tử.

Thực tế cho thấy, không phải lúc nào công nghệ cũng vận hành “trơn tru”. Có khi đường truyền mạng chập chờn, khiến tiết học bị gián đoạn, giáo viên phải mất nhiều thời gian xử lý sự cố. Có khi thiết bị hỏng ngay giữa giờ học, buộc thầy cô phải nhanh chóng thay đổi kế hoạch, trở lại cách dạy truyền thống. Một số em học sinh thì quá say mê hình ảnh sinh động hoặc trò chơi trực tuyến mà quên mất trọng tâm kiến thức. Với giáo viên, việc cập nhật, làm quen với phần mềm, thiết bị mới cũng đòi hỏi thời gian, công sức, thậm chí gây áp lực nếu không được tập huấn kịp thời.

Và có lẽ điều đáng suy ngẫm nhất là: bên cạnh những mặt tích cực, việc áp dụng chuyển đổi số cũng sẽ có hạn chế nếu quá trình thực hiện bị lạm dụng. Nếu bài học quá “nặng” về trình chiếu, công cụ số, học sinh dễ rơi vào trạng thái thụ động, tiếp nhận thông tin một chiều, ít vận động, ít tương tác trực tiếp. Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ.

Nắm bắt được điều đó, tôi đã tìm ra một vài giải pháp theo thực tế lớp học để áp dụng có hiệu quả hơn. Từ trải nghiệm của mình, tôi thấy:

Thứ nhất: Trước mỗi giờ học giáo viên cần chuẩn bị đầy đủ các yêu cầu cần thiết phục vụ cho bài dạy. Thử thiết bị, đường truyền đã ổn chưa, nội dung bài dạy thế nào, để hạn chế sự cố. Nếu có trục trặc, vẫn cần có “kế hoạch B” để không bị động khi lên lớp.

Thứ hai: Tôi thường trao đổi, học hỏi từ đồng nghiệp qua dự giờ để học cách thầy cô khác sử dụng các phần mềm, cùng chia sẻ những trang web, những công cụ hay để cùng nhau thực hiện. Đây là giải pháp dễ thực hiện và có hiệu quả nhất.

Thứ ba: Kết hợp dạy học sử dụng công nghệ với hoạt động trực tiếp một cách cân đối, phù hợp. Mỗi giáo viên chúng ta cần xác định rõ công nghệ chỉ nên là công cụ hỗ trợ, không thay thế hoàn toàn việc dạy và học trực tiếp của người dạy. Sau khi học sinh xem video hoặc tham gia trò chơi trực tuyến ở phần khởi động hay khám phá, các em vẫn cần thảo luận nhóm, trình bày ý kiến hay thực hành trực tiếp để phát triển đồng đều mọi kỹ năng.

Thứ tư: Trong thực hiện công tác GD, GVCN phối kết hợp với giáo viên bộ môn, đặc biệt là qua môn Tin học, môn HĐTN, môn GDKN số, GD học sinh về “An toàn trên không gian mạng”. Qua đó giúp trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng sử dụng Internet an toàn, biết phân biệt thông tin đúng - sai, ứng xử có văn hóa trên mạng xã hội.

Thứ năm: Đẩy mạnh công tác xã hội hóa GD. Nhà trường và giáo viên cần tăng cường tuyên truyền, giải thích rõ cho phụ huynh hiểu mục đích và lợi ích thiết thực của việc ứng dụng công nghệ trong học tập. Bên cạnh đó, cần hướng dẫn cha mẹ cách quản lý, giám sát và đồng hành cùng con khi học trực tuyến, để vừa phát huy được ưu thế của công nghệ, vừa hạn chế nguy cơ trẻ bị lệ thuộc hoặc phân tán khi học tập.

Công nghệ số mang đến cho ngành GD nói chung và GD tiểu học nói riêng nhiều cơ hội đổi mới, nhưng để phát huy hiệu quả thì chúng ta - những người trực tiếp đứng lớp - vẫn là yếu tố quyết định. Quan trọng hơn, chúng ta cần biết vận dụng công nghệ vừa đủ, sử dụng đúng mức, tránh lạm dụng, để học sinh vừa tiếp cận tri thức hiện đại, vừa được phát triển tự nhiên, toàn diện.

Tôi tin rằng, khi thầy cô cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, cùng hỗ trợ nhau học hỏi, việc ứng dụng công nghệ sẽ ngày càng linh hoạt, phù hợp và thực sự phục vụ cho việc dạy - học có hiệu quả.

Rất mong nhận được thêm những góp ý, chia sẻ từ quý đồng nghiệp để chúng ta cùng nhau làm tốt hơn công việc đầy ý nghĩa này.