Chủ động phòng dịch, giữ ổn định nguồn cung thịt lợn

Xử lý sớm từ cơ sở, hạn chế thiệt hại lan rộng

Với dịch tả lợn châu Phi (DTLCP), thiệt hại không chỉ nằm ở số vật nuôi phải tiêu hủy. Một ổ dịch xuất hiện còn kéo theo chi phí tiêu độc, giám sát, lấy mẫu xét nghiệm và tái tổ chức sản xuất của các cơ sở nằm trong vùng nguy cơ. Vì vậy, việc phát hiện và xử lý ngay tại nơi phát sinh có ý nghĩa trực tiếp đối với quy mô thiệt hại.

Tại Cà Mau, số liệu cập nhật ngày 18/9/2026 cho thấy từ đầu năm, toàn tỉnh ghi nhận 16 ổ DTLCP tại 88 hộ thuộc 50 khóm, ấp của 14 xã. Hơn 1.000 con lợn chết và buộc phải tiêu hủy, tổng trọng lượng hơn 62 tấn. Tại thời điểm thống kê, tỉnh còn 3 ổ dịch chưa qua 21 ngày tại các xã Trần Văn Thời, Vĩnh Mỹ và Khánh Bình.

Cách xử lý tại địa phương tập trung vào khoanh vùng, giám sát đàn vật nuôi và tiêu độc khử trùng khu vực có nguy cơ. Các hộ có lợn mắc bệnh được xử lý theo quy định, trong khi lực lượng chuyên môn tiếp tục theo dõi những đàn nuôi nằm trong vùng có nguy cơ lây nhiễm. Đây là quy trình cần được thực hiện thống nhất để hạn chế việc virus phát tán từ ổ dịch sang những cơ sở chưa mắc bệnh.

Tại TP.HCM, xã Xuân Sơn cũng ghi nhận DTLCP trong năm nay. Ngày 15/9, mẫu bệnh phẩm từ đàn lợn của một hộ tại ấp Sơn Lập cho kết quả dương tính. Trong đàn 23 con, 11 con lợn thịt đã chết trước khi cơ quan chức năng xử lý; số còn lại được tiêu hủy theo quy định. Trước đó, một ổ dịch khác tại ấp Tân Xuân khiến 62 con phải tiêu hủy. Từ đầu năm đến ngày 22/8, xã Xuân Sơn ghi nhận 2 ổ dịch.

Những trường hợp này cho thấy quy mô thiệt hại có thể tăng nhanh khi mầm bệnh xuất hiện tại cơ sở chăn nuôi. Đặc biệt, với các vùng có mật độ nuôi cao hoặc nằm gần tuyến lưu thông vật nuôi, yêu cầu giám sát và xử lý tại cơ sở càng trở nên cần thiết.

Tại Phú Thọ, một ổ dịch ở xã Vĩnh An cuối tháng 8 dẫn tới việc tiêu hủy 1.859 con lợn, tổng trọng lượng khoảng 150 tấn. Đây là một vụ việc cụ thể nhưng cho thấy mức thiệt hại vật chất có thể rất lớn khi dịch bệnh xảy ra tại cơ sở có đàn nuôi quy mô lớn.

Thay vì đánh giá hiệu quả phòng dịch bằng những con số không có căn cứ thống nhất, thực tế trên đặt trọng tâm vào khả năng phát hiện sớm, khai báo kịp thời, khoanh vùng và xử lý đúng quy trình. Đây là những khâu có thể kiểm soát trực tiếp ở cấp cơ sở và có tác động đến phạm vi lây lan của ổ dịch.

Nghiêm túc thực hiện chu trình phòng dịch

Xử lý ổ dịch chỉ giải quyết phần việc sau khi mầm bệnh xuất hiện. Đối với các trang trại và hộ nuôi, phòng ngừa từ chuồng trại vẫn là phương án giúp giảm nguy cơ thiệt hại ngay từ đầu. Các biện pháp như kiểm soát người và phương tiện ra vào, vệ sinh khử trùng, quản lý thức ăn, nước uống, con giống và theo dõi đàn thường xuyên cần được duy trì liên tục thay vì chỉ tăng cường khi xuất hiện dịch.

Cùng với an toàn sinh học, tiêm vaccine phòng DTLCP được nhiều địa phương đưa vào kế hoạch phòng chống dịch. Tuy nhiên, tỷ lệ tiêm phòng được quy định theo từng chương trình và địa bàn. Một số địa phương đặt mục tiêu tối thiểu 80% đàn vật nuôi thuộc diện tiêm được bảo đảm tiêm phòng, thay vì có thể coi 80% là chỉ tiêu chung cho toàn bộ đàn lợn trên cả nước.

Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với quản lý chăn nuôi. Khi dịch bệnh vẫn có khả năng xuất hiện rải rác, hồ sơ đàn, nguồn gốc con giống, việc vận chuyển và tình trạng sức khỏe vật nuôi cần được theo dõi đầy đủ. Đối với các cơ sở quy mô lớn, kiểm soát đầu vào và quy trình khép kín còn liên quan trực tiếp đến khả năng duy trì sản xuất khi dịch xảy ra ở khu vực lân cận.

Ở góc độ thị trường, phòng dịch không chỉ nhằm giảm số lượng vật nuôi phải tiêu hủy. Việc hạn chế ổ dịch lan rộng giúp giảm xáo trộn nguồn hàng và chi phí phát sinh trong quá trình vận chuyển, giết mổ, tiêu độc và tái đàn. Tuy nhiên, mức độ tác động đến giá thịt lợn cần được đánh giá trên cơ sở cung cầu thực tế của từng thời điểm, thay vì mặc nhiên quy mọi biến động thị trường cho dịch bệnh.

Đối với người nuôi, chi phí phòng bệnh vì thế cần được tính cùng chi phí sản xuất thường xuyên. Một quy trình an toàn sinh học được duy trì tốt có thể giúp giảm nguy cơ phải tiêu hủy đàn và hạn chế thời gian gián đoạn sản xuất. Với cơ quan quản lý, việc giám sát từ cơ sở, quản lý vận chuyển và kiểm soát giết mổ cần được triển khai đồng bộ để không tạo ra khoảng trống giữa vùng nuôi và thị trường tiêu thụ.

Năm 2026, các ổ dịch được ghi nhận tại nhiều địa phương với quy mô khác nhau, từ những hộ nhỏ lẻ đến cơ sở có đàn hàng nghìn con. Diễn biến này cho thấy phòng chống DTLCP vẫn là công việc thường xuyên của cả cơ quan quản lý và người chăn nuôi. Giữ được đàn nuôi không chỉ phụ thuộc vào xử lý nhanh khi có bệnh, mà còn bắt đầu từ chất lượng con giống, vệ sinh chuồng trại, quản lý vận chuyển và ý thức tuân thủ quy trình trước khi dịch xuất hiện.