Thứ tư, 28/09/2022, 22:12

tapchidoanhnghiepvathuonghieu@gmail.com

024.6657.6928 / 0988.009.916

© Chỉ được phát hành lại thông tin khi có sự đồng ý bằng văn bản của
Tạp chí Doanh nghiệp và Thương hiệu nông thôn

Nông thôn Việt Khoa học-Công nghệ

Chuyển đổi số ngành nông nghiệp Việt Nam

DNTH: Chuyển đổi số là xu thế tất yếu của ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, theo xu hướng hiện đại hóa và hướng đến mục tiêu phải sản xuất hàng hóa nông sản chất lượng cao, chi phí thấp nhất nhưng phải đạt hiệu quả kinh doanh cao nhất, đặc biệt trong đại dịch Covid - 19. Vừa qua ngành nông nghiệp Việt nam đã thể hiện rõ vai trò là bệ đỡ của nền kinh tế để đảm bảo an ninh lương thực cho quốc gia mà chuyển đổi số được đánh giá là chìa khóa để ngành nông nghiệp tận dụng được những cơ hội sau đại dịch.

Dân số chúng ta đang gia tăng rất nhanh trong những năm gần đây do vậy chúng ta cần tập trung phát triển trồng lương thực nhiều hơn để đảm bảo nguồn tài nguyên tối thiểu phục vụ cho cuộc sống của người dân. Do vậy ngành nông nghiệp đang còn nhiều thách thức phải vượt qua, giảm tác động của môi trường và tối đa hóa sự hài lòng của người tiêu dùng, đảm bảo thu nhập công bằng cho nông dân khi gặp các biến động về thời tiết, cải thiện lợi nhuận trong điều kiện môi trường không thuận lợi và tăng cường tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng là vấn đề cốt lõi trong quá trình chuyển đổi số ngành nông nghiệp.

h
TS. Nguyễn Hoàng Hiệp - Đại học Lincoln, Malaysia

Những thách thức trong chuỗi cung ứng trong nông nghiệp

Hiện nay chúng ta gặp rất nhiều khó khăn trong việc làm thế nào có thể quản trị được các bí mật về thông tin sản phẩm và sở hữu trí tuệ của các sản phẩm được chế biến hoặc nghiên cứu khoa học công nghệ trong nông nghiệp. Việc theo dõi chuỗi cung ứng thực phẩm để khai thác truy xuất nguồn gốc thực phẩm từ khâu sản xuất đến phát triển sản phẩm và nhà cung cấp, đảm bảo an toàn thực phẩm, xác nhận nguồn gốc xứ là vấn đề khó khăn đối nhà sản xuất và chuỗi bán lẻ.

Người nông dân hiện nay thường phải đối mặt với những điều kiện thời tiết thay đổi không thể đoán trước trong khi ngành nông nghiệp lại trồng nhiều loại cây trồng khác nhau và việc dự báo và theo dõi điều kiện thời tiết là điều vô cùng cần thiết cho sự sống còn của cây trồng. Sự thiếu minh bạch trong hệ sinh thái của chuỗi thực phẩm sẽ dẫn đến định giá sản phẩm tăng cao dẫn đến chi phí tiêu dùng gia tăng đối với người tiêu dùng và người nông dân cũng bị thiệt hại.

Khả năng tiếp cận với các dịch vụ, tổ chức tài chính với các hộ nông dân nhỏ cũng đang tác động tiêu cực đến hiệu quả trong quá trình thực hiện hợp đồng, hiệu quả trong hoạt động của chuỗi giá trị nông nghiệp dẫn đến người sản xuất không thể tối đa hóa sản lượng cung cấp và người tiêu thụ cũng rất khó khăn trong việc đảm bảo nguồn cung cấp hàng hóa đầy đủ và đúng thời hạn. Việc tiếp cận được nhiều dịch vụ tài chính sẽ tạo cho người nông dân sản xuất nhỏ có điều kiện đầu tư nhiều hơn, sản xuất nhiều hơn và giúp họ giảm khó khăn về thanh khoản trong các hoạt động nuôi trồng đồng thời giúp người nông dân dẽ dàng trong việc thanh toán tránh tình trạng các hộ nông dân nhỏ phải bán các sản phẩm của mình với giá thấp.

Triển khai thí điểm phần mềm nhận diện sinh vật gây hại lúa trên điện thoại di động tại An Giang (Ảnh: NQ)

Thúc đẩy sự chuyển đổi số trong nông nghiệp để ổn định an ninh thực phẩm

Lợi ích của cuộc cách mạng công nghệ đối với ngành nông nghiệp như một nền tảng cho dữ liệu số nông nghiệp, nền tảng cho sàn giao dịch thương mại điện tử ngành nông nghiệp, xây dựng hạ tầng kỹ thuật cho số hóa dữ liệu và là giải pháp tốt nhất để kiểm soát chất lượng an toàn thực phẩm, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc trong một chuỗi cung ứng, tăng hiệu quả kinh tế cho người nông dân, thanh toán công bằng hơn cho người nông dân.

Nghị quyết 34/NQ-CP về vấn đề an ninh lương thực luôn là vấn đề đặc biệt quan tâm của Đảng và Nhà nước hiện nay nhằm đảm bảo an ninh lương thực quốc gia mang tính lâu dài và mục tiêu chuyển đổi số trong nông nghiệp phải được thực hiện nhanh chóng với phương châm đơn giản mà ngành nông nghiệp truyền thống mới nổi đang thực hiện đó là “nghĩ lớn, bắt đầu từ việc nhỏ và hành động nhanh” nhằm cải thiện năng xuất nông nghiệp và lợi nhuận cho người nông dân sản xuất nhỏ.

Nghiên cứu các giải pháp công nghệ để phát triển hệ sinh thái AgriTech năng động và tập trung vào các mô hình chiến lược chính như tư vấn cho người nông dân, cho vay với lãi xuất hỗ trợ thấp nhất, truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hóa, kỹ thuật nông nghiệp và cơ giới hóa các thiết bị công cụ phục vụ cho ngành nông nghiệp. Tăng cường tập trung đầu tư công nghệ vào nông nghiệp hiện để hiện đại hóa hệ thống lương thực để làm chìa khóa cải thiện chất lượng, sản lượng của quốc gia đồng thời tạo điều kiện nâng cao năng xuất lao động và thu nhập cho người nông dân sản xuất nhỏ.

Nông nghiệp hiện nay là lĩnh vực ít được đầu tư số hóa nhất tại nước ta do đó việc tăng năng xuất và cơ hội phát triển vẫn chưa được khai thác triệt để do vậy việc chuyển đổi số trong nông nghiệp cần ứng dụng các công nghệ kỹ thuật tiên tiến trên thế giới như kết nối mạng di động, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, kết nối vạn vật IoT, công nghệ bảo mật blokchain… để thay đổi tư duy về văn hóa đổi mới cho một thế hệ nông dân mới và doanh nhân mới, tạo ra các mô hình kinh doanh mới có thể giúp người nông dân cải thiện năng xuất lao động, hiệu quả trong đầu tư và có lợi nhuận trong sản xuất nông nghiệp đồng thời chuyển đổi số sẽ tạo điều kiện cho việc liên kết giữa người nông dân và người mua.

Do vậy, để phát triển được hệ sinh thái nông nghiệp kỹ thuật số chúng ta cần nghiên cứu ba yếu tố vô cùng quan trọng là xây dựng cơ sở dữ liệu lớn phục vụ cho ngành nông nghiệp, đổi mới trong mô hình quản lý và phát triển chiến lược ngành nông nghiệp, quan hệ giữa nhiều bên liên quan trong khu vực nhà nước và tư nhân. Chuyển đổi số ngành nông nghiệp sẽ thúc đẩy đổi mới thể chế nhằm sử dụng chéo kiến thức và quan hệ đối tác một cách hiệu quả hơn, chia sẻ dữ liệu các thử nghiệm và kết quả trong việc đột phá công nghệ trong tương lai và giúp mở rộng qui mô các nghiên cứu đã được chứng minh thông qua các cấp để có được một hệ thống thông tin về sản phẩm nông nghiệp hiệu quả, công bằng và bền vững.

1595959 1629928324120
Ứng dụng công nghệ phun, tưới nước tự động trên vùng nguyên liệu chè ở huyện Anh Sơn (Nghệ An)

Kinh nghiệm chuyển đổi số ngành nông nghiệp ở các thị trường mới nổi

Chuyển đổi số ngành nông nghiệp ở các thị trường mới nổi khác cũng sẽ cung cấp cho chúng ta những bài học có thể thích ứng với bối cảnh của đất nước ta. Các giải pháp truyền thống để thu hẹp khoảng cách về năng xuất, ví dụ bằng cách bón nhiều phân bón và thuốc trừ sâu, dạy nông dân thực hành nông nghiệp tốt là không đủ mà cần có chuyển đổi số trong nông nghiệp khi đó dữ liệu sẽ có thể mang lại kiến thức tốt hơn, kịp thời hơn và dễ dàng quyết định trong việc triển khai phát triển dự án. Ảnh hưởng của thời tiết, thổ nhưỡng, phản ứng của cây trồng với điều kiện sản xuất nhỏ lẻ sẽ gây khó khăn cho việc xây dựng các giải pháp phổ cập. Công nghệ có thể là động lực thúc đẩy tăng trưởng liên tục và việc xây dựng quan hệ đối tác công tư dưới hình thức “Trung tâm đổi mới” để các doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu khai thác toàn bộ các tiềm năng trong việc chuyển đổi số nông nghiệp.

Trung tâm đổi mới cần được xây dựng dựa trên các đặc điểm chính để cung cấp một môi trường tích cực cho sự phát triển và tăng trưởng của các công ty khởi nghiệp AgriTech và khuyến khích việc áp dụng công nghệ kỹ thuật số trong chuỗi giá trị nông nghiệp.

  • Phát triển liên ngành nhằm liên kết từ AgriTech với nền tảng Fintech bằng cách phát triển các sản phẩm hỗ trợ phù hợp với chu kỳ sản xuất của nông dân và kết nối AgriTech với các ngân hàng thương mại để có thêm nguồn vốn vay của người nông dân.
  • Các công ty khởi nghiệp AgriTech đã mở rộng mạng lưới hộ nông dân bằng cách tương tác với các đối tác kinh doanh nông nghiệp mới như mối quan hệ giữa Chính phủ và doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) để làm việc trực tiếp với nông dân, Họ cũng đã mở rộng kết nối dặm cuối với khách hàng trong chuỗi cung ứng và hậu cần nhằm tương tác và xây dựng qui trình chuỗi khép kín.
  • Xây dựng khả năng phục hồi sau đại dịch Covid - 19 để giải quyết rủi ro và thách thức. Tăng cường nền tảng quản lý rủi ro của công ty trong khi hỗ trợ nông dân quy mô nhỏ như giao dịch không tiếp xúc và sử dụng công nghệ như sử dụng cảm biến IoT để đo năng xuất cây trồng trong quá trình tăng trưởng.
  • Nâng cao năng lực và đổi mới trong việc khuyến khích nông dân sản xuất nhỏ thực hành các giải pháp nông nghiệp bền vững trong việc trồng lương thực với chi phí thấp hơn thông qua các thực hành đổi mới sáng tạo ra các cây trồng chất lượng cao và giải quyết các hạng đang phải chi trả chi phí cao như sử dụng hiệu quả phân bón và tưới tiêu cho các loại đất khác nhau.
  • Đầu tư vào hệ sinh thái dữ liệu và đổi mới sáng tạo để có thể thu hút thêm nhiều nhà doanh nghiệp đổi mới trong lĩnh vực nông nghiệp.
  • Xây dựng qui hoạch chi tiết về cây trồng và vật nuôi phù hợp với địa lý, vùng miền, khí hậu và thổ nhưỡng trước khi chuyển đổi số để giúp cho người nông dân dễ dàng nhận thức và lựa chọn được sản phẩm cần thiết trong đầu tư ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

        

Với các quy định cho phép tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng, công nghệ kỹ thuật số sẽ là động lực chính để giải quyết vấn đề an ninh lương thực, giảm lãng phí lương thực, canh tác bền vững và dự báo được khủng hoảng khí hậu. Việc thành lập Trung tâm đổi mới ở các quốc gia mới nổi trong lĩnh vực nông nghiệp có thể quy tụ nhiều thành phần kinh tế liên quan trong chuỗi giá trị nông nghiệp để chia sẻ cơ sở dữ liệu, thúc đẩy đổi mới và kêu gọi đầu tư, cố vấn nâng cao lực cho các công ty khởi nghiệp trẻ trong lĩnh vực nông nghiệp.

Thành công của trung tâm đổi mới sẽ phụ thuộc vào việc xây dựng quan hệ đối tác giữa khu vực công và tư nhân để đảm bảo rằng các qui định có thể thúc đẩy sự đổi mới đồng bộ, giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn trong tương lai của ngành nông nghiệp. Do vậy, chuyển đổi số trong nông nghiệp là cơ hội, chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu người nông dân sản xuất nông sản chất lượng với chi phí thấp nhất nhưng bán ra được giá cao nhất. Chuyển đổi số không phải là cải tiến, mà là sự sáng tạo, xóa bỏ cách làm cũ, truyền thống, năng xuất lao động kém do vậy mỗi bước di chuyển trong quá trình chuyển đổi số chúng ta cần thận trọng do điểm xuất phát thấp và nguồn lực hạn chế. Chuyển đổi số nông nghiệp vô cùng quan trọng đối với nước ta và không được phép sai lầm trong quá trình thực hiện, phải làm ngay nhưng từng bước thực hiện số hóa đồng loạt phải chắc chắn, phải đảm bảo tính khả thi lâu dài trong tất cả các công tác quản lý, giám sát từ các cơ quan cấp Bộ đến cơ quan địa phương đồng thời mỗi chủ thể tham gia trong quá trình này phải biết cần làm gì trước, lựa chọn công nghệ nào ứng dụng trước theo kế hoạch triển khai giải pháp chi tiết để tránh tham lam trong quá trình triển khai để rồi dẫn đến tình trạng áp lực, quá tải và lạc hướng./.

       

(1) https://research.aimultiple.com/digital-transformation-in-agriculture/

TS. Nguyễn Hoàng Hiệp - Đại học Lincoln, Malaysia

Cùng chuyên mục

Đánh giá thành công trong chuyển đổi số là ngộ nhận và chưa thực chất

Đánh giá thành công trong chuyển đổi số là ngộ nhận và chưa thực...

DNTH: Đó là ý kiến của chuyên gia kinh tế Nguyễn Hữu Thái Hòa. Theo ông, chiến lược cách mạng 4.0 đã ít nhiều có những những động thái trong chuyển đổi số của doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp, cơ quan mới số hóa được một phần nhỏ nhưng đã ngộ nhận chuyển đổi số thành công.
Để chuyển đổi số thành công

Để chuyển đổi số thành công

DNTH: Giờ đây, “chuyển đổi số” là vấn đề được các doanh nghiệp công nghệ rất quan tâm. Vậy chuyển đổi số là gì và tầm quan trọng của nó ra sao trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Đắk Nông: Thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số

Đắk Nông: Thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số

DNTH: Vừa qua, ngày 10/5/2022, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 2378/KH-UBND triển khai thực hiện Đề án xác định Chỉ số đánh giá mức độ chuyển đổi số doanh nghiệp và hỗ trợ thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Đắk Nông.
Thủ tướng đốc thúc các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch chuyển đổi số

Thủ tướng đốc thúc các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch...

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng, triển khai các chiến lược, chương trình, kế hoạch, đề án chuyển đổi số, trong đó, lồng ghép các nội dung liên quan chính phủ điện tử, đô thị thông minh, kinh tế số,...
Phát triển bền vững ngành địa chất, khoáng sản và công nghiệp khai khoáng

Phát triển bền vững ngành địa chất, khoáng sản và công nghiệp khai...

DNTH: Phó Thủ tướng Lê Văn Thành vừa ký Nghị quyết 88/NQ-CP ngày 22/7/2022 về việc ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 10/2/2022 của Bộ Chính trị về định hướng chiến lược địa chất, khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Phát huy thật hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia để phục vụ tốt nhất cho người dân và doanh nghiệp

Phát huy thật hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia để phục vụ tốt...

DNTH: Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, việc công bố chính thức, đưa vào hoạt động Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cơ sở dữ liệu căn cước công dân là điểm nhấn quan trọng, là một bước tiến trong tiến trình đổi mới quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, nhưng phát huy hiệu quả thật tốt các cơ sở dữ liệu này để người dân và doanh nghiệp được thụ hưởng thật mới là điều mong mỏi của Đảng, Nhà nước, sự trông đợi và kỳ vọng của xã hội và toàn thể nhân dân.
Hành trình đạt Giải Hội thi Sáng tạo kỹ thuật của nhóm tác giả “Đi tìm địa chỉ đỏ”

Hành trình đạt Giải Hội thi Sáng tạo kỹ thuật của nhóm tác giả...

Vừa qua, Ban Tổ chức Hội thi Sáng tạo kỹ thuật (STKT) tổ chức Lễ tổng kết và trao giải thưởng Hội thi STKT tỉnh Hoà Bình lần thứ 8 và cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng (ST TNN, NĐ) lần thứ 17. Tới dự có Phó Chủ tịch UBND, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Công nghệ tỉnh Hoà Bình - ông Đinh Công Sứ.
iNhandao: “Kết nối triệu con tim”, lan tỏa tri thức và giá trị nhân văn cao đẹp

iNhandao: “Kết nối triệu con tim”, lan tỏa tri thức và giá trị nhân...

DNTH: Đề án Hệ tri thức Việt số hóa là của tất cả người Việt Nam, vì cộng đồng, vì tương lai của đất nước và chỉ có thể thành công nếu tất cả mọi người cùng tham gia.