Có một loại hình nghệ thuật mang tên Drag

Drag là loại hình nghệ thuật trình diễn dựa trên việc hóa thân vào hình tượng giới tính khác với giới tính sinh học của người biểu diễn. Loại hình này có nguồn gốc từ phương Tây, xuất hiện từ thời kỳ sân khấu Shakespeare vào khoảng thế kỷ XVII. Trong bối cảnh lịch sử khi phụ nữ chưa được phép tham gia biểu diễn trên sân khấu, các vai nữ buộc phải do nam giới đảm nhiệm; vì vậy, việc nam diễn viên hóa trang và nhập vai nhân vật nữ (hoặc trong một số trường hợp ngược lại) đã trở thành một thực hành phổ biến.

Ngày nay, Drag không chỉ là hoạt động hóa trang hay biểu diễn sân khấu, mà còn trở thành một không gian sáng tạo mang tính cá nhân và văn hóa cộng đồng. Tại Việt Nam, bên cạnh TP Hồ Chí Minh – nơi hoạt động Drag phát triển sôi động trong nhiều năm qua – Hà Nội cũng bắt đầu xuất hiện những nhóm nghệ sĩ theo đuổi bộ môn này.

Một trong số đó là Winnie Wakanda Washington, nghệ sĩ gốc Nam Phi đã sinh sống và làm việc tại Việt Nam gần 10 năm. Hiện Winnie hoạt động với vai trò Drag Queen và quản lý một “nhà Drag” gồm 15 thành viên, sau khoảng 7 năm gắn bó với loại hình nghệ thuật này.

Theo chia sẻ của nghệ sĩ Winnie, khái niệm “nhà” trong văn hóa Drag không đơn thuần mang ý nghĩa một nhóm biểu diễn. “Trong cộng đồng Drag, chúng tôi gọi nhau là gia đình. Khi tôi được biểu diễn Drag ở Hà Nội, tôi cảm thấy được công nhận và nhìn thấu, và ở đây, tôi có gia đình của mình, một WET Dynasty vô cùng gắn bó và yêu thương nhau”, Winnie chia sẻ.

Để có được những màn trình diễn thu hút trên sân khấu, các nghệ sĩ Drag thường phải dành nhiều thời gian cho khâu chuẩn bị. Từ trang điểm, lựa chọn trang phục, làm tóc đến luyện tập biểu diễn đều đòi hỏi sự đầu tư kỹ lưỡng. Những Drag Queen phải mất rất nhiều thời gian, công sức để chuẩn bị tất cả mọi thứ cho một màn biểu diễn hoàn hảo nhất. Trước mỗi buổi diễn, họ phải mất tới vài tiếng để trang điểm, làm sao để toát lên được những nét tính cách ấn tượng trên gương mặt. Ròng rã vài tuần, họ phải tìm mua hoặc đi may trang phục, lựa chọn màu tóc ưng ý và luyện tập vô cùng chăm chỉ.

Bên cạnh yếu tố trình diễn, Drag cũng được nhiều nghệ sĩ xem là cách thể hiện cá tính và góc nhìn cá nhân thông qua nghệ thuật. “Drag có thể là một người đồng tính, một người chuyển giới hay song tính hay là một Queer - những người vẫn đang đi tìm một danh tính cho mình. Sẽ chẳng có một cái nhãn mác hay giới tính nào gắn vừa cho cả cộng đồng. Họ có thể là một vũ công, diễn viên, ca sĩ nghiệp dư hay nhân viên bartender. Nếu như các họa sĩ giải phóng tâm tư bên trong, những điều giấu kín của họ qua các nét cọ phóng khoáng thì với những Drag Queen, họ chọn sân khấu biểu diễn, những bộ trang phục thật đẹp hay lối trang điểm độc đáo để thể hiện mình”, Winnie chia sẻ.

Tuy vậy, hành trình theo đuổi Drag vẫn đi kèm không ít áp lực. Ngoài yêu cầu về thời gian, chi phí và sức khỏe thể chất, nhiều nghệ sĩ còn đối diện với định kiến xã hội liên quan đến hình ảnh và bản dạng giới trên sân khấu. Những bộ corset siết chặt hay giày cao gót nhiều giờ liền là thử thách quen thuộc với các Drag Queen trong quá trình biểu diễn. Đằng sau vẻ ngoài rực rỡ là quá trình lao động nghệ thuật nhiều áp lực để mang tới phần trình diễn chỉn chu cho khán giả.

So với TP Hồ Chí Minh – nơi cộng đồng Drag đã hình thành tương đối rõ nét với nhiều sân khấu và không gian biểu diễn – hoạt động Drag tại Hà Nội hiện vẫn còn nhỏ và mang tính cộng đồng. Tuy nhiên, sự xuất hiện ngày càng nhiều của các buổi biểu diễn độc lập cho thấy loại hình này đang dần tìm được chỗ đứng riêng trong đời sống văn hóa đô thị.

Không chỉ dừng ở yếu tố giải trí, Drag còn phản ánh nhu cầu thể hiện bản thân và tìm kiếm sự kết nối của những người theo đuổi nghệ thuật biểu diễn đương đại. Trong bối cảnh xã hội ngày càng cởi mở hơn với các khác biệt cá nhân, Drag đang từng bước được nhìn nhận như một hình thức sáng tạo mang dấu ấn riêng trong đời sống nghệ thuật hiện nay.