Doanh nghiệp thành lập mới tăng gần 72% - "cú hích" năm 2026

Tháng 12/2025 chứng kiến sự sôi động hiếm thấy trên “bản đồ” doanh nghiệp cả nước khi số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh so với các tháng trước đó. Đây không chỉ là con số mang tính thời điểm, mà còn phản ánh xu hướng cải thiện về tâm lý kinh doanh trong bối cảnh kinh tế vĩ mô dần ổn định hơn.

Đáng chú ý, sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đã trải qua một năm đầy thử thách. Việc lựa chọn gia nhập thị trường vào thời điểm cuối năm cho thấy kỳ vọng của giới kinh doanh vào chu kỳ tăng trưởng mới, đặc biệt khi các chính sách hỗ trợ phục hồi và cải cách môi trường đầu tư tiếp tục được đẩy mạnh.

Không chỉ doanh nghiệp mới, số lượng doanh nghiệp quay trở lại hoạt động cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Điều này phản ánh một thực tế tích cực: nhiều doanh nghiệp từng tạm ngừng do khó khăn dòng tiền, thị trường tiêu thụ hay chi phí đầu vào đã bắt đầu tìm lại nhịp vận hành. Việc “tái xuất” này cho thấy khả năng thích nghi và sức bền của khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Tính chung cả năm 2025, số doanh nghiệp thành lập mới và quay lại thị trường đạt mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Bình quân mỗi tháng, hàng chục nghìn doanh nghiệp mới được bổ sung vào nền kinh tế, tạo thêm động lực cho tăng trưởng, việc làm và mở rộng năng lực sản xuất.

Một điểm sáng khác là tổng lượng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế tăng mạnh so với năm trước. Dòng vốn này không chỉ đến từ doanh nghiệp mới mà còn từ các doanh nghiệp hiện hữu mở rộng quy mô, tái đầu tư hoặc điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Điều đó cho thấy kỳ vọng về thị trường trong trung và dài hạn vẫn được duy trì, bất chấp những biến động ngắn hạn.

Kết quả khảo sát doanh nghiệp trong quý IV/2025 cũng củng cố thêm nhận định này. Phần lớn doanh nghiệp cho rằng hoạt động sản xuất - kinh doanh đã cải thiện hoặc giữ được sự ổn định so với quý trước. Tỷ lệ doanh nghiệp đánh giá tình hình khó khăn tiếp tục thu hẹp, cho thấy “điểm đáy” của chu kỳ suy giảm có thể đã đi qua.

Tuy nhiên, sự phục hồi này không diễn ra đồng đều. Trong khi một bộ phận doanh nghiệp nhanh chóng tận dụng cơ hội, thích ứng với bối cảnh mới, thì không ít doanh nghiệp vẫn đang loay hoay tìm hướng đi, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ với nguồn lực hạn chế.

Áp lực rút lui và những thách thức còn hiện hữu

Song song với làn sóng gia nhập thị trường, năm 2025 cũng ghi nhận số lượng lớn doanh nghiệp rút lui khỏi “cuộc chơi”. Các hình thức rút lui khá đa dạng, từ tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, ngừng hoạt động chờ giải thể cho đến hoàn tất thủ tục giải thể.

Đáng chú ý, số doanh nghiệp chờ giải thể tăng mạnh trong năm qua. Đây là chỉ dấu cho thấy quá trình thanh lọc thị trường đang diễn ra mạnh mẽ, khi những doanh nghiệp không đủ năng lực tài chính, quản trị hoặc không kịp thích ứng với sự thay đổi của thị trường buộc phải rời bỏ sân chơi.

Việc nhiều doanh nghiệp lựa chọn tạm ngừng hoạt động thay vì giải thể ngay cũng phản ánh tâm lý “chờ đợi” cơ hội. Trong bối cảnh chi phí vốn, chi phí vận hành và sức mua chưa phục hồi hoàn toàn, không ít doanh nghiệp chọn phương án co cụm, bảo toàn nguồn lực để quan sát diễn biến thị trường.

Ở góc độ vĩ mô, cán cân thương mại dịch vụ tiếp tục là một điểm cần lưu ý. Năm 2025, Việt Nam ghi nhận mức nhập siêu đáng kể trong lĩnh vực dịch vụ, cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào các dịch vụ vận tải, bảo hiểm và du lịch từ bên ngoài.

Dù xuất khẩu dịch vụ tăng trưởng tích cực, đặc biệt là du lịch và vận tải, nhưng tốc độ gia tăng nhập khẩu dịch vụ vẫn cao hơn, tạo áp lực lên cán cân thanh toán. Điều này phần nào phản ánh cấu trúc kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi, khi nhu cầu dịch vụ chất lượng cao tăng nhanh hơn khả năng cung ứng trong nước.

Trong bối cảnh đó, sức ép đối với doanh nghiệp dịch vụ trong nước là không nhỏ. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng dịch vụ và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế trở thành yêu cầu cấp thiết nếu muốn thu hẹp khoảng cách nhập siêu trong những năm tới.

Nhìn tổng thể, bức tranh doanh nghiệp năm 2025 cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Một bên là những doanh nghiệp đủ năng lực tài chính, linh hoạt trong chiến lược và nhanh nhạy với xu hướng mới, tận dụng được cơ hội phục hồi. Bên còn lại là những doanh nghiệp vẫn chật vật trong bài toán dòng tiền, thị trường và chi phí.