Doanh nhân Việt Nam trước yêu cầu hội nhập mới

Tại Hội thảo khoa học “Vai trò của Hội Doanh nhân trong việc phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam của cộng đồng doanh nhân – Kỷ niệm 50 năm Thành phố Hồ Chí Minh” vừa diễn ra với sự tham dự của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện cộng đồng doanh nghiệp. Chương trình do Hội Doanh nhân Sài Gòn, Hội Dân tộc học và Nhân học TP.HCM cùng Câu lạc bộ Doanh nhân Cựu sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp tổ chức. Hội thảo gồm các nội dung chuyên đề, trao đổi học thuật và tọa đàm giữa giới nghiên cứu với đội ngũ doanh nhân.

Hội thảo được xây dựng như một diễn đàn kết nối giữa tri thức nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn. Các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và doanh nhân có cơ hội cùng nhìn nhận lại vai trò của văn hóa trong quá trình hình thành đội ngũ doanh nhân Việt Nam thời kỳ mới. Đây cũng là dịp để tăng cường sự liên kết giữa nhà trường, giới nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp, từ đó đưa những kết quả học thuật đến gần hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong cách tiếp cận này, văn hóa không phải phần việc tách rời khỏi phát triển kinh tế, mà là một thành tố góp phần tạo nên môi trường kinh doanh nhân văn, bền vững và giàu bản sắc.

Phát biểu khai mạc chương trình, TS. Phú Văn Hẳn, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Dân tộc học và Nhân học TP.HCM, nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, mở ra những định hướng quan trọng cho các phiên trao đổi. Từ góc nhìn khoa học xã hội, việc nghiên cứu văn hóa doanh nhân không chỉ nhằm nhận diện những giá trị đã hình thành trong quá khứ mà còn phải trả lời được các yêu cầu của hiện tại. Khi môi trường kinh doanh thay đổi nhanh chóng, doanh nhân cần vừa chủ động thích ứng với công nghệ và thị trường, vừa duy trì những chuẩn mực tạo nên uy tín lâu dài. Hội thảo vì vậy trở thành nơi đối thoại giữa những giá trị truyền thống với nhu cầu đổi mới trong quản trị và hội nhập.

Phiên tọa đàm “Gìn giữ bản sắc – Kiến tạo tương lai” tiếp tục mở rộng vấn đề từ góc nhìn lịch sử, văn hóa, quản trị và hoạt động xã hội. Tham gia tọa đàm có GS.TS.NGND Ngô Văn Lệ, nguyên Chủ tịch Hội Dân tộc học TP.HCM, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM; GS.TS. Võ Văn Sen, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP.HCM, nguyên Hiệu trưởng nhà trường; TS. Võ Công Nguyễn; TS. Nguyễn Minh Nhựt, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ TP.HCM; và TS. Lư Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Kinh tế Dân tộc TP.HCM. TS. Lư Nguyễn Xuân Vũ đồng thời đảm nhiệm vai trò điều phối phiên thảo luận.

Từ chủ đề của tọa đàm, vấn đề bản sắc được đặt trong mối quan hệ với tương lai phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Gìn giữ văn hóa không có nghĩa là lặp lại những mô hình cũ hoặc chỉ đưa các biểu tượng truyền thống vào sản phẩm để tạo sự chú ý. Một doanh nghiệp chỉ thực sự có bản sắc khi những giá trị mà doanh nghiệp tuyên bố được thể hiện nhất quán trong chất lượng sản phẩm, chính sách nhân sự, cách thực hiện cam kết và thái độ đối với cộng đồng. Áo dài, nón lá, cà phê phin, ẩm thực hay chất liệu thủ công chỉ tạo nên giá trị bền vững khi được sử dụng trên nền tảng hiểu biết, tôn trọng và sáng tạo phù hợp. Nếu văn hóa chỉ được xem như một phông nền truyền thông, doanh nghiệp có thể tạo ra sự chú ý ngắn hạn nhưng khó hình thành niềm tin lâu dài.

Theo Doanh nhân, Thạc sĩ Võ Thị Mỹ Duyên - Chuyên gia quốc tế, Nhà giáo dục, tác giả của bài viết “Thế hệ doanh nhân trẻ trong kỷ nguyên toàn cầu hóa: Mô hình giá trị đa tầng từ kiến tạo giá trị kinh tế đến kết nối văn hóa Việt Nam với thế giới” cho biết: “Doanh nhân trẻ là một lực lượng văn hóa mới của nền kinh tế.” Theo bà, giá trị của thế hệ doanh nhân mới không nên chỉ được đo bằng doanh thu, lợi nhuận, số lượng việc làm hay tốc độ mở rộng thị trường. Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, doanh nhân cần phát triển đồng thời năng lực kinh tế, quản trị, trách nhiệm xã hội, văn hóa và hội nhập quốc tế.

Bài viết của ThS. Võ Thị Mỹ Duyên cũng đề cập vai trò ngày càng lớn của công nghệ số và các chương trình kết nối quốc tế đối với thế hệ doanh nhân trẻ. Những hội nghị, diễn đàn, chương trình giao thương và mạng lưới chuyên gia không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận thị trường, đối tác và tri thức quản trị. Đó còn là những không gian để doanh nhân thể hiện phong cách ứng xử, giới thiệu sản phẩm và chuyển tải câu chuyện văn hóa Việt Nam đến cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự tạo ra giá trị khi doanh nhân có sự chuẩn bị về chuyên môn, ngoại ngữ, giao tiếp liên văn hóa và năng lực kể chuyện thương hiệu. Mỗi cuộc gặp gỡ quốc tế vì vậy vừa là một điểm chạm thương mại, vừa là một điểm chạm văn hóa.

Trong tiến trình đó, các hội doanh nhân giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối và dẫn dắt cộng đồng. Bên cạnh hoạt động giao thương, hội có thể tổ chức những chương trình đào tạo về quản trị, đạo đức kinh doanh, ngoại ngữ ứng dụng, giao tiếp quốc tế và phát triển thương hiệu dựa trên bản sắc Việt Nam. Hội cũng là nơi kết nối kinh nghiệm của thế hệ doanh nhân đi trước với tư duy đổi mới, khả năng công nghệ và sức sáng tạo của những doanh nhân trẻ. Việc xây dựng các tiêu chí vinh danh mới cũng cần được quan tâm, nhằm ghi nhận không chỉ thành tích tài chính mà cả năng lực quản trị minh bạch, trách nhiệm xã hội, đóng góp cộng đồng và khả năng đưa giá trị Việt Nam vào thương hiệu. Khi các tiêu chuẩn ghi nhận thay đổi, hành vi của cộng đồng doanh nhân cũng có thể chuyển dịch theo hướng dài hạn và có trách nhiệm hơn.

 Khép lại chương trình, ThS. Đinh Võ Thị Ngọc Huyền, Ủy viên Ban Thường vụ, phụ trách Dự án Hội Doanh nhân Sài Gòn TP.HCM, Trưởng Ban Tổ chức, ghi nhận những ý kiến và đóng góp từ các nhà khoa học, chuyên gia, diễn giả cùng cộng đồng doanh nhân. Hội thảo đã mở ra nhiều hướng tiếp cận để xây dựng văn hóa doanh nhân, văn hóa doanh nghiệp gắn với định hướng phát triển bền vững của TP.HCM. Những nội dung được trao đổi cũng cho thấy phát huy bản sắc dân tộc không phải trách nhiệm của riêng cơ quan văn hóa hay giới nghiên cứu. Doanh nghiệp, doanh nhân và các tổ chức nghề nghiệp đều có thể tham gia bằng những hành động cụ thể trong quản trị, đào tạo, xây dựng thương hiệu và kết nối quốc tế.

Khi sản phẩm và công nghệ ngày càng dễ được sao chép, điều tạo nên khác biệt lâu dài chính là câu chuyện, uy tín, triết lý phục vụ và cách doanh nghiệp thực hiện cam kết của mình. Một doanh nghiệp Việt Nam có thể hiện đại về công nghệ nhưng vẫn giữ được tinh thần nghĩa tình, lòng hiếu khách, sự linh hoạt và chữ tín trong giao thương. Đó không phải sự đối lập giữa truyền thống với đổi mới, mà là quá trình lựa chọn những giá trị phù hợp để kiến tạo một bản sắc mới trong điều kiện hội nhập. Từ góc nhìn này, văn hóa không chỉ giúp doanh nghiệp được nhận diện mà còn trở thành nguồn lực để cạnh tranh, kết nối và phát triển bền vững trên thị trường toàn cầu.