Giảm gánh nặng thủ tục, mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp

Gỡ bỏ rào cản hành chính

Chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, 30% chi phí kinh doanh và bãi bỏ 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết đang mở ra kỳ vọng lớn cho cộng đồng doanh nghiệp. Đây không chỉ là một mục tiêu mang tính định lượng mà còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc cải cách môi trường đầu tư – kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Thực tế cho thấy, dù đã có nhiều cải thiện, môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam vẫn còn tồn tại những trở ngại lớn về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và tính minh bạch trong thực thi chính sách. Những chi phí không chính thức, thủ tục kéo dài gây áp lực lớn lên doanh nghiệp, làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế. Nếu không có những cải cách mạnh mẽ, Việt Nam sẽ khó đạt được mục tiêu nằm trong nhóm ba nước có môi trường đầu tư tốt nhất ASEAN trong hai đến ba năm tới.

Những chỉ tiêu cụ thể về cải thiện môi trường kinh doanh, thường chỉ xuất hiện trong các nghị quyết của Chính phủ, nay đã trở thành yêu cầu trực tiếp trong chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm. Đáng chú ý, những cải cách này không chỉ mang tính định hướng dài hạn mà còn được yêu cầu thực hiện ngay trong năm nay, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đổi mới tư duy để phát triển đột phá

Trong cuộc làm việc mới đây với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các bộ, ngành, chuyên gia về tăng trưởng kinh tế, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt là phải huy động mọi thành phần kinh tế, từ doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân đến các hộ kinh doanh và người lao động.

Tăng trưởng kinh tế không thể chỉ dựa vào một khu vực kinh tế duy nhất, mà phải là sự tổng hòa của tất cả các lực lượng sản xuất trong xã hội. Chính vì vậy, Tổng Bí thư nhấn mạnh rằng "mọi thể chế, cơ chế, chính sách phải hướng tới và đạt được yêu cầu này". Điều đó có nghĩa là mỗi chính sách kinh tế được ban hành phải tạo ra động lực cho sản xuất, thu hút đầu tư, khuyến khích đổi mới sáng tạo và đảm bảo sự tham gia bình đẳng giữa các doanh nghiệp, không phân biệt khu vực công hay tư.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh rằng để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và bền vững, Việt Nam phải thúc đẩy cải cách trên cả hai phương diện: phía cung và phía cầu. Đây không chỉ là bài toán kinh tế vĩ mô mà còn là một định hướng chiến lược, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách và thực tiễn.

Việc tập trung vào các yếu tố phía cung – tức là cải thiện năng lực sản xuất, nâng cao chất lượng lao động, đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo – là nền tảng quan trọng để bảo đảm tăng trưởng bền vững. Trong khi đó, thúc đẩy cầu – thông qua kích thích tiêu dùng, tăng cường đầu tư công hoặc nới lỏng tín dụng – có thể mang lại kết quả tức thời, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, việc mở rộng tín dụng quá mức có thể dẫn đến lạm phát cao, tăng nợ xấu và gây bất ổn tài chính.

Bài toán đặt ra là phải kết hợp linh hoạt giữa hai yếu tố: tận dụng các biện pháp kích thích cầu một cách có kiểm soát để duy trì đà tăng trưởng trong ngắn hạn, đồng thời không ngừng cải cách và nâng cao năng lực sản xuất để bảo đảm sự phát triển ổn định trong dài hạn.

Những chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư Tô Lâm về đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính đang được giới chuyên gia kinh tế đánh giá cao. Theo PGS, TS Nguyễn Thường Lạng, việc giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính không chỉ giúp doanh nghiệp rút ngắn quy trình vận hành mà còn giảm chi phí cơ hội, từ đó gia tăng hiệu suất hoạt động. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, khả năng tiếp cận nhanh chóng các nguồn vốn, thị trường và đối tác là yếu tố quyết định đến sự phát triển của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, việc loại bỏ ít nhất 30% các điều kiện kinh doanh không cần thiết sẽ tạo ra môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, thúc đẩy sự gia nhập của các doanh nghiệp mới. Một thị trường cạnh tranh lành mạnh không chỉ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp mà còn giúp người tiêu dùng hưởng lợi từ những sản phẩm, dịch vụ đa dạng hơn với giá cả hợp lý.

Quan trọng hơn, khi các rào cản hành chính được gỡ bỏ, doanh nghiệp có cơ hội tập trung hơn vào hoạt động sản xuất, đổi mới sáng tạo, từ đó nâng cao vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế. Đây chính là bước đệm quan trọng giúp kinh tế Việt Nam phát triển theo hướng năng động, hiện đại và hội nhập sâu rộng hơn.

Thách thức trong thực thi chính sách

Chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về cắt giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí tuân thủ mang lại kỳ vọng lớn, song cũng đặt ra nhiều thách thức không nhỏ.

Trên thực tế, nỗ lực cải cách môi trường kinh doanh đã được triển khai từ rất sớm, ngay từ những năm đầu của công cuộc Đổi mới. Các bước hoàn thiện khung pháp lý cho doanh nghiệp trong giai đoạn 1990-2000 đã mở đường cho sự phát triển của khu vực tư nhân. Đặc biệt, từ năm 2014 đến nay, hàng loạt Nghị quyết của Chính phủ đã nhấn mạnh nhiệm vụ cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Những mục tiêu như cắt giảm thủ tục, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh đã trở thành nhiệm vụ thường niên của các bộ, ngành, địa phương. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa chính sách và thực thi.

Báo cáo của doanh nghiệp trong các cuộc làm việc với Chính phủ gần đây vẫn chỉ ra nhiều điểm nghẽn về thể chế, bất cập trong quy định pháp luật, sự chồng chéo và rườm rà của các thủ tục hành chính. Những quy định về điều kiện kinh doanh, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật vẫn là rào cản lớn đối với doanh nghiệp.

Đáng chú ý, theo rà soát của các nhóm nghiên cứu về môi trường kinh doanh, số lượng điều kiện kinh doanh không những chưa giảm mạnh mà còn có xu hướng gia tăng trở lại. Một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới cũng xuất hiện, làm dày thêm các thủ tục mà doanh nghiệp phải tuân thủ. Điều này khiến niềm tin kinh doanh chưa thực sự được củng cố, nguồn lực đầu tư vẫn bị bó hẹp và chưa phát huy tối đa hiệu quả.

Từ thực tế trên, có thể khẳng định, những chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư Tô Lâm về cải cách môi trường đầu tư - kinh doanh đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cách tiếp cận mới, mạnh mẽ hơn. Không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm thủ tục hành chính theo kiểu “xóa bớt từng phần”, mà phải thay đổi tư duy trong rà soát, đánh giá và loại bỏ các rào cản kinh doanh theo hướng thực chất.

Và một trong những điểm mấu chốt là cần thu hẹp đáng kể danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Việc duy trì quá nhiều ràng buộc đối với doanh nghiệp không chỉ gây tốn kém về chi phí tuân thủ mà còn làm giảm động lực đổi mới, sáng tạo. Bên cạnh đó, cần chuyển nhanh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” dựa trên mức độ rủi ro, lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp. Điều này không chỉ giúp tinh giản bộ máy quản lý, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động linh hoạt hơn, thay vì bị kìm hãm bởi quá nhiều thủ tục trước khi được phép kinh doanh.

Quan trọng hơn, tinh thần cốt lõi của cải cách phải là mở rộng quyền tự do kinh doanh và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Một môi trường kinh doanh thuận lợi không chỉ giúp doanh nghiệp trong nước phát triển mà còn tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế, góp phần đưa nền kinh tế Việt Nam vào nhóm dẫn đầu khu vực ASEAN như mục tiêu đã đề ra.

Tin rằng, với những cải cách quyết liệt mà Tổng Bí thư đã nhấn mạnh, Việt Nam hoàn toàn có cơ hội bứt phá, vươn lên trở thành một nền kinh tế hàng đầu khu vực. Khi thể chế minh bạch hơn, chi phí kinh doanh giảm đi và môi trường đầu tư thuận lợi hơn, tăng trưởng kinh tế sẽ không chỉ đạt mục tiêu 8%, mà còn hướng tới những cột mốc cao hơn trong tương lai.