Mật ong Đồng Bằng Sông Cửu Long chuẩn hóa theo tiêu chuẩn OCOP

Khai thác nền tảng lợi thế

Ngành nuôi ong tại ĐBSCL sở hữu lợi thế sinh thái khác biệt so với các vùng nguyên liệu khác nhờ nguồn mật hoa đa dạng quanh năm, bao gồm hệ sinh thái rừng tràm ngập nước, diện tích cây ăn trái chuyên canh lớn và vùng chuyên canh dừa. Lợi thế tự nhiên chỉ là điều kiện đầu vào, chưa đủ tạo nên lợi thế cạnh tranh nếu sản phẩm vẫn dừng ở dạng mật thô. Với nghề nuôi ong, phần giá trị lớn hơn nằm ở khả năng kiểm soát chất lượng, ổn định độ ẩm, bảo quản, đóng gói và xây dựng thương hiệu.

Tư duy kinh tế nông nghiệp năm 2026 ghi nhận những thay đổi lớn. Thay vì xuất bán mật thô loãng với giá trị thấp và phụ thuộc thương lái, một số cơ sở, hợp tác xã và doanh nghiệp đang đầu tư vào công nghệ xử lý, cô đặc và kiểm soát chất lượng mật ong và hoàn thiện quy trình đóng gói đạt tiêu chuẩn ISO. Trong đó, kiểm soát độ ẩm là một trong những yêu cầu quan trọng để nâng cao khả năng bảo quản và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường.

Khi những khâu này được chuẩn hóa, mật ong không còn đơn thuần là sản phẩm khai thác từ tự nhiên mà trở thành một hàng hóa có tiêu chuẩn, có nhận diện và khả năng tiếp cận những kênh phân phối có yêu cầu cao hơn. Dưới góc độ đầu tư, chương trình OCOP (Mỗi xã một sản phẩm) giúp tạo ra bảo chứng chất lượng và hạ tầng pháp lý, giúp sản phẩm mật ong nội địa nhanh chóng chuẩn hóa chứng nhận, mở rộng thị phần tại hệ thống siêu thị và tạo nền tảng để các doanh nghiệp từng bước đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của những thị trường có tiêu chuẩn cao.

Thay đổi để vươn tầm giá trị

Bức tranh phát triển của nghề ong miền Tây không nằm ở những nỗ lực đơn lẻ mà thể hiện qua sự kết nối chặt chẽ giữa các mô hình sản xuất, tạo nên một chuỗi giá trị đa dạng từ truyền thống đến hiện đại. Nhiều mô hình tại khu vực đã tận dụng những không gian sinh thái nguyên bản như Trại nuôi ong rừng tràm Trà Sư (An Giang). Tại đây, việc khai thác mật dưới tán rừng đặc dụng vừa bảo tồn nguồn gen bản địa vừa tạo ra dòng sản phẩm có giá trị thương mại cao nhờ hương vị hoa tràm đặc trưng.

Từ lợi thế tự nhiên, những nông dân giàu kinh nghiệm như ông Lê Thành Phương (ông Sáu Phương, Cần Thơ) lại cực kỳ chú trọng việc chuẩn hóa kỹ thuật nuôi. Việc thuần dưỡng đàn ong và ứng dụng quy trình kiểm soát vi sinh của ông giúp tạo ra nguồn mật nguyên liệu đạt chuẩn đồng nhất cho toàn khu trang trại. Mô hình này rất phổ biến tại miền Tây khi việc kết hợp khai thác mật hoa nhãn, hoa dừa… với du lịch trải nghiệm miệt vườn qua đó tạo thêm giá trị từ sản phẩm mật ong và dịch vụ trải nghiệm.

Từ nguồn mật chất lượng, các tỉnh Đồng Tháp và Vĩnh Long đã mở rộng mô hình liên kết giữa nuôi ong và hệ sinh thái vườn cây ăn trái.  Đồng Tháp hiện có nhiều sản phẩm mật ong, sản phẩm từ mật ong trong hệ thống OCOP, chẳng hạn mật ong, mật ong hút dẻo, mật ong hoa tràm, cùng các sản phẩm chế biến từ mật ong. Vĩnh Long cũng có các sản phẩm như Mật ong hoa nhãn Tấn Đầy và mật ong hoa dừa Tâm Phúc…

Ở đầu ra của chuỗi giá trị, thế hệ nông dân trẻ còn mở rộng các hoạt động thương mại, tìm kiếm khách hàng và tăng doanh số. Họ đưa giống ong vào sản xuất quy mô công nghiệp, ứng dụng công nghệ hạ ẩm hiện đại và xây dựng kênh tiếp thị số. Nhờ đó, sản phẩm mật ong OCOP được thương mại hóa hiệu quả, mang lại doanh thu cao mỗi năm. OCOP không chỉ là câu chuyện nâng hạng sản phẩm trong nước, chuẩn hóa chất lượng còn là điều kiện để ngành mật ong xử lý các rào cản thương mại khi muốn mở rộng xuất khẩu.