Thể chế kiến tạo, công nghệ dẫn đường để doanh nghiệp bứt phá

Ghi nhận hành trình đổi mới đất nước với rất nhiều cơ chế, chính sách đã tạo chuyển biến tích cực và môi trường kinh doanh thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam phát triển mạnh mẽ, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho hay, Chính phủ tiếp tục khẳng định quyết tâm đặt mục tiêu tăng trưởng cao và thúc đẩy cải cách thể chế, hoàn thiện pháp luật, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh kinh tế - xã hội còn nhiều thách thức sau đại dịch và các biến động địa chính trị toàn cầu.

Năm 2025 là năm triển khai các nghị quyết quan trọng của Đảng và Chính phủ về phát triển kinh tế tư nhân. Đây cũng là năm chứng kiến những thay đổi mạnh mẽ của thương mại toàn cầu với sự gia tăng của các rào cản phi truyền thống, tiêu chuẩn xanh và các biện pháp bảo hộ thương mại mới từ các thị trường xuất khẩu chủ lực. Tuy nhiên, vượt qua rất nhiều thách thức, hoạt động xuất khẩu trong năm qua đã phục hồi mạnh mẽ, nhiều nhóm ngành xuất khẩu chủ lực ghi nhận tốc độ tăng trưởng ấn tượng như máy vi tính, điện tử, linh kiện, cà phê, thủy sản....

Điểm sáng nổi bật là sự cải thiện rõ rệt về thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công nhờ quá trình chuyển đổi số của Chính phủ. Nỗ lực này đã nhận được sự ủng hộ tích cực của hầu hết các doanh nghiệp với kỳ vọng số hóa quy trình xử lý hồ sơ thủ tục không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm tiếp xúc trực tiếp và hạn chế các tiêu cực phát sinh trong quá trình thực thi công vụ. 

Mọi sự phát triển bền vững đều bắt đầu từ một nền tảng thể chế ổn định. Từ thực tiễn tại Hưng Yên - một trong những thủ phủ công nghiệp của miền Bắc, ông Đỗ Văn Vẻ, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Hưng Yên đã đưa ra những nhận định về vai trò "mở đường" của thể chế. Theo ông Đỗ Văn Vẻ, doanh nghiệp không thể lớn mạnh nếu môi trường kinh doanh thiếu tính dự báo. Yếu tố quan trọng để doanh nghiệp đầu tư cho các dự án dài hơi, quy mô lớn chính là sự ổn định và minh bạch của hệ thống pháp luật. Thủ tục cần dễ hiểu, dễ thực hiện và quan trọng nhất là phải "cá thể hóa" trách nhiệm.

Nếu thể chế là "đường băng", thì công nghệ chính là "động cơ" để doanh nghiệp cất cánh. Từ tỉnh Thái Nguyên, ông Nguyễn Văn Thời, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh mang đến một góc nhìn cấp thiết về chuyển đổi số - yếu tố sống còn trong kỷ nguyên mới.

"Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động nhanh và hành vi tiêu dùng thay đổi, chuyển đổi số không còn là xu hướng mang tính thử nghiệm, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với sự tồn tại và phát triển bền vững," ông Nguyễn Văn Thời khẳng định.

Sự khác biệt giữa doanh nghiệp truyền thống và doanh nghiệp số hóa nằm ở khả năng thích ứng. Việc ứng dụng các nền tảng số trong quản trị tài chính, nhân sự, bán hàng giúp doanh nghiệp minh bạch hóa dòng tiền, tối ưu chi phí và quan trọng nhất là tăng tốc độ ra quyết định – yếu tố then chốt để vượt qua các giai đoạn khủng hoảng. Tuy nhiên, ông Thời cũng cảnh báo về "bẫy" hình thức trong chuyển đổi số. Công nghệ chỉ là công cụ, tư duy con người mới là gốc rễ.

"Yếu tố quyết định thành công nằm ở tư duy của người đứng đầu. Khi lãnh đạo sẵn sàng thay đổi cách quản trị, xây dựng văn hóa làm việc dựa trên dữ liệu và khuyến khích đổi mới sáng tạo, công nghệ mới thực sự phát huy hiệu quả," ông chia sẻ. Thấu hiểu khó khăn của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, ông Thời cho rằng không nhất thiết phải đầu tư ồ ạt ngay từ đầu. Doanh nghiệp hoàn toàn có thể bắt đầu từ những bước đi nhỏ nhưng thiết thực như số hóa quy trình nội bộ hay quản lý dữ liệu tập trung. Đây là những bước đệm vững chắc để tích lũy nội lực trước khi vươn ra biển lớn.

Mảnh ghép cuối cùng và quan trọng nhất để hoàn thiện bức tranh kinh tế chính là lực lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa - lực lượng chiếm đa số nhưng lại chịu nhiều tổn thương nhất.

Từ TP Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế của cả nước, ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hồ Chí Minh, đã đưa ra những con số biết nói để khẳng định vị thế của khối này. "Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% trong tổng số gần 600.000 doanh nghiệp đang hoạt động tại TP Hồ Chí Minh. Tổng thu ngân sách đạt khoảng 480.000 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 4 triệu lao động. Đây là những con số minh chứng cho vai trò trụ cột trong việc duy trì sự năng động của thị trường," ông Triêm cho biết.

Khác với sự cồng kềnh của các tập đoàn lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa có lợi thế là sự linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh. Ông Triêm tin rằng, nếu được hỗ trợ đúng hướng, chính lực lượng này sẽ trở thành những người tiên phong trong các lĩnh vực mới như công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), nông nghiệp công nghệ cao và logistics thông minh.

Để làm được điều đó, ông Triêm đề xuất những chính sách "đòn bẩy" cụ thể như: ưu đãi thuế thực chất cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ, hỗ trợ chi phí phần mềm quản trị và đào tạo nhân lực số. Đặc biệt, cần tạo cơ chế thử nghiệm linh hoạt cho các mô hình kinh doanh mới. Cơ chế này chính là không gian an toàn để doanh nghiệp dám sai, dám sửa và dám sáng tạo, từ đó tìm ra những mô hình tăng trưởng đột phá. "Với mô hình chính quyền năng động, cùng cơ chế minh bạch và định hướng chuyển đổi số mạnh mẽ, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hồ Chí Minh sẽ đủ sức trở thành lực lượng tiên phong, đóng góp ngày càng lớn cho nền kinh tế thành phố và cả nước," ông Triêm bày tỏ niềm tin.

Khi Chính phủ nỗ lực kiến tạo một nền hành chính minh bạch, cắt giảm chi phí tuân thủ; cũng như, doanh nghiệp chủ động nâng cấp năng lực số từ tư duy người đứng đầu và lực lượng đông đảo doanh nghiệp nhỏ và vừa được trao cơ hội qua các cơ chế thử nghiệm linh hoạt sẽ tạo nên một sức mạnh cộng hưởng thúc đẩy tăng trưởng.