Thương nhớ ru nhau

Ở vào cái tuổi xưa nay hiếm, nhưng tác giả của tập thơ “thương nhớ ru nhau” vẫn là một người nhiệt huyết và có một niềm đam mê nhất định đối với thơ ca. Sinh ra và lớn lên trong gia đình làm nông nghiệp, nhà lại đông con, trong các anh chị em của mình, tác giả nổi trội với những năng khiếu về nghệ thuật. Nên từ nhỏ, ngoài việc học hành, bà thường dành thêm thời gian học hát những làn điệu dân ca chèo ưa thích được dạy trên sóng Đài tiếng nói Việt Nam. Sau này khi đi làm, đơn vị thấy bà có năng khiếu về thể loại dân ca đã hỗ trợ cho bà đi học thêm, sau đó bà về công tác tại Đoàn chèo Hà Bắc 5 năm.

Sau thời gian ở đoàn chèo, theo nguyện vọng gia đình bà chuyển sang học thêm về y và làm y tá tại Bệnh viện Việt Yên. Đến khi lấy chồng, sinh con, do hoàn cảnh đông con, bà xin nghỉ để dành nhiều thời gian hơn cho con cái và làm các công việc của nhà nông, y tá gia đình, tham gia các hoạt đông xã hội và sinh hoạt tại câu lạc bộ thơ ca ở xã Tăng Tiến cho đến hiện tại.

Trong quá trình tham gia sinh hoạt tại câu lạc bộ thơ ca tác giả đã sáng tác rất nhiều… trong đó, bà đã chọn lọc và ra mắt với bạn bè và công chúng tập thơ “thương nhớ ru nhau” với gần ba mươi bài thơ, thể hiện đa dạng, đủ màu sắc, cung bậc tình cảm của cuộc sống. Với bút pháp dân dã, sinh động, tập thơ được bố cục thành ba phần:

Phần I: thơ tặng quê hương

Là những bài thơ thể lục bát uyển chuyển, dạt dào âm hưởng dân ca, thể câu tám chắc khoẻ, khoáng đạt, mạnh mẽ nhưng bình dị như khúc đồng dao.

Phần II: khúc ru mình:

Là những bài thơ tự sự mang cảm xúc về cuộc đời của chính tác giả, phần thơ có nhiều nội dung phong phú, đem đến cho bạn đọc nhiều cách tiếp cận và trân trọng về thân phận và cuộc đời…

Phần III: khúc tâm giao:

Là những bài thơ có cảm xúc chân thành, rung động mãnh liệt với nhiều đề tài khác nhau của cuộc sống.

 Âm vang lời ru của mẹ

(Đọc bài thơ “khúc ru” của Đào Thị Bích Việt)

Thạc sỹ Nguyễn Thị Minh Bắc, Hội viên Hội văn học dân gian Hà Nội

Tập thơ “thương nhớ ru nhau” của tác giả Đào Thị Bích Việt là những dòng cảm xúc rung động, đong đầy về sự từng trải của cuộc đời, tình yêu quê hương nồng thắm, sự ân tình với bạn bè và đặc biệt là tình cảm thân thương của người mẹ. Mượn lời ru truyền thống của các bà các mẹ, tác giả đã sáng tạo thành lời ru hiện đại để ru mình. Bài thơ “khúc ru” gây ấn tượng với bạn đọc là một trong những bài thơ như thế:

       Khúc ru

 

Ngày nào mẹ hát, mẹ ru

 

Đến nay bảy tám mùa thu qua rồi

 

Mẹ vắt cạn suốt cuộc đời

 

Bước chân đẫm ướt mồ hôi tháng ngày.

 

 

Ngọt bùi trộn với đắng cay

 

Bão giông trộn với trật trầy nắng rang

 

Hè oi nhớ lúc đông tràn

 

Làm thuê gánh mướn gian nan kiếp người

 

 

Đường dài không bước nghỉ ngơi

 

Nuôi con suốt cả cuộc đời chưa yên.

 

 

Lời ru mãi đọng trong đêm

 

" Nhìn đôi mắt mẹ vẫn hiền như xưa"

 

Thương con vô bến vô bờ

 

" Những dòng sữa mẹ đến giờ còn thơm".

 

(Trích trong tập - “thương nhớ ru nhau”).

Ngay từ đầu bài thơ, hình ảnh người mẹ đã được hiện lên qua sự hồi tưởng về lời ru. Đó là lời ru của một người mẹ từng trải, ở vào độ tuổi “nhân sinh thất thập cổ lai hi”. Nay vào cái chặng cuối của cuộc đời, người mẹ mới thấm tháp cảnh “ngọt bùi nhớ lúc đắng cay” (Tố Hữu). Vui với sự trưởng thành của con cái, suy ngẫm về cuộc đời không ít cơ cực của đời mình, tác giả bài thơ đã mượn khúc ru để tự an ủi, tự ru mình:

 “Ngày nào mẹ hát, mẹ ru

Đến nay bảy tám mùa thu qua rồi”.

Thời gian thấm thoắt thoi đưa, mới cái “ngày nào” thủa ấy, mà bây giờ đã là đây. Câu thơ mở đầu gợi nhớ về khoảng thời gian xưa, đưa ta trở về miền kí ức tuổi thơ đã một đi không bao giờ trở lại. Ý thơ vừa có cái gì thảng thốt, lại vừa như một lời tự bạch mộc mạc về sự chiêm nghiệm cuộc đời. Âm vang của lời ru chất chứa bao ân tình da diết, bao vỗ về, trìu mến yêu thương. Nhìn bầy con lớn lên, trưởng thành theo năm tháng, lời ru ấy luôn in sâu, ám ảnh trong tiềm thức người mẹ:

“Mẹ vắt cạn suốt cuộc đời

Bước chân đẫm ướt mồ hôi tháng ngày.

Ngọt bùi trộn với đắng cay

Bão giông trộn với trật trầy nắng rang”

Ở đây, tác giả không đi sâu đặc tả về mẹ, nhưng chỉ bằng vài nét phác họa qua hình ảnh “vắt cạn cuộc đời” và “bước chân đẫm ướt mồ hôi” đã khắc họa rõ sự lam lũ, vất vả của người mẹ. Những bước chân bầm đẫm mồ hôi ấy đã găm chặt vào không gian và đằng đẵng theo thời gian xuyên suốt cuộc đời mẹ. Câu thơ gợi nhiều liên tưởng tới những bước chân của mẹ, đã đi đâu, về đâu...? Tác giả tuy không miêu tả cụ thể nhưng ý thơ vẫn làm nổi bật dáng hình tất tưởi, cuộc sống chật vật với bao tâm trạng ngổn ngang của một người mẹ quê vùng quê Kinh Bắc. Nhớ lại về sự từng trải của cuộc đời mình, người mẹ không thể không nhắc đến những cảnh:

“Hè oi nhớ lúc đông tràn

Làm thuê gánh mướn gian nan kiếp người

Đường dài không bước nghỉ ngơi

Nuôi con suốt cả cuộc đời chưa yên”

Trong mạch cảm xúc trào dâng ấy, những câu thơ lục bát của tác giả không khỏi cồn lên bao day dứt trước đường đời “chưa yên”. Bất chấp mọi khắc nghiệt của thiên nhiên, từ những ngày “hè oi” cho đến lúc “đông tràn”, đôi vai trần của mẹ vẫn bền bỉ gồng gánh gian nan suốt dặm đường dài. Điều đó đã nói lên tất cả, niềm tin và sự quyết tâm luôn là nguồn động lực xua đi bao nỗi lo âu. Đời mẹ có thể nghèo nhưng lúc nào cũng đầy ắp một vũ trụ của niềm vui. Niềm vui của tấm lòng thơm thảo, thương yêu con cái, vun đắp hạnh phúc gia đình. Đây cũng chính là đạo lý truyền thống tốt đẹp của những người mẹ Việt Nam.

Đến cuối bài thơ, âm vang của lời ru được đặt vào thời gian ban đêm, một không gian tĩnh, cho thêm sự sâu lắng:

“Lời ru mãi đọng trong đêm

"Nhìn đôi mắt mẹ vẫn hiền như xưa"

Thương con vô bến vô bờ

"Những dòng sữa mẹ đến giờ còn thơm".

Lời ru được quy tụ vào đôi mắt mẹ hiền từ. Ánh mắt ấy như thấu hiểu tất cả, đậu vào những ý nghĩ miên man qua mọi hiện tượng buồn vui. Nhắc đến dòng sữa thơm, tác giả muốn nói đến sự chăm sóc, biết nâng niu trân trọng và biết tận hưởng hạnh phúc ở mức có thể được hưởng, đấy là điều chính đáng. Lời ru trong bài thơ mềm mại, dịu dàng, pha chút đắng chát của cuộc sống cơ cực, vất vả, càng làm nổi bật đức tính hi sinh, chịu thương chịu khó của người mẹ.

Bài thơ được viết theo thể lục bát, lời ru được diễn đạt bằng giọng điệu nhẹ nhàng, ngôn ngữ mộc mạc giản dị. Tuy bài thơ còn đơn điệu, chưa có tính nghệ thuật cao, nhưng vẫn dễ hiểu và dễ được bạn đọc đón nhận.

Trải lòng mình lên những trang thơ để tự ru mình, tự chắt lọc vị đắng chát xót xa ấy thành thơ để giải tỏa cõi lòng, để vượt lên số phận. Điều đó khiến cho không chỉ bài “khúc ru” mà cho cả tập thơ ngập tràn âm hưởng dân ca, đem đến ý nghĩa nhân bản, một thi vị nhân sinh đáng quý.